از تاریخ ۱۸ دی ۱۴۰۴، با قطعی گسترده اینترنت بین‌المللی جامعه معامله‌گران ایرانی با چالش‌های بی‌سابقه‌ای روبرو شده‌اند. این اختلال زیرساختی، فعالیت تریدرها در بازارهای مالی جهانی را با دشواری‌های زیادی مواجه کرده است. معامله‌گران پراپ که با سرمایه شرکت‌های تامین‌کننده در بازارهایی مانند فارکس فعالیت می‌کنند، بیش از دیگران تحت تاثیر این شرایط قرار گرفته‌اند. این مقاله به بررسی چالش‌های کنونی جامعه معامله‌گران پراپ در زمان قطعی اینترنت ایران و ارائه راهکارهایی برای آن می‌پردازد.

قطع کامل دسترسی به پلتفرم و سایت پراپ

بسیاری از شرکت‌های پراپ تریدینگ، چه ایرانی و چه خارجی، سرورهای اصلی خود را در خارج از ایران مستقر کرده‌اند. با قطع اینترنت بین‌المللی و ملی شدن نت، دسترسی کاربران ایرانی به وبسایت و پنل مدیریتی این شرکت‌ها به طور کامل مسدود شده است. این مشکل حتی برای برخی پراپ‌های ایرانی که از خدمات ابری یا سرورهای خارجی استفاده می‌کنند نیز وجود دارد. پیامد این عدم دسترسی در مرحله اول شامل موارد زیر است:

  • عدم امکان ورود به حساب کاربری و مشاهده دارایی
  • نبود دسترسی به پلتفرم معاملاتی مانند متاتریدر
  • مسدود شدن دسترسی به پنل تحلیل و گزارش‌ها
  • قطع امکان برقراری ارتباط با پشتیبانی
  • عدم توانایی در آغاز چالش‌های جدید یا مدیریت حساب‌های فعلی

مدیریت پوزیشن‌های معاملاتی باز

یکی از اصلی‌ترین و اضطراری‌ترین چالش‌ها برای معامله‌گران در زمان قطعی اینترنت، مدیریت پوزیشن‌های باز است. تریدری که در لحظه قطع اینترنت در روز پنجشنبه 18 دی ماه، چندین معامله باز داشته، اکنون هیچ کنترلی بر آن‌ها ندارد. این مشکل به چند شکل جدی خود را نشان می‌دهد که می‌تواند منجر به از دست رفتن حساب معاملاتی شود.

نقض قانون دراودان روزانه

بیشتر شرکت‌های پراپ تریدینگ، یک قانون برای حداکثر ضرر مجاز در طول یک روز معاملاتی دارند. این حد معمولاً درصد کوچکی، به عنوان مثال ۵٪ از کل سرمایه است. بسیاری از معامله‌گران به هر دلیلی برای همه پوزیشن‌های خود از دستور استاپ لاس استفاده نمی‌کنند. در شرایط عادی، آن‌ها به طور مداوم بازار را رصد می‌کنند و در صورت نیاز و بر مبنای استراتژی خود، معامله‌ای را بصورت دستی می‌بندند. اما با قطع کامل دسترسی، این نظارت و کنترل از بین می‌رود. نوسانات طبیعی بازار در غیاب تریدر می‌تواند به راحتی باعث شود که ضرر شناور از حد دراودان روزانه عبور کند. در این صورت، حتی اگر حساب به طور کامل لیکویید نشده باشد، به دلیل نقض خودکار قوانین پراپ، حساب از چالش حذف یا Fail می‌شود. در واقع، معامله‌گر به دلیل عدم توانایی در اجرای مدیریت ریسک فعال که بصورت عادی در شرایط وصل بودن نت اجرا می‌کرده، حساب خود را از دست می‌دهد.

از دست دادن سود و تبدیل آن به ضرر

سناریوی رایج دیگر مربوط به معامله‌گرانی است که پوزیشن‌های باز آن‌ها در سود قرار دارد. این افراد ممکن است از دستور تیک پروفیت یا حد سود استفاده نکرده باشند، چرا که قصد داشته‌اند با نظارت بر نمودار، در نقطه مطلوب و به صورت دستی معامله را ببندند تا حداکثر سود ممکن را کسب کنند. قطع ناگهانی و طولانی‌مدت اینترنت، این امکان را به طور کامل سلب می‌کند. بازارهای مالی ذاتاً نوسانی هستند و روندهای صعودی دائمی نیستند. بسیار محتمل است که در طول چند ساعت یا چند روز، روند بازار کاملاً برگردد. در نتیجه، یک پوزیشن سودده نه تنها تمام سود خود را از دست می‌دهد، بلکه ممکن است به ضرر نیز تبدیل شود. اگر در این مسیر حد ضرری هم وجود نداشته باشد، میزان این ضرر می‌تواند ادامه یابد و در نهایت منجر به لیکویید شدن حساب یا نقض قانون دراودان مانند آنچه در قبل گفتیم شود.

