در روزها و هفته‌های اخیر خاموشی کامل اینترنت بین‌المللی در ایران باعث شد دسترسی معامله‌گران به داده‌های زنده و پلتفرم‌های جهانی مختل شود. این امر در حالی بود که قیمت انس جهانی طلا (XAUUSD) همچنان در صعود بود و بازارها در سطح جهانی به تحولات اقتصادی و ژئوپلیتیک واکنش نشان می‌دادند. به‌عنوان مثال، قیمت انس طلا در اواخر دی 1404، درست زمانی که اینترنت کامل قطع بود بارها به رکوردهای بالای تاریخی نزدیک شد و حتی از آنها عبور کرد. در هفته دوم بهمن که اینترنت قطع شد نیز قیمت طلای جهانی بار دیگر به سقف تاریخ خود نزدیک شد.

معامله‌گران ایرانی اما از این‌ رشدهای تاریخی، نه تنها سودی به‌دست نیاوردند؛ بلکه حتی خبر نداشتند که طلا در چه قیمتی است! با این شرایط:

  • تریدر ایرانی چگونه می‌توانست قیمت جهانی را رصد کند؟
  • آیا چارت‌های زنده و داده‌های لحظه‌ای در دسترس بوده‌اند یا خیر؟
  • آیا هیچ پلتفرم و بروکری برای معامله انس جهانی طلا در خاموشی که به‌سر می‌بریم وجود داشته و دارد؟
  • معاملات طلا در بازار فرابورس ایران چگونه بوده؟
  • معاملات طلا در پلتفرم های آنلاین خرید و فروش طلا به چه صورت بوده؟
  • نگه‌دارندگان طلای فیزیکی چه چالش‌هایی داشته‌اند و آیا به‌راحتی می‌توانستند طلای خود را نقد کنند؟

با ایران بروکر همراه باشید تا در این گزارش به بررسی تمامی جوانب معاملات طلا بپردازیم تا در نهایت به پاسخ این سوالات مهم در این برهه‌های بحرانی برسیم.

وضعیت قیمت انس جهانی در قطعی اینترنت و دسترسی به نمودار

در شرایط عادی، قیمت انس جهانی طلا به‌صورت لحظه‌ای در بازارهای جهانی، از طریق نمودارهایی مثل XAUUSD در بروکرها و سایت‌های مالی قابل مشاهده است. اما با خاموشی اینترنت بین‌المللی، بسیاری از این چارت‌های لحظه‌ای از دسترس خارج شدند و معامله‌گران ایرانی ناچارا نمی‌توانستند قیمت جهانی را در لحظه ببینند چه برسد به تحلیل.

حتی اگر برخی سایت‌های داخلی به‌صورت محدود داده‌های جهانی را باز می‌کردند، به‌روزرسانی آنها با تأخیر بود و فارغ از قیمت واقعی بازار جهانی حرکت می‌کرد. این مسئله باعث شد تحلیل دقیق روند و تصمیم‌گیری منطقی دشوار شود.

آیا پلتفرمی برای معامله انس جهانی در این مدت فعال بود؟

انس طلای جهانی در پلتفرم‌های فارکس و CFD معامله می‌شود و این ابزارها برای اتصال مستقیم به بروکرهای بین‌المللی، نیاز به اینترنت بین‌الملل دارند. در زمان قطعی اینترنت در ایران:

  • دسترسی به پلتفرم‌های بین‌المللی مثل متاتریدر، سی تریدر و کلا پلتفرم‌های بروکرها قطع و مدیریت پوزیشن‌ها تقریبا غیرممکن شد. (مگر به‌صورت تلفنی آن هم در تعداد کمی از بروکرها)
  • در صورت داشتن پوزیشن باز، تنها از طریق تماس با بروکر می‌شد آن را مدیریت کرد که در این خاموشی‌ها همان تماس تلفنی هم با اختلال همراه بود.
  • حتی اگر برخی کاربران از وی‌پی‌اس یا سرویس‌های خاص استفاده می‌کردند، تاخیر داده‌ها و قطع و‌ وصلی پی‌در‌پی باعث شد امکان معامله در سطح واقعی و بدون ریسک بسیار پایین بیاید.
  • در نتیجه بیشتر معامله‌گران نتوانستند روی معاملات انس جهانی طلا فعالیت داشته باشند یا با ریسک بسیار بالا اقدام به معامله کنند.

در مدت قطعی اینترنت در ایران در دی و اسفند، هیچ پلتفرم معاملاتی داخلی، امکان معامله انس جهانی طلا را نداشت! دلیل واضح است؛ بروکرهای فارکس خارجی هستند و دسترسی به آن‌ها با قطعی اینترنت غیرممکن شد.

وضعیت معاملات طلا در بازار فرابورس ایران

در مقابل بازار جهانی، بازار فرابورس ایران (برای مثال بازار طلا و سکه در بورس کالا یا اوراق بهادار مبتنی بر طلا) داخلی بوده و داده‌های مربوط به آن از طریق سامانه‌های داخلی قابل دسترسی بود. در همین بازارها هم چالش‌هایی به‌وجود آمد.

به‌روزرسانی قیمت‌ها به‌صورت واقعی و لحظه‌ای محدود شد؛ چون این بازارها هم معمولا تحت‌تأثیر قیمت جهانی هستند. عدم اتصال به داده‌های لحظه‌ای جهانی باعث شد قیمت‌های داخلی نتوانند با بازار جهانی همگام شوند؛ نتیجتا اختلاف قابل‌توجهی ایجاد شد. با این وضعیت معامله‌گران داخلی مجبور بودند بر اساس قیمت‌های دیر اعلام‌شده تصمیم بگیرند.

