امروز 6 بهمن 1404 است و درحالی‌که نگاه بسیاری از رسانه‌ها به جنبه‌های سیاسی و اجتماعی قطعی گسترده اینترنت در ایران معطوف شده، یک رویداد اقتصادی در سکوت کامل در حال رخ‌دادن است. استخراج ارزهای دیجیتال یا همان ماینینگ که تا همین چند ماه پیش یکی از راه‌های کسب درآمد ارزی برای هزاران ایرانی بود، اکنون با یک فروپاشی بی‌سابقه روبرو است. داده‌های شبکه جهانی نشان می‌دهند که همزمان با قطعی‌های اخیر، هش‌ریت جهانی بیت کوین حدود ۱۰ درصد افت کرده است؛ این یعنی بخش بزرگی از توان پردازشی شبکه جهانی که در ایران مستقر بود، ناگهان خاموش شده است.

بسیاری از مبتدی‌ها تصور می‌کنند ماینر فقط به برق نیاز دارد، اما حقیقت این است که بدون اتصال لحظه‌ای به استخرهای جهانی، دستگاه شما عملاً به یک بخاری پرمصرف و پرسروصدا تبدیل می‌شود که هیچ درآمدی تولید نمی‌کند.

چرا اینترنت داخلی برای استخراج کافی نیست؟

دستگاه ماینر باید به‌صورت لحظه‌ای با استخرهای استخراج در خارج از کشور ارتباط برقرار کند تا معادلات ریاضی را دریافت و نتایج را ارسال کند. وقتی اینترنت بین‌المللی قطع می‌شود و فقط شبکه ملی اطلاعات در دسترس است، این ارتباط قطع شده و ماینر با وجود مصرف برق زیاد، هیچ درآمدی تولید نمی‌کند.

در فروم‌های تخصصی و گروه‌ها، تجربه‌های تلخی از ماینرهای ایرانی به گوش می‌رسد. کاربری در یک انجمن ارز دیجیتال نوشته است که با وجود استفاده از سیم‌کارت‌های مختلف، حتی یک شیر (Share) هم نتوانسته به استخر ارسال کند.

گزارش‌ها نشان می‌دهد که اپراتورهایی مثل ایرانسل، همراه اول، رایتل و شاتل در زمان قطعی اینترنت، دسترسی به پورت‌های موردنیاز ماینینگ را کامل مسدود می‌کنند. حتی اگر اینترنت داخلی وصل باشد، چون سرورهای استخراج در خارج از ایران هستند، راهی برای دورزدن این بن‌بست از طریق اینترنت‌های ثابت و همراه داخلی وجود ندارد.

آمارهای رسمی توانیر نیز این بحران را تأیید می‌کند. در روزهای اخیر حدود ۲۴۰۰ مگاوات از بار شبکه برق کشور کاسته شده که نشان‌دهنده خاموشی اجباری صدها هزار دستگاه ماینر در سراسر ایران است.

وضعیت اپراتورهای ایرانی و لیست سفید

درحال‌حاضر، وضعیت اینترنت به گونه‌ای است که اکثر اپراتورها از جمله ایرانسل، همراه اول و رایتل با پکت‌لاسی نزدیک به ۱۰۰ درصد برای سرورهای خارج از کشور روبرو هستند. سیستم لیست سفید که اخیراً به شدت سخت‌گیرانه شده، عملاً اجازه خروج ترافیک ماینرها به سمت استخرهای معروف مثل F2Pool یا ViaBTC را نمی‌دهد. در چنین شرایطی، داشتن اینترنت ثابت مثل شاتل یا اینترنت همراه تفاوت چندانی در نتیجه نهایی ایجاد نمی‌کند؛ زیرا مشکل از زیرساخت مرکزی و مسدودشدن پورت‌های خاص استخراج است.