بی‌اثر شدن استراتژی‌های مدیریت ریسک

قطع دسترسی، هسته اصلی معامله‌گری که همان مدیریت فعال ریسک است را خنثی می‌کند. تریدر در زمان قطعی نت نمی‌تواند:

  • پوزیشن‌های خود را جز به جز ببندد.
  • استاپ لاس یا تیک پروفیت معاملات باز را جابجا یا به اصطلاح Trail کند.
  • در صورت انتشار یک خبر مهم فاندامنتال که روند را عوض می‌کند، عکس‌العمل نشان دهد.

این عدم کنترل، معامله‌گر را در موقعیت یک تماشاگر کاملاً منفعل قرار می‌دهد که نتیجه سرمایه‌گذاری‌اش کاملاً به شانس و حرکت بازار در آن بازه مشخص وابسته است. البته استفاده از واژه تماشاگر برای این شرایط که هیچ دیتایی از بازار نداریم هم کمی زیاده‌روی است. در واقع معامله‌گر با قطعی اینترنت به تاریکی مطلق فرو می‌رود.

از دست رفتن موقعیت‌های معاملاتی برنامه‌ریزی شده

معامله‌گری فرآیندی است که تنها حول محور پوزیشن‌های باز نمی‌چرخد. یک تریدر ممکن است روزها یا هفته‌ها برای شکل‌گیری یک موقعیت ایده‌آل در بازار بر اساس تحلیل تکنیکال یا فاندامنتال صبر کند. قطع دو هفته‌ای اینترنت، به معنای از دست دادن تمام این فرصت‌های از پیش تحلیل شده است. در بازارهای مالی، زمان برابر با فرصت است و از دست رفتن این موقعیت‌ها می‌تواند برابر با از دست رفتن سودهای بالقوه قابل توجهی باشد.

اختلال در دسترسی به کیف پول ارز دیجیتال و سیستم‌های پرداخت

چرخه مالی معامله‌گران پراپ به دسترسی به کیف‌پول‌های دیجیتال و درگاه‌های پرداخت بین‌المللی وابسته است. با قطع نت بین‌الملل و عدم دسترسی به کیف پول‌های ارز دیجیتال، مشکلات زیادی برای تریدرهای حوزه پراپ ایجاد میشود:

عدم امکان برداشت سود: اگر معامله‌گری سود کسب کرده باشد، برای برداشت آن نیاز به تایید هویت و دسترسی به درگاه پرداخت پراپ دارد که اغلب خارجی هستند.
مشکل در واریز وجه: حتی اگر پراپ فرمی قابل دسترس باشد و شما قصد برداشت سود داشته باشید، ممکن است پراپ برای واریز سود از ارزهای دیجیتال استفاده کند که دسترسی به درگاه‌های مربوطه در شرایط فعلی با مشکل مواجه است.

مشخص نبودن قوانین پراپ‌فرم‌ها در شرایط بحرانی

اینجاست که یکی از مبهم‌ترین و نگران‌کننده‌ترین جنبه‌های بحران ظاهر می‌شود: عدم شفافیت در قوانین.

اکثر قراردادهای پراپ فرم‌ها برای شرایط عادی تنظیم شده‌اند. در مواجهه با بحرانی به وسعت قطع سراسری اینترنت بین‌المللی یک کشور، قوانین شفاف و از پیش تعریف‌شده‌ای وجود ندارد. آیا پراپ فرم‌ها این شرایط را به عنوان فورس ماژور در نظر می‌گیرند؟ آیا برای پوزیشن‌های آسیب‌دیده در این دوره عذری قائل می‌شوند؟
با بررسی برخی پلتفرم‌ها می‌توان دریافت که رویکردها متفاوت است. برای مثال، خیلی از پراپ‌فرم‌ها در قوانین خود بر امتیاز ثبات و مدیریت ریسک تأکید دارد که راهکار پیش‌گیرانه‌ای است، اما اشاره مستقیمی به قطعی اینترنت نکرده‌اند.

