نقدینگی در بازارهای ارز دیجیتال به چه معناست و چه اهمیتی دارد؟

نقدینگی در بازارهای ارز دیجیتال، یکی از مهم‌ترین شاخص‌هایی است که درصورت توجه نکردن به آن احتمال دارد سوددهی از ارزهای دیجیتال را تحت‌تأثیر قرار دهد. آشنایی با این اصطلاح اهمیت اندازه‌گیری، عوامل تأثیرگذار بر آن و در نهایت ریسک‌های نقدینگی در ارزهای دیجیتال، از آن دسته مباحثی هستند که آگاهی از آن‌ها برای معامله‌گران حیاتی است و در این مطلب از ایران بروکر قصد داریم آن‌ها را پوشش بدهیم. با ما همراه باشید.

نقدینگی در بازار ارز دیجیتال چیست؟

نقدینگی در بازارهای ارز دیجیتال به‌معنای این است که با چه میزان سهولتی می‌توانید یک دارایی را خرید کرده، بفروشید، آن‌ها را با ارزهای فیات تبدیل کرده و یا با سایر توکن‌ها مبادله کنید. هرچه نقدینگی در ارزهای دیجیتال بیشتر باشد، معامله‌گران راحت‌تر می‌توانند ارزهای دیجیتالشان را معامله کنند.

در واقع بازارهایی که سطح فعالیت معاملاتی و خریداران و فروشندگان آن‌ها بالا است، معمولاً نقدشوندگی بالایی دارند، زیرا تقاضای بالایی برای آن ارز دیجیتال وجود دارد. اگر تقاضا برای یک ارز دیجیتال کم شود و معامله‌گران علاقه کمی به آن بازار نشان دهد و سطح معاملاتی‌اش کاهش باید، نقدینگی آن به‌سرعت کاهش می‌یابد.

یکی از نکات مهم در نقدینگی بالا، سرعت است که نشان می‌دهد برای یک فروشنده توکن، یک خریدار با همان قیمت وجود دارد و معامله‌گر می‌تواند بدون آنکه قیمت بازار تغییری کند، دارایی خود را به ارز فیات یا سایر توکن‌ها تبدیل نماید. از جمله بازارهایی که نقدینگی بالایی دارند می‌توان به فارکس اشاره کرد.

حجم معامله چیست؟

اصطلاح حجم یا حجم معاملات به تعداد سفارشات اجرا شده در یک بازه زمانی در صرافی اشاره می‌کند. اما حجم معاملات چه ارتباطی با نقدینگی دارد؟ در واقع هرچه حجم معاملات بالاتر باشد و کاربر بتواند تعداد واحدهای بیشتری را در یک صرافی معامله کند، می‌توان گفت که نقدینگی آن ارز دیجیتال نیز بالاتر خواهد رفت.

حجم معاملات بالا به کاربران این امکان را می‌دهد که بتوانند به‌راحتی و بدون مشکل خاصی، ارز دیجیتال خود را خریداری کرده و یا بفروشند. از دیگر مزایا حجم معاملات بالا در یک صرافی، اعتماد بیشتر کاربران به آن پلتفرم است؛ به این معنی که کاربران بیشتری به آن اعتماد کرده و معاملات خود را در آن صرافی انجام می‌دهند.

تفاوت بین نقدینگی و حجم چیست؟

اگرچه دو اصطلاح حجم و نقدینگی با هم مرتبط هستند، اما تفاوت‌هایی نیز دارند. حجم در معاملات به کل واحدهای یک ارز دیجیتال در یک بازه زمانی مشخص مثلا ۲۴ ساعته اشاره دارد. اما نقدینگی در بازارهای ارز دیجیتال به میزان سرعت و راحتی خرید و فروش یک ارز دیجیتال در صرافی با قیمت بازار آن اشاره می‌کند. از حجم معاملات می‌توان به‌عنوان شاخصی برای اندازه‌گیری میزان نقدینگی استفاده کرد، هرچه حجم بیشتر باشد، سطح نقدینگی آن نیز بیشتر خواهد بود. البته گاهی چنین اتفاق نخواهد افتاد، در بخش بعدی بیشتر بررسی خواهیم کرد.