تجربه‌های منتشرشده در فروم‌های تخصصی نشان می‌دهد که حتی با استفاده از DNS‌های مختلف یا تغییر پروتکل‌ها، ماینرها موفق به ارسال شیر (Share) نشده‌اند. در واقع ماینر با وجود روشن‌بودن و مصرف برق، به دلیل عدم توانایی در ثبت نتایج در استخر، هیچ درآمدی تولید نمی‌کند و فقط هزینه برق و استهلاک روی دست صاحبش می‌گذارد.

تنها راهکارهایی که در فروم‌ها به‌عنوان کورسوی امید از آن‌ها یاد می‌شود (البته در موارد بسیار نادر) استفاده از سرورهای واسطه (Proxy) داخلی است که به سختی و با پایداری بسیار کم کار می‌کنند. بااین‌حال، به دلیل پینگ بالا و قطع و وصل مداوم، نرخ استیل شیر (Stale Share) به شدت بالا رفته و بخش بزرگی از پاداش استخراج هدر می‌رود.

در وضعیت فعلی، استفاده از اینترنت اپراتورهای داخلی برای ماینینگ نه تنها سودآور نیست، بلکه یک ریسک مالی جدی محسوب می‌شود.

راهکار تانل داخلی و استفاده از سرورهای واسطه

در شرایط فعلی راه‌اندازی تانل داخلی تنها راهی است که برخی ماینرهای حرفه‌ای برای زنده نگه‌داشتن درآمدشان امتحان می‌کنند. در این روش، شما به‌جای اتصال مستقیم ماینر به استخرهای خارجی، ابتدا دستگاه را به یک سرور مجازی (VPS) در داخل ایران متصل می‌کنید. این سرور داخلی نقش یک واسطه را ایفا می‌کند و ترافیک استخراج را دریافت کرده و از طریق یک پل ارتباطی (Bridge) به سرور دیگری در خارج از کشور می‌فرستد.

از آنجاکه ترافیک بین ماینر و سرور داخلی در بستر شبکه ملی اطلاعات جابه‌جا می‌شود، قطعی اینترنت بین‌الملل روی آن اثر کمتری دارد، اما مشکل اصلی از اینجا شروع می‌شود که سیستم‌های فیلترینگ جدید با استفاده از بازرسی عمیق بسته‌ها یا همان DPI، به‌راحتی پروتکل استراتوم (Stratum) را شناسایی و مسدود می‌کنند.

برای دورزدن این محدودیت، بسیاری در فروم‌های تخصصی پیشنهاد می‌دهند که از پروکسی استراتوم با قابلیت رمزنگاری TLS استفاده شود. این کار باعث می‌شود ترافیک ماینینگ شما شبیه به وب‌گردی عادی یا ترافیک امن HTTPS به‌نظر برسد و سیستم‌های نظارتی نتوانند متوجه نشوند که شما در حال ارسال نتایج استخراج هستید.

بااین‌حال، گزارش‌های امروز ۶ بهمن نشان می‌دهد که حتی با این روش هم میزان پکت لاس بسیار بالا است. وقتی ترافیک از چندین گره و تانل عبور می‌کند، پینگ تایم به شدت افزایش می‌یابد و این موضوع منجر به تولید استیل شیر (Stale Share) می‌شود. یعنی ماینر شما معادله را حل می‌کند، اما نتیجه آنقدر دیر به استخر می‌رسد که شبکه وارد بلوک بعدی شده و زحمت دستگاه شما بی‌نتیجه می‌ماند و درآمدی برایتان ثبت نمی‌شود.

بر اساس تجربه‌های منتشرشده در وب‌سایت‌های حوزه زیرساخت، در بهمن ۱۴۰۴ اپراتورهایی مثل شاتل و همراه اول حتی پورت‌های غیرمتعارف را هم روی سرورهای داخلی محدود کرده‌اند. این یعنی حتی اگر تانل شما برقرار باشد، نوسان شدید در پهنای باند داخلی باعث می‌شود هش‌ریت نمایش داده شده در استخر بسیار کمتر از توان واقعی دستگاه باشد.