از طرفی، برخی بروکرهای بین‌المللی، نه لزوماً پراپ فرم‌ها، راه‌حل‌هایی مانند تماس تلفنی با میز معاملات را برای شرایط اضطراری پیشنهاد داده‌اند. اما آیا پراپ فرم‌های ایرانی چنین تمهیداتی دارند؟ تنها مواردی که دیده شد، معدود پراپ هایی بودند که امکان تماس با پشتیبانی آن هم پس از دو هفته قطعی نت را ایجاد کردند، که نشان از عدم آمادگی پراپ ها برای این شرایط دارد.

مورد دیگری که وجود دارد بیمه حساب است. تنها موارد کمی از پلتفرم‌های داخلی ادعا می‌کنند که بیمه حساب ارائه می‌دهند که می‌تواند در صورت بروز برخی مشکلات از حساب محافظت کند. اما شمول این بیمه در شرایط قطعی اینترنت کاملاً نامشخص است. همچنین پر واضح است که این بیمه در هنگام خرید چالش باید تهیه می‌شده است. در غیاب یک چارچوب نظارتی مشخص در ایران، پاسخگویی پراپ فرم‌ها بیشتر یک موضوع اعتباری و اخلاقی است تا یک الزام قانونی.

مشکل عدم تراز مالی در پراپ فرم‌ها و پرداخت‌ها

بسیاری از پراپ فرم‌ها برای واریز سود معامله‌گران یا بازپرداخت هزینه چالش‌ها، به درگاه‌های پرداخت بین‌المللی وابسته‌اند. همانطور که اشاره شد این جریان‌های مالی اکنون مختل شده‌اند. از سوی دیگر، کاربران نیز ممکن است نتوانند برای خرید چالش‌های جدید یا پر کردن موجودی حساب اقدام کنند.
همانند مشکلات گزارش‌شده در پلتفرم‌های خرید طلا، عدم دریافت پیامک‌های تأیید یا OTP می‌تواند فرآیندهای احراز هویت، ورود به حساب و تراکنش‌های مالی را متوقف کند.

ریسک ورشکستگی پراپ فرم‌ها

این نگران‌کننده‌ترین سناریوی پیش‌رو است. چه بپذیریم چه نه، درآمد بسیاری از پراپ فرم‌ها تنها از خرید چالش توسط تریدرها ایجاد میشود. تجربه جنگ 12 روزه نشان داد که قطعی نت و به دنبال آن قطعی جریان ورودی به پراپ فرم‌ها باعث ورشکسته شدن خیلی از شرکت‌های پراپ می‌شود و ربطی به سابقه یا میزان بزرگی آن شرکت نیز ندارد. حال که قطعی این دوره شدید‌تر و طولانی‌تر نیز بوده است و احتمال این مورد به شدت بالاتر می‌رود.

بحران فعلی می‌تواند اعتماد، اصلی‌ترین دارایی این پلتفرم‌ها، را برای همیشه از بین ببرد. اگر کاربران احساس کنند دارایی یا دستاورد آن‌ها در نتیجه سیاست‌های مبهم یا عدم آمادگی پلتفرم از بین رفته، به هر روش ممکن بازار ایران را ترک خواهند کرد و استعداد و زمان خود را روی پلتفرم‌های معتبرتر خواهد گذاشت.

راهکارهای فوری و بلندمدت جهت عبور از بحران قطعی نت

برای عبور از این بحران و ایجاد مقاومت در برابر اختلالات آتی، مجموعه‌ای از راهکارها در سطح فردی، شرکتی و ملی ضروری است.

1. راهکارهای فنی و زیرساختی

شرکت‌های پراپ فرم فعال در بازار ایران که درآمد اصلی خود را از کاربران ایرانی دریافت می کنند و خدمات خود را به کاربران ایرانی ارائه می‌دهند باید بپذیرند که شرایط فعلی ایجاد شده ممکن است در آینده نیز تکرار شود. لذا استفاده از راه‌کارهای زیر برای تداوم خدمات آنها ضروری است:

  • استفاده از سرورهای ملی و داخلی: پراپ‌های ایرانی باید زیرساخت اصلی خود، از جمله سرورهای وبسایت، پنل تحلیل و حتی سرورهای معاملاتی مثل متاتریدر را در داخل کشور یا روی بستر ابری ملی مستقر کنند. نمونه‌هایی از بروکر‌ها که از سرور اختصاصی ریل با بستر ملی استفاده می‌کند، نشان داده که این امکان وجود دارد.
  • ایجاد پلتفرم‌های جایگزین ارتباطی: پراپ‌ها می‌توانند پنل مدیریت ساده‌ای مبتنی بر پیامک یا شبکه‌های داخلی مثل سروش، بله و گپیفای ایجاد کنند تا کاربران حداقل امکان درخواست بستن اضطراری پوزیشن یا دریافت اطلاعیه را داشته باشند.
  • توسعه اپلیکیشن موبایل مستقل: طراحی اپلیکیشن‌هایی که بتوانند با حداقل وابستگی به اینترنت بین‌المللی، امکان مشاهده حساب و ارسال دستورات محدود را فراهم کنند نیز ضروری است.

2. راهکارهای قانونی و قراردادی

حال که چند بار شرایط قطعی نت در ایران طی یکسال رخ داده ضروری است که قرارداها و قوانین پراپ ها نیز برای این شرایط تغییر پیدا کنند:

  • تدوین قوانین شفاف برای شرایط فورس ماژور: پراپ‌ها باید به طور شفاف در قراردادهای خود قوانین حاکم بر شرایط غیرمترقبه مانند قطعی گسترده اینترنت را تعریف کنند. این قوانین باید مشخص کند که آیا حساب‌های نقض شده ریست می‌شوند، مهلت چالش تمدید می‌شود یا خیر.
  • ارائه بیمه حساب در شرایط بحرانی: برخی پراپ‌های داخلی مدل بیمه حساب را ارائه می‌دهند که می‌تواند در صورت بروز برخی مشکلات از حساب کاربر محافظت کند. توسعه و شفاف‌سازی این بیمه برای شرایطی مانند قطعی اینترنت می‌تواند اطمینان خاطر ایجاد کند.
  • ایجاد تعهد برای شفاف‌سازی: پراپ‌ها موظف باشند در صورت بروز اختلال گسترده، به سرعت از طریق کانال‌های در دسترس مثل پیامک یا پلتفرم های ملی، به کاربران اطلاع‌رسانی کرده و راهکارهای مشخصی را اعلام کنند.

3. راهکارهای فردی برای معامله‌گران

برای تریدرهای ایرانی صنعت پراپ، با توجه به شرایط پیش آمده راه‌کارهای زیر برای ادامه فعالیت در آینده پیشنهاد می‌شود:

  • اولویت‌دهی به پراپ‌های دارای زیرساخت داخلی: معامله‌گران در انتخاب پراپ، وجود سرور اختصاصی داخلی و سابقه خدمات‌رسانی در شرایط تحریم یا اختلال را به عنوان یک معیار کلیدی در نظر بگیرند.
  • مدیریت ریسک در روزهای پرخطر: در روزهایی که احتمال قطع اینترنت یا نوسان بالا می‌رود، باید از باز کردن پوزیشن‌های جدید خودداری کرد یا حجم معاملات را به حداقل رساند.
  • استفاده از دستورات حد سود و حد ضرر: پیش از پایان ساعت کاری، می‌توان از دستورات از پیش تعیین شده حد سود و حد ضرر برای ورود به بازار در سطوح مشخص استفاده کرد تا وابستگی به اتصال لحظه‌ای کمتر شود.

نتیجه گیری

قطع اینترنت در دی‌ماه ۱۴۰۴، پرده از شکنندگی صنعت پراپ تریدینگ در ایران برداشت. این رویداد تلخ نشان داد که رشد سریع این صنعت بدون پشتوانه زیرساختی مطمئن، قوانین شفاف و برنامه‌ریزی برای بحران، می‌تواند به سرعت به یک فاجعه مالی برای هزاران معامله‌گر و خود پلتفرم‌ها تبدیل شود. گر چه خیلی از موارد غیر قابل پیش بینی بود، اما عبور از این بحران مستلزم خرد جمعی، شفافیت و عزم برای ایجاد صنعت پراپ متناسب با شرایط ایران است. آینده پراپ تریدینگ در ایران نه در وعده‌های سود نجومی، که در زیرساخت، قانونمندی و مسئولیت‌پذیری شرکت های پراپ در قبال کاربرانش رقم خواهد خورد.