نقدینگی چگونه اندازه‌گیری می‌شود؟

در بخش قبلی اشاره کردیم که از طریق شاخص حجم معاملات می‌توان به میزان نقدینگی یک دارایی در صرافی پی برد، اما توجه داشته باشید که همیشه چنین اتفاقی نخواهد افتاد و حجم بالاتر لزوماً به‌معنای نقدینگی بالاتر نخواهد بود. سقوط سهام سال ۲۰۰۸ در پی بحران وام‌های مسکن و ورشکستگی نهادهای مالی و ریزش بازار در همه‌گیری کرونا در سال ۲۰۲۰ نمونه‌ای از مواردی هستند که باوجود حجم معاملات بالا، نقدینگی بسیار کم بود.

بنابراین برای اندازه‌گیری نقدینگی در ارزهای دیجیتال بهتر است سراغ شاخص بهتری مانند اسپرد برویم. اسپرد به معنای شکاف میان بالاترین قیمت خرید و پایین‌ترین قیمت فروش یک دارایی است. دفتر سفارشات صرافی در واقع یک پایگاه داده است که تمام نقدینگی موجود را جمع‌آوری کرده و به شکلی ساده به کاربر نمایش می‌دهد. این دفتر سفارش در واقع به معامله‌گران بینشی درباره عرضه و تقاضا و نقدینگی موجود می‌دهد و سفارشات را بر اساس قیمت و اندازه نقدینگی مرتب می‌کند.

وقتی این اختلاف قیمت کمتر باشد، نشان می‌دهد که بازار نقدشوندگی بالایی دارد، درحالی‌که اختلاف قیمت زیاد نشان داده که نقدینگی پایین‌ است. بنابراین برای تعیین میزان نقدینگی یک صرافی، به دفتر سفارشات آن توجه ویژه‌ای داشته باشید، هرچه اسپرد کوچک‌تر باشد، نقدینگی افزایش و هرچه اسپرد بیشتر شود، نقدینگی کاهش می‌یابد. همچنین باید توجه کرد که دفتر سفارشات با سفارش‌های جدید با چه سرعتی پر می‌شوند! هرچه این سرعت بیشتر باشد، نقدینگی در ارزهای دیجیتال نیز بالاتر خواهد بود.

اهمیت نقدینگی در بازار ارزهای دیجیتال

نقدینگی در ارزهای دیجیتال و سایر بازار بسیار مهم است؛ زیرا قیمت ارزهای دیجیتال را در هر صرافی تعیین می‌کند. در واقع ارزهای دیجیتال در دنیا یک قیمت رسمی و مشخصی ندارند و ارزش آن‌ها در هر صرافی و قیمتی که خریداران و فروشندگان حاضر هستند بپردازند، تعیین می‌شود.

به‌عنوان مثال قیمت BTC/USD در صرافی الف می‌تواند ۶۰,۰۰۰ دلار باشد در صورتی که در صرافی ب حدود ۶۰,۱۰۰ معامله شود. به عبارتی صرافی‌ها را می‌توان به شهرهایی کوچک و مجزا توصیف کرد که هر کدام جمعیت خاص خود را دارند. اگر یک شهر جمعیت زیادی داشته باشد، به این معنا است که تعداد معامله‌گران بیشتری داشته و در نتیجه نقدینگی دارایی‌های آن نیز بیشتر خواهد بود.