بسیاری از کاربران گزارش داده‌اند که با وجود هزینه‌های سنگین برای خرید سرور داخلی و خارجی، درآمد نهایی آن‌ها حتی هزینه برق دستگاه را هم پوشش نمی‌دهد. در واقع، ماینرها در یک جنگ فرسایشی با زیرساخت شبکه قرار گرفته‌اند که در آن هر ساعت قطعی یا کندی، به‌معنای ازدست‌رفتن مستقیم دلار است.

لیست پورت‌های جایگزین (پروتکل TLS)

برای شروع کار در این وضعیت بحرانی، اولین قدم این است که پورت‌های استاندارد استخراج مثل ۳۳۳۳ یا ۴۴۴۴ را کامل فراموش کنید؛ چون این مسیرها در لایه اول توسط ایرانسل و همراه اول شناسایی و مسدود شده‌اند. بهترین راهکار فنی فعلی برای جلوگیری از این مسدودشدن، استفاده از پروتکل Stratum over TLS است که ترافیک ماینر شما را در قالب بسته‌های امن SSL مخفی می‌کند تا برای شبکه شبیه به یک وب‌گردی عادی به‌نظر برسد.

شما باید در تنظیمات دستگاه یا نرم‌افزار واسط، آدرس استخر را به پورت‌هایی مثل ۴۴۳، ۸۴۴۳ یا ۲۰۸۳ تغییر دهید که معمولا برای ترافیک‌های حساس وب استفاده می‌شوند و اپراتورها به‌راحتی آن را نمی‌بندند.

در آخرین تست متاسفانه این روش جواب نداد اما ممکن است روی اپراتورهای مختلف نتیجه متفاوت باشد.

همچنین در تجربه‌های اخیر کاربران فروم‌ها، استفاده از تانل‌های مبتنی بر پروتکل‌های جدید مثل VLESS با تکنولوژی Reality روی سرورهای داخلی ایرانسل و همراه اول نتیجه بهتری داشته است؛ چون این روش ترافیک شما را پشت یک سایت معتبر خارجی مخفی می‌کند و عملا پکت‌لاسی را به حداقل می‌رساند.

با این تنظیمات، شما می‌توانید از سد لیست سفید عبور کنید اما همچنان باید مراقب پینگ تایم باشید؛ چون هر چقدر مسیر ترافیک پیچیده‌تر شود، احتمال دیررسیدن Shareها به استخر و سوخت‌شدن درآمدتان بیشتر می‌شود. اگر این تنظیمات را اعمال کردید و باز هم هش‌ریت پایدار نبود، احتمالا اپراتور در منطقه شما محدودیت‌های شدیدتری روی لایه TCP اعمال کرده است که در آن صورت باید به سراغ تغییر پروتکل به سمت UDP بروید.

لیست استخرهای استخراج مناسب در شرایط کنونی ایران

در میان استخرهای جهانی که در این شرایط سخت بیشترین پایداری را دارند، استخر ViaBTC به دلیل داشتن سرورهای متعدد و پشتیبانی قوی از پورت‌های SSL مثل ۴۴۳ بهترین عملکرد را برای کاربران همراه اول و ایرانسل نشان داده است.

رتبه دوم متعلق به F2Pool است که به‌خاطر زیرساخت عظیمش معمولا کمترین میزان پکت‌لاسی را در تونل‌های TLS دارد و به خوبی با اینترنت شاتل و رایتل سازگار می‌شود.

استخر Braiins Pool نیز برای کسانی که از پروتکل جدید Stratum V2 استفاده می‌کنند بسیار مناسب است؛ زیرا این تکنولوژی مخصوصا برای مقابله با قطع و وصل‌های مکرر طراحی شده و هدررفت هش‌ریت را به حداقل می‌رساند.

درنهایت استخر AntPool با ارائه آدرس‌های اختصاصی رمزنگاری شده توانسته در لیست سفید برخی اپراتورها باقی بماند و برای ماینرهای خرد گزینه‌ای پایدار محسوب شود. حتما بعد از تنظیم این استخرها، بخش Stale Shares را در پنل کاربری خود چک کنید تا مطمئن شوید تأخیر شبکه زیر ۵ درصد باقی‌مانده و زحمت شما هدر نمی‌رود.