این خودش ریسک بیشتری در معاملات ایجاد کرد. از طرفی هم کاهش اعتماد سرمایه‌گذاران، معاملات را محدود کرد؛ به‌طوری‌که (طبق آمار منتشرشده در بورس کالا) منجر به خروج نقدینگی برابر با 8 هزار و 83 میلیارد تومان آن هم فقط از صندوق‌های طلا (در دی‌ماه) شد.

در اسفند ماه شرایط متفاوت‌تر بود؛ چراکه عملا بازار بورس به‌علت حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به ایران تعطیل شد.

وضعیت معاملات پلتفرم‌های آنلاین طلا در قطعی اینترنت

پلتفرم‌های آنلاین داخلی که برای خرید و فروش طلا طراحی شده‌اند معمولا داده‌های قیمتی خود را از منابع داخلی مانند اتحادیه طلا دریافت می‌کنند. این پلتفرم‌ها در شرایط عادی هم ممکن است قیمت‌های جهانی را منعکس نکنند. اما همین سکوهای آنلاین خرید و فروش طلا هم در قطعی اینترنت با مشکلات زیادی مواجه شدند:

  • عدم دسترسی کامل به اینترنت و نرخ جهانی باعث ایجاد قیمت‌های غیرواقعی و تاخیر در به‌روزرسانی قیمت‌ها شد.
  • در سیستم بانکی و تسویه اختلال ایجاد شد و برخی تراکنش‌ها تا ۲۴ ساعت طول کشید.
  • مشکل OTP و پیامک‌ها باعث محدودیت در احراز هویت و تایید تراکنش‌ها شد. همچنین کابر جدید امکان ثبت نام نداشت.
  • در برخی گزارش‌ها آمده که بین نرخ خرید و فروش تا 1.5 میلیون تومان اختلاف قیمت شکل گرفت.
  • از طرفی نیز ریسک شرایط کشور، خرید و فروش آنلاین طلا را دچار مشکل کرد.

باز هم با این چالش‌ها، پلتفرم‌های طلا در زمان قطعی اینترنت خدمات‌دهی داشته‌اند؛ طبق گفتگوی تلفنی که کارشناس ایران بروکر با برخی از آنها داشته، در دی و اسفند خرید و فروش طلا با همین قیمت لحظه‌ای که در پلتفرم قابل مشاهده است، انجام می‌شود.

خریداران و فروشندگان طلای فیزیکی در چه وضعیتی بودند؟

در دوره قطعی اینترنت بین‌المللی، بازار طلای فیزیکی بیش از هر زمان دیگری دچار ابهام و بی‌ثباتی شد. نبود دسترسی به قیمت لحظه‌ای انس جهانی و نرخ واقعی دلار باعث شد مبنای قیمت‌گذاری در بازار سنتی طلا شفاف نباشد. این عدم شفافیت باعث شد حجم معاملات به‌طور محسوسی کاهش پیدا کند و بازار وارد فاز انتظار و احتیاط شود. برخی از چالش‌‌های بازار فیزیکی طلا در سمت فروشندگان و خریداران در این اوضاع نابسامان به شرح زیر است:

  • دوشنبه 22 دی 1404 بازار طلا نیمه تعطیل و قیمت طلا و سکه با ریزش همراه بود؛ عملا معامله‌ای صورت نگرفته.
  • پنج‌شنبه 25 دی 1404 با وجود نیمه‌تعطیل بودن بازار داخلی، رشد سریع انس جهانی باعث روند صعودی قیمت‌ها شد و معاملات، محدود انجام می‌شد.
  • واحدهای طلافروشی در حاشیه خیابان‌ها معمولا تعطیل بودند. فعالیت‌ها بیشتر در مجتمع‌های تجاری ادامه داشت.
  • در هفته دوم خاموشی اینترنت بین‌المللی نسبت به هفته قبلش در دی‌ماه، تعداد بیشتری از طلافروشان فعالیت خود را شروع کردند.
  • نگه‌دارندگان طلای فیزیکی در روزهای بحرانی برای فروش سریع با مشکل مواجه شدند؛ چون بازار تعطیل بود اما امکان نقدکردن (از طریق فروش به دوست و آشنا) و دسترسی به دارایی وجود داشت.

مشکلات معامله‌گران طلا هنگام خرید و فروش در قطعی اینترنت

در مجموع، قطعی اینترنت بین‌المللی و اتصال صرف به اینترنت ملی، باعث شد دسترسی معامله‌گران طلا در ایران از بازار جهانی به‌معنای واقعی قطع شود. رشد تاریخی انس جهانی طلا در این بازه زمانی رخ داد، اما نبود دسترسی به چارت‌های لحظه‌ای، داده‌های قابل‌اعتماد و پلتفرم‌های معاملاتی باعث شد این رشد نه قابل رصد باشد و نه قابل استفاده برای ایرانیان باشد در وضعیت کنونی. بازارهای داخلی مانند فرابورس و صندوق‌های طلا نیز به دلیل تأخیر قیمتی و عدم همگامی با بازار جهانی، با افزایش ریسک و خروج نقدینگی مواجه شدند.

در کنار آن، پلتفرم‌های آنلاین خرید و فروش طلا و بازار فیزیکی هرچند به‌طور کامل متوقف نشدند، اما با قیمت‌های غیرشفاف، اختلال در معاملات و کاهش نقدشوندگی روبه‌رو بودند. در چنین فضایی بسیاری از فعالان بازار ترجیح دادند معامله نکنند و دارایی خود را حفظ کنند. این تجربه نشان داد که نبود اینترنت بین‌المللی می‌تواند حتی بازار امنی مانند طلا را هم به بازاری پرریسک و غیرقابل‌اتکا برای معامله‌گران تبدیل کند.