عوامل مؤثر بر نقدینگی در بازار ارزهای دیجیتال

اگر بخواهیم واقع‌بین باشیم، نقدینگی چیزی نیست که برای یک ارز دیجیتال به‌صورت ثابت وجود داشته باشد، بلکه دائماً در حال تغییر است. به‌عنوان مثال یک توکن در یک بازه زمانی در اوج توجه‌ها قرار می‌گیرد و نقدینگی بالایی دارد، اما پس از چند ماه تبدیل به یک بازار با نقدینگی پایین و کم عمق می‌شود. این تغییرات به چند عامل مهم بستگی دارد که در ادامه به بررسی آن‌ها خواهیم پرداخت.

حجم معاملات (Trading Volume)

همان‌طور که در بخش‌های بالا هم اشاره کردیم، حجم معاملات در تعیین میزان نقدینگی یک دارایی می‌تواند نقش داشته باشد. هرچه افراد بیشتری در یک بازار فعال باشند و خرید و فروش کنند، نقدینگی بالاتر رفته و همین موضوع باعث می‌شود راحت‌تر بتوانید وارد معامله شده یا از آن خارج شوید. به‌عنوان مثال معامله در ارزهای بزرگی مانند بیت کوین به‌راحتی و در هر زمانی انجام می‌شود، زیرا خریدار و فروشنده زیادی در دسترس هستند اما در ارزهایی با نقدینگی پایین، معامله به راحتی و با سرعت بالا انجام نخواهد شد.

عمق بازار (Market Depth)

عامل مهم بعدی که بسیاری از تریدرها آن را دست‌کم می‌گیرند، عمیق بازار است. عمق بازار یک ارز دیجیتال نشان می‌دهد که در قیمت‌های مختلف، چه مقدار سفارش خرید و فروش داخل بازار وجود دارد. به‌عنوان مثال تصور کنید می‌خواهید دارایی خود را روی قیمت ۵۰۰۰ دلار بفروشید و بازار خریداری با این قیمت ندارد و مجبور می‌شوید که با قیمتی پایین‌تر روی ۴,۹۰۰ بفروشید؛ همان جایی که باعث اسلیپیچ می‌شود.

اگر عمق بازار زیاد باشد، سفارش‌های بزرگ قیمت را زیاد تکان نمی‌دهند. اما اگر عمق بازار کم باشد، یک سفارش نسبتاً بزرگ می‌تواند قیمت را تا حد زیادی جابه‌جا کند.

تعداد مشارکت‌کنندگان بازار

یکی دیگر از عوامل مهم و تأثیرگذار، تعداد شرکت‌کنندگان یک بازار است که اهمیت زیادی دارد. اگر یک بازار فقط چند سرمایه‌گذار خرد داشته باشد، طبیعتاً نقدینگی کمتری دارد تا زمانی که سرمایه‌گذاران بزرگ، نهنگ‌ها و یا حتی مؤسسات وارد بازار شده و در آن معامله می‌کنند. در این حالت ورود سرمایه و جریان پول قوی‌تر می‌شود و نقدینگی نیز بالاتر خواهد رفت. این موضوع همچنین باعث می‌شود که سفارش‌ها سریع‌تر پر شده و قیمت‌ها منطقی حرکت کنند.

فعالیت صرافی‌ها و لیست شدن در پلتفرم‌ها

در این میان نمی‌توان نقش صرافی‌ها را نادیده گرفت. اگر یک ارز دیجیتال در یک صرافی معتبر و محبوب لیست شود، دسترسی معامله‌گران و تریدرها به آن راحت‌تر شده و در نتیجه حجم معاملاتش نیز بالاتر می‌رود. برعکس این قضیه نیز صدق می‌کند و اگر یک پروژه در چند صرافی ناشناخته لیست شود، حتی اگر از نظر فنی عملکرد خوبی داشته باشد، با مشکل نقدینگی مواجه خواهد شد.

احساسات بازار (Market Sentiment)

احساسات بازار یکی دیگر از عوامل مهمی است که شاید نتوان آن را دقیق اندازه‌گیری کرد، اما تأثیراتش را می‌توان بر نقدینگی در ارزهای دیجیتال مشاهده کرد. در بازارهای صعودی که همه به دنبال خرید هستند، نقدینگی به شدت افزایش می‌یابد. اما در بازارهایی که نزولی هستند، ترس غالب می‌شود و خیلی از کاربران ترجیح می‌دهند فعالیت نکنند و همین موضوع نقدینگی را کمتر و نوسانات را شدیدتر خواهد کرد.

رگولاتوری و قوانین

مسائل قانونی نیز می‌توانند روی نقدینگی در بازارهای ارز دیجیتال تأثیر بگذارند. اگر قوانین شفاف، مشخص و قابل پیش‌بینی باشند، سرمایه‌گذاران با خیال راحت‌تری در بازار فعالیت کرده و روی ارزهای دیجیتال سرمایه‌گذاری می‌کنند. اما اگر قوانینی مرتبط با محدودیت یا ممنوعیت در معاملات ارزهای دیجیتال لحاظ شود، باعث خروج سرمایه‌گذاران و سرمایه از بازار آن رمز ارز و در نتیجه کاهش نقدینگی خواهد شد.

پذیرش و کاربرد واقعی (Adoption)

و در نهایت آخرین عاملی که بسیار نادیده گرفته می‌شود، کاربرد واقعی پروژه و میزان پذیرش آن‌ خواهد بود. ارزهای دیجیتالی که بر پایه هیجان رشد کرده و کاربرد واقعی نداشته باشند، معمولاً نقدینگی متوسط به بالای آن‌ها نیز موقتی است. اما پروژه‌هایی که از نظر فنی قوی بوده و کاربرد واقعی دارند، در بلندمدت جریان معاملاتی پایدارتری ایجاد کرده و نقدشوندگی بهتری خواهند داشت.

خطرات نقدینگی پایین برای سرمایه‌گذاران

نقدینگی در ارزهای دیجیتال و سایر بازارها می تواند به سرعت تغییر کند، مانند مثالی که از سقوط بازار سهام در سال ۲۰۰۸ و یا سقوط ناشی از همه‌گیری در ۲۰۲۰ زدیم. اما اتفاقات این چنینی می‌تواند خطرات و ریسک‌های زیادی برای سرمایه‌گذاران به همراه داشته باشد زیرا سرمایه‌گذاران نمی‌توانند به‌صورت ناگهانی از یک موقعیت خارج شوند.

احتمال رخ دادن چنین اتفاق‌هایی، ریسک نقدینگی نام دارد که سرمایه‌گذاران باتجربه همیشه آن را در فرآیند معاملات خود در نظر می‌گیرند. این ریسک در همه بازارها وجود دارد اما در بازار املاک و مستغلات شایع‌تر است زیرا به نسبت اکثر بازارهای دیگر نقدینگی کمتری دارد. در واقع وقتی نرخ بهره به شدت افزایش می‌یابد، بسیاری از مردم قادر به پوشش اقساط وام مسکن خود نیستند که منجر به افزایش فشار فروش قابل توجه در بازار می‌شود و همین موضوع باعث سقوط‌های متعدد بازار مسکن شده است.

کلام پایانی | نقدینگی در بازارهای ارز دیجیتال چیست؟

نقدینگی در ارزهای دیجیتال به معنای سهولت و راحتی برای خرید و فروش یک دارایی دیجیتالی است. عوامل مهمی که روی آن تأثیرگذار هستند عبارت‌اند از حجم معاملات، عمق بازار، حجم شرکت‌کنندگان یک بازار، وضعیت لیستینگ ارزهای دیجیتال در صرافی‌های معتبر یا ناشناخته، احساسات بازار، شفافیت‌های قانونی و میزان پذیرش و عملکرد پروژه. این عوامل می‌توانند تأثیرات بسیار بزرگی روی میزان نقدینگی در ارزهای دیجیتال بگذارند.