راهنمای تنظیم آدرس SSL در ماینر برای عبور از قطعی اینترنت

برای شروع، ابتدا باید آی‌پی دستگاه ماینر خود را در مرورگر وارد کنید تا وارد پنل مدیریت شوید. پس از واردکردن نام کاربری و رمز عبور، به بخش تنظیمات یا همان Miner Configuration بروید. در این قسمت کادرهایی برای واردکردن آدرس استخرها وجود دارد.

توجه داشته باشید که در شرایط قطعی اینترنت بین‌المللی روش زیر و هر روش دیگر به‌هیچ‌عنوان تضمین‌کننده فعالیت ماینر نیستند و ممکن بعد از چند ساعت کارکردن دوباره ماینر شما از کار بیفتد.

نکته کلیدی اینجا است که در ابتدای آدرس، به‌جای عبارت رایج stratum+tcp:// باید حتماً عبارت stratum+ssl:// را تایپ کنید. برای مثال اگر می‌خواهید به استخر ویا‌بی‌تی‌سی وصل شوید، آدرس را به‌صورت stratum+ssl://btc.viabtc.top:443 وارد کنید. دقت کنید که عدد انتهای آدرس یعنی پورت، حتما باید پورت مخصوص SSL استخر باشد که معمولا ۴۴۳ یا ۹۹۳ است.

در دستگاه‌های واتس‌ماینر، معمولا گزینه‌ای به نام Enable SSL در کنار کادر آدرس وجود دارد که باید تیک آن را بزنید. در دستگاه‌های انت‌ماینر، صرفا تغییر پروتکل در ابتدای آدرس کفایت می‌کند.

پس از واردکردن آدرس، نام کارگر (Worker) و رمز عبور را طبق روال همیشه بنویسید و روی گزینه Save & Apply کلیک کنید.

بعد از چند دقیقه در قسمت Miner Status وضعیت اتصال را چک کنید. اگر در ستون وضعیت عبارت Alive یا دایره سبز را دیدید، یعنی تانل امن شما برقرار شده و با موفقیت از سد فیلترینگ اپراتور عبور کرده‌اید. در غیر این صورت، احتمالا پورت انتخابی شما در منطقه جغرافیایی‌تان مسدود است و باید پورت دیگری را تست کنید.

کلام پایانی | وضعیت ماینرها در قطعی اینترنت

آنچه امروز صنعت ماینینگ ایران با آن روبه‌رو است، فقط یک اختلال فنی یا یک دوره گذار کوتاه‌مدت نیست؛ بلکه بحرانی ساختاری است که مستقیم به زیرساخت ارتباطی کشور گره خورده است. در شرایطی که اتصال پایدار به اینترنت بین‌المللی وجود ندارد، ماینینگ معنا و کارکرد اقتصادی خود را از دست می‌دهد و تلاش‌های فنی برای دورزدن محدودیت‌ها، بیشتر به راهکارهای موقتی و پرهزینه شباهت دارند تا یک مسیر پایدار برای ادامه فعالیت.

اگر این وضعیت ادامه‌دار شود، نتیجه اجتناب‌ناپذیر آن خروج تدریجی فعالان از این حوزه، خاموش‌شدن بی‌سروصدای دستگاه‌ها و ازبین‌رفتن یکی از کانال‌های درآمد ارزی خواهد بود. استخراج در ایران امروز در مرحله بقا قرار دارد، نه توسعه؛ تا زمانی که مسئله دسترسی آزاد و پایدار به شبکه جهانی حل نشود، هرگونه سرمایه‌گذاری یا ادامه فعالیت در این حوزه، بیش از آنکه یک تصمیم اقتصادی باشد، به یک ریسک فرسایشی تبدیل خواهد شد.