تحلیل جامع روش های پولشویی ارزهای دیجیتال در سال 2025

امروزه در دنیای کریپتو، همانطور که فرصت‌های بی‌نظیری برای نوآوری و رشد اقتصادی فراهم شده، سایه تهدیدهای پولشویی و فعالیت‌های مجرمانه نیز بر این فضا سنگینی می‌کند. گزارش جامع الیپتیک (Elliptic) در سال 2024، پرده از پیچیدگی‌های روزافزون تکنیک‌های پولشویی در این حوزه برمی‌دارد و تصویری هشداردهنده از چالش‌های پیش روی نهادهای نظارتی و کسب‌وکارهای فعال در این عرصه ارائه می‌دهد.

در این مقاله، با نگاهی موشکافانه به یافته‌های کلیدی این گزارش، به بررسی روندهای نوظهور، تکنیک‌های پیشرفته مجرمان و راهکارهای نوآورانه برای مقابله با تهدیدات پولشویی می‌پردازیم. هدف ما ارائه دیدگاهی جامع و کاربردی است که به فعالان این حوزه کمک کند تا با آگاهی بیشتر و ابزارهای مؤثرتر، در برابر ریسک‌های موجود اقدام کنند.

روش های نوین پولشویی در حوزه ارزهای دیجیتال

الیپتیک در ابتدا به بررسی ۱۲ روشی که مجرمان در سال ۲۰۲۴ از آن‌ها برای پولشویی استفاده کرده‌اند می‌پردازد. این ۱۲ روش را در ادامه به صورت کلی مرور می‌کنیم.

صرافی های ارز دیجیتال: دروازه‌های ورود و خروج پول‌های کثیف

صرافی های ارز دیجیتال به عنوان نقاط حیاتی تبادل بین دنیای ارزهای فیات و دیجیتال، همواره در کانون توجه مجرمان قرار داشته‌اند. گزارش الیپتیک نشان می‌دهد که استفاده از صرافی های غیرقانونی یا بدون مجوز همچنان یکی از اصلی‌ترین روش‌های پولشویی است. این صرافی‌ها که عمدتاً در مناطق با نظارت ضعیف فعالیت می‌کنند، با ارائه خدمات بدون نیاز به احراز هویت یا با دریافت حداقل اطلاعات شناسایی مشتریان، بستر مناسبی برای فعالیت‌های مجرمانه فراهم می‌کنند.

یکی از نمونه‌های بارز این موضوع، پرونده صرافی SUEX است که در سپتامبر 2021 توسط وزارت خزانه‌داری آمریکا تحریم شد. تحقیقات آمریکا نشان داد که این صرافی با ظاهری معمولی، در واقع نقشی کلیدی در پولشویی درآمدهای حاصل از باج‌افزارها داشته است. بر اساس یافته‌های الیپتیک، SUEX در طول سه سال بیش از 934 میلیون دلار تراکنش ارز دیجیتال انجام داده که تخمین زده می‌شود حدود 40 درصد آن مرتبط با فعالیت‌های غیرقانونی بوده است.

علاوه بر استفاده از صرافی های غیرقانونی، مجرمان از روش‌های پیچیده‌تری نیز برای سوءاستفاده از صرافی های ارز دیجیتال قانونی بهره می‌برند. در این روش، افراد بی‌گناه، اغلب دانشجویان یا افراد آسیب‌پذیر، برای افتتاح حساب و انجام تراکنش‌ها به کار گرفته می‌شوند. این افراد معمولاً با وعده‌های کاری جذاب در شبکه‌های اجتماعی فریب خورده و ناخواسته به ابزاری برای پولشویی تبدیل می‌شوند.

یکی دیگر از تکنیک‌های پیشرفته مورد استفاده مجرمان، بهره‌گیری از «کیت‌های احراز هویت (KYC)» است. این کیت‌ها شامل اطلاعات هویتی سرقت شده از قربانیان هستند که برای عبور از فرآیندهای احراز هویت در صرافی های قانونی مورد استفاده قرار می‌گیرند. با توجه به پیشرفت‌های اخیر در زمینه هوش مصنوعی، نگرانی‌هایی در مورد استفاده از این فناوری برای تولید مدارک هویتی جعلی با کیفیت بالا وجود دارد.

میکسرها و کیف پول‌های حریم خصوصی: پاک کردن رد پای دیجیتال

میکسرها و کیف پول‌های حریم خصوصی، ابزارهای قدرتمندی برای مخفی کردن مبدأ و مقصد تراکنش‌های ارز دیجیتال هستند. گزارش الیپتیک نشان می‌دهد که استفاده از این خدمات توسط مجرمان به طور قابل توجهی افزایش یافته است. به عنوان مثال، در جریان هک توییتر در جولای 2020، مهاجمان از ChipMixer و کیف پول واسابی (Wasabi Wallet) برای مخفی کردن رد پای بیت‌ کوین‌های سرقت شده استفاده کردند.

اقدامات اخیر مقامات قانونی نشان از جدیت مبارزه با این سرویس‌ها دارد. در مارس 2023، سرویس میکسینگ ChipMixer که بیش از 3 میلیارد دلار تراکنش مشکوک داشت، توسط مقامات آمریکایی و اروپایی تعطیل شد. همچنین در آوریل 2024، بنیانگذاران کیف پول سامورایی (Samurai Wallet)، یک کیف پول حریم خصوصی، به اتهام پولشویی دستگیر شدند.

با این حال، چالش اصلی در این زمینه، تعادل بین حفظ حریم خصوصی کاربران قانونی و جلوگیری از سوءاستفاده مجرمان است. برخی از این سرویس‌ها، مانند کیف پول واسابی، در واکنش به فشارهای قانونی تصمیم به تعطیلی گرفته‌اند.

امور مالی غیرمتمرکز (DeFi) و جرایم فرابلاکچینی: چالش جدید برای نهادهای نظارتی

رشد خیره‌کننده بخش امور مالی غیرمتمرکز (DeFi) در سال‌های اخیر، چالش‌های جدیدی را برای مبارزه با پولشویی ایجاد کرده است. صرافی‌های غیرمتمرکز (DEX‌ها)، پل‌های فرابلاکچینی و میکسرهای دیفای، ابزارهای جدیدی در اختیار مجرمان قرار داده‌اند که ردیابی جریان وجوه را بسیار دشوار می‌کند.

تحقیقات الیپتیک نشان می‌دهد که هکرها تاکنون بیش از 1.2 میلیارد دلار از وجوه سرقت شده از پروتکل‌های دیفای را از طریق DEX‌ها پولشویی کرده‌اند. یکی از بزرگترین نمونه‌های این نوع حملات، هک پل رونین (Ronin) در مارس 2022 بود که منجر به سرقت 615 میلیون دلار ارز دیجیتال شد. گروه لازاروس (Lazarus) که به کره شمالی وابسته است، با استفاده از DEX‌ها و میکسر تورنادو کش (Tornado Cash)، اقدام به پولشویی این وجوه کرد.

تورنادو کش که یکی از بزرگترین میکسرهای دیفای بود، در آگوست 2022 توسط وزارت خزانه‌داری آمریکا تحریم شد. این اقدام نشان از جدیت مقامات در برخورد با ابزارهای تسهیل‌کننده پولشویی در فضای دیفای دارد. با این حال، مجرمان به سرعت به دنبال جایگزین‌هایی مانند ریل گان (Railgun) هستند که هنوز مورد نظارت دقیق قرار نگرفته‌اند.

استیبل‌ کوین‌ها: ابزارهای جدید برای لایه‌بندی وجوه غیرقانونی

استیبل‌ کوین‌ها به دلیل قابلیت نقدشوندگی بالا و ثبات قیمتی، به ابزارهای محبوبی برای پولشویی تبدیل شده‌اند. گزارش الیپتیک نشان می‌دهد که مجرمان از این ارزها برای «لایه‌بندی» وجوه غیرقانونی استفاده می‌کنند. به عنوان مثال، این گروه‌ها ممکن است بیت‌ کوین‌های سرقتی را به استیبل‌ کوین‌ها تبدیل کرده و سپس از طریق صرافی‌ها یا خدمات دیگر، آنها را به پول نقد تبدیل کنند.

یکی از نمونه‌های این مورد، استفاده از تتر (USDT) بر روی شبکه ترون برای پولشویی است. در ژانویه 2024، دفتر مواد مخدر و جرایم سازمان ملل متحد (UNODC) گزارش داد که گروه‌های جنایی سازمان‌یافته در چین و جنوب شرق آسیا به طور فزاینده‌ای از USDT بر روی ترون برای پولشویی استفاده می‌کنند.

علاوه بر این، توکن‌ها در کلاهبرداری‌ها و سرقت‌های بزرگ نیز نقش داشته‌اند. به عنوان مثال، در سپتامبر 2020، هکرها بیش از 150 میلیون دلار توکن و استیبل‌ کوین از صرافی کوکوین (KuCoin) سرقت کردند. این حادثه نشان داد که حتی با وجود قابلیت فریز یا بازیابی برخی توکن‌ها توسط صادرکنندگان آنها، مجرمان همچنان راه‌هایی برای سوءاستفاده از این دارایی‌ها پیدا می‌کنند.

کوین‌های حریم خصوصی و پرش زنجیره‌ای: چالش‌های جدید برای ردیابی

کوین‌های حریم خصوصی مانند مونرو (Monero)، دش (Dash) و زی کش (Zcash) به دلیل ویژگی‌ ناشناس بودن خود، محبوبیت فزاینده‌ای در میان مجرمان پیدا کرده‌اند. گزارش الیپتیک نشان می‌دهد که بازارهای دارک وب اخیراً مونرو را به عنوان روش پرداخت می‌پذیرند. علاوه بر این، تکنیک «پرش زنجیره‌ای» که شامل جابجایی مسیر حرکت ارزهای دیجیتال مختلف است، به عنوان روشی برای پنهان کردن منشأ وجوه مورد استفاده قرار می‌گیرد.

یکی از نمونه‌های قابل توجه استفاده از کوین‌های حریم خصوصی، حمله باج‌افزاری WannaCry در سال 2017 بود. هکرها پس از دریافت بیت‌ کوین از قربانیان، بخشی از آن را به مونرو تبدیل کردند تا رد پای خود را پنهان کنند.

دفتر کنترل دارایی‌های خارجی آمریکا (OFAC) نیز اقداماتی علیه استفاده از کوین‌های حریم خصوصی توسط مجرمان انجام داده است.

OFAC در سپتامبر 2020، آدرس‌های زی کش و دش متعلق به افرادی را که در انتخابات آمریکا نقش داشتند، به لیست تحریم‌های خود اضافه کرد.

رفتارهای خاص کیف پول‌ها: تکنیک‌های پیشرفته برای مخفی کردن منشأ وجوه

مجرمان از تکنیک‌های پیچیده‌ای برای پنهان کردن ارتباط بین آدرس‌های بیت‌ کوین خود استفاده می‌کنند. یکی از این روش‌ها لایه‌برداری شبکه (Chain Peeling) است که در آن مجرم به طور مداوم مقادیر کوچکی از بیت‌ کوین را بین آدرس‌های جدید توزیع می‌کند تا ارتباط با آدرس اصلی که حاوی وجوه غیرقانونی است را پنهان کند.

یک نمونه مهم استفاده از این تکنیک در هک صرافی بیت هامب (Bithumb) در ژوئن 2018 مشاهده شد. هکرها پس از سرقت بیش از 30 میلیون دلار بیت‌ کوین، از لایه‌برداری شبکه پیچیده‌ای استفاده کردند که شامل 68 تراکنش برای واریز 1,993 بیت‌ کوین به صرافی YoBit بود.

علاوه بر این، «فعالیت‌های متقاطع» نیز مورد توجه قرار گرفته است. در این روش، چندین فرد که بخشی از یک شبکه مجرمانه هستند، به طور هماهنگ از کیف پول‌های میزبانی شده در یک صرافی یا ارائه‌دهنده کیف پول استفاده می‌کنند و به طور مکرر وجوه را بین حساب‌های یکدیگر جابجا می‌کنند.

دستگاه‌های خودپرداز ارز دیجیتال: دروازه‌ای برای ورود پول نقد به دنیای دیجیتال

دستگاه‌های خودپرداز ارز دیجیتال، علیرغم مزایای آنها در افزایش دسترسی به رمزارز، به ابزاری برای پولشویی تبدیل شده‌اند. گزارش الیپتیک نشان می‌دهد که مجرمان از این دستگاه‌ها برای تبدیل پول نقد غیرقانونی خود به ارزهای دیجیتال و انتقال آنها به سایر اعضای شبکه‌های مجرمانه استفاده می‌کنند.

یوروپل، نهاد انتظامی اتحادیه اروپا، گزارش داده که قاچاقچیان مواد مخدر در اروپا از دستگاه‌های خودپرداز ارز دیجیتال برای انتقال درآمدهای غیرقانونی خود به کلمبیا استفاده می‌کنند. طی یک مورد، یک شبکه مجرمانه ماهانه تا 200 هزار یورو از طریق یک دستگاه خودپرداز ارز دیجیتال به شبکه‌ای در کلمبیا واریز می‌کرد.

علاوه بر این، استفاده از «قاطرهای پولی» در ارتباط با دستگاه‌های خودپرداز ارز دیجیتال نیز افزایش یافته است. مجرمان از افراد بی‌گناه برای واریز و برداشت وجوه از این دستگاه‌ها استفاده می‌کنند تا رد پای خود را پنهان کنند.

کارت‌های ارز دیجیتال: پلی بین دنیای دیجیتال و فیزیکی

کارت‌های پیش‌پرداخت و گیفت کارت‌های ارز دیجیتال نیز امسال به ابزاری محبوب برای مجرمان تبدیل شده‌اند زیرا امکان استفاده از ارزهای دیجیتال در دنیای واقعی را فراهم می‌کنند. گزارش الیپتیک نشان می‌دهد که مجرمان از این کارت‌ها برای تبدیل ارزهای دیجیتال غیرقانونی به کالاها و خدمات قانونی استفاده می‌کنند.

برای مثال می‌توان به عملیات Carbanak و Cobalt اشاره کرد که در آن یک گروه مجرمانه با استفاده از بدافزار، تا یک میلیارد یورو از بانک‌های سراسر جهان سرقت کرد. این گروه از کارت‌های پیش‌پرداخت ارز دیجیتال برای خرید اقلام لوکس مانند خانه و خودرو استفاده کرده بود.

همچنین، مجرمان از ارزهای دیجیتال برای خرید کارت‌های هدیه یا کارت‌های اعتباری سرقتی استفاده می‌کنند که بعداً برای پولشویی بیشتر مورد استفاده قرار می‌گیرند.

بانک‌ها و مواجهه غیرمستقیم با ریسک‌های ارز دیجیتال

علیرغم اینکه بسیاری از بانک‌ها مستقیماً در ارائه خدمات ارز دیجیتال دخیل نیستند، اما همچنان با ریسک‌های مرتبط با این حوزه مواجه هستند. گزارش الیپتیک دو روش اصلی را که بانک‌ها ممکن است به طور غیرمستقیم در معرض فعالیت‌های مجرمانه مرتبط با ارزهای دیجیتال قرار گیرند، شناسایی کرده است:

1. پردازش تراکنش‌های ارائه‌دهندگان خدمات دارایی مجازی (VASP): بانک‌ها ممکن است ناخواسته تراکنش‌های مرتبط با VASPها را پردازش کنند که ظاهراً ارتباطی با ارزهای دیجیتال ندارند.
2. روابط کارگزاری‌ها: بانک‌ها ممکن است از طریق روابط کارگزاری خود با مؤسسات مالی که با VASPها کار می‌کنند، در معرض ریسک قرار گیرند.

یک نمونه قابل توجه در این زمینه پرونده Sim Hyon Sop، نماینده بانک تجارت خارجی کره شمالی بود که به سازماندهی یک کمپین پیچیده برای تبدیل ارزهای دیجیتال به دلار آمریکا با هدف دور زدن تحریم‌های آمریکا متهم شد.

توکن‌های غیرقابل معاوضه (NFT) و متاورس: مرزهای جدید پولشویی دیجیتال

ظهور NFTها و متاورس، فرصت‌های جدیدی را برای فعالیت‌های مجرمانه ایجاد کرده است. تحقیقات الیپتیک نشان می‌دهد که بیش از 8 میلیون دلار از وجوه غیرقانونی از طریق پلتفرم‌های مبتنی بر NFT از سال 2017 پولشویی شده است.

مجرمان از NFTها برای پنهان کردن منشأ وجوه غیرقانونی استفاده می‌کنند. به عنوان مثال، آنها ممکن است با استفاده از وجوه غیرقانونی NFT خریداری کنند و سپس آن را بفروشند تا منبع جدیدی برای وجوه خود ایجاد کنند.

در محیط‌های متاورسی، مجرمان می‌توانند از توکن‌های خاص این پلتفرم‌ها برای خرید اقلام مجازی مانند زمین یا پوشاک استفاده کنند و سپس این اقلام را بفروشند تا وجوه تمیز دریافت کنند.

جرایم تقویت شده با هوش مصنوعی: چالشی جدید در مبارزه با پولشویی

گزارش الیپتیک هشدار می‌دهد که مجرمان به طور فزاینده‌ای از پیشرفت‌های هوش مصنوعی (AI) برای تقویت فعالیت‌های مجرمانه خود در حوزه ارزهای دیجیتال استفاده می‌کنند. این فعالیت‌ها شامل موارد زیر می‌شود:

1. استفاده از «دیپ فیک‌ها» و تصاویر تولید شده توسط AI برای فریب قربانیان در کلاهبرداری‌ها
2. استفاده از مدل‌های زبانی بزرگ (LLM) برای شناسایی آسیب‌پذیری‌ها در نرم‌افزارهای هدف
3. استفاده از بات‌نت‌های تقویت شده با AI برای گسترش سریع اطلاعات کلاهبرداری در شبکه‌های اجتماعی
4. تولید مدارک هویتی جعلی با کیفیت بالا با استفاده از AI

این پیشرفت‌ها چالش‌های جدیدی را برای شناسایی و مقابله با فعالیت‌های مجرمانه ایجاد می‌کند و به روش‌های پیشرفته‌تر تحلیل و نظارت نیاز دارند.

تایپولوژی‌های چندتکنیکی و چندسرویسی

در حالی که در بخش‌های قبلی این مقاله به بررسی روش‌های مختلف پولشویی در حوزه ارزهای دیجیتال پرداختیم، در این بخش به پیچیدگی فزاینده پولشویی می‌پردازیم که در آن مجرمان از چندین روش و سرویس برای مخفی کردن منشأ وجوه غیرقانونی خود استفاده می‌کنند.

گزارش الیپتیک چندین نمونه برجسته از این رویکردهای چندوجهی را شناسایی کرده است. یکی از مهم‌ترین این موارد، پرونده هک صرافی بیت فینکس (Bitfinex) در سال 2016 است. در این حادثه، هکرها بیش از 119,756 بیت‌ کوین به ارزش تقریبی 72 میلیون دلار در زمان سرقت را ربودند. تحلیل‌های الیپتیک نشان داد که مجرمان از ترکیبی پیچیده از تکنیک‌ها برای پولشویی این وجوه استفاده کردند، از جمله:

1. استفاده از بازارهای دارک وب مانند Alphabay و Hydra
2. بهره‌گیری از کیف پول‌های حریم خصوصی مانند Wasabi Wallet
3. اجرای تکنیک‌های لایه‌برداری شبکه
4. تبدیل مداوم بیت‌ کوین به مونرو (پرش زنجیره‌ای)
5. برداشت وجوه از دستگاه‌های خودپرداز بیت‌ کوین

نمونه دیگر، پرونده Argenti است که توسط یوروپل افشا شد. در این پرونده، یک شبکه مجرمانه از روش‌های مختلفی برای پولشویی استفاده کرد، از جمله:

1. حملات باج‌افزاری
2. استفاده از قاطرهای پولی برای افتتاح حساب در صرافی‌های ارز دیجیتال در سراسر اروپا
3. بهره‌گیری از میکسرها و تامبلرها برای پنهان کردن منشأ بیت‌ کوین‌های کثیف
4. استفاده از حساب‌های بانکی جعلی در اسپانیا برای تبدیل ارزهای دیجیتال به یورو

حمله باج‌افزاری به Colonial در می 2021 نیز نمونه دیگری از این رویکرد چندوجهی است. گروه DarkSide از صرافی‌های غیرقانونی، پلتفرم‌های سواپ رمزارز، کیف پول‌های حریم خصوصی و حتی بازار دارک وب Hydra برای پولشویی 4.4 میلیون دلاری خود استفاده کرد.

راهکارها و استراتژی های مقابله با پولشویی در حوزه ارزهای دیجیتال

در مواجهه با این چالش‌های پیچیده، راهکارها و استراتژی‌های متعددی برای مبارزه با پولشویی در حوزه ارزهای دیجیتال توسط الیپتیک پیشنهاد شده است:

1. تقویت نظارت و قانون‌گذاری: نهادهای نظارتی باید چارچوب‌های قانونی خود را به‌روز کرده و با پیشرفت‌های فناوری همگام شوند. این امر شامل گسترش نظارت بر بخش‌های جدید مانند دیفای و NFTها می‌شود.
2. همکاری بین‌المللی: با توجه به ماهیت فرامرزی ارزهای دیجیتال، همکاری بین نهادهای نظارتی کشورهای مختلف ضروری است.
3. آموزش و آگاهی‌رسانی: افزایش آگاهی عمومی در مورد خطرات و نحوه شناسایی کلاهبرداری‌ها می‌تواند به کاهش قربانیان کمک کند.
4. تقویت فرآیندهای KYC و AML: صرافی‌ها و سایر ارائه‌دهندگان خدمات باید فرآیندهای احراز هویت و مبارزه با پولشویی خود را تقویت کنند.
5. توسعه راهکارهای مبتنی بر هوش مصنوعی: استفاده از AI و یادگیری ماشین برای شناسایی الگوهای مشکوک و پیش‌بینی فعالیت‌های مجرمانه به شکلی ویژه از سوی الیپتیک پیشنهاد شده است.
6. حفظ تعادل بین حریم خصوصی و شفافیت: ایجاد راهکارهایی که ضمن حفظ حریم خصوصی کاربران قانونی، امکان نظارت بر فعالیت‌های مشکوک را فراهم می‌کند.

کلام آخر

دنیای ارزهای دیجیتال با سرعتی باورنکردنی در حال تحول است و با هر پیشرفت، چالش‌های جدیدی در زمینه مبارزه با پولشویی و فعالیت‌های مجرمانه ظهور می‌کند. گزارش جامع الیپتیک در سال 2024 نه تنها تصویری هشداردهنده از پیچیدگی‌های رو به رشد تکنیک‌های پولشویی ارائه می‌دهد، بلکه نشان می‌دهد که چگونه نوآوری‌ می‌تواند به عنوان سلاحی دو لبه عمل کند.

از یک سو، پیشرفت‌هایی مانند دیفای، NFTها و متاورس، فرصت‌های بی‌سابقه‌ای برای نوآوری مالی و دموکراتیزه کردن دسترسی به خدمات مالی ایجاد کرده‌اند. از سوی دیگر، با همین نوآوری‌ها راه‌های جدیدی برای پولشویی و فرار از نظارت قانونی فراهم شده‌اند.

این گزارش تأکید می‌کند که مبارزه مؤثر با پولشویی در عصر دیجیتال نیازمند رویکردی چند وجهی است. این رویکرد باید شامل همکاری نزدیک بین نهادهای نظارتی، شرکت‌های فناوری، مؤسسات مالی و جامعه علمی باشد. همچنین، استفاده از فناوری‌های پیشرفته مانند تحلیل بلاکچین و هوش مصنوعی برای شناسایی و پیش‌بینی الگوهای مشکوک ضروری است.

و نکته آخر، لزوم ایجاد تعادل ظریف بین نوآوری، حفظ حریم خصوصی و امنیت مالی است. در حالی که اقدامات سختگیرانه برای مبارزه با پولشویی ضروری است، این اقدامات نباید به گونه‌ای باشد که نوآوری را خفه کند یا حریم خصوصی کاربران قانونی را به خطر بیندازد.

سوالات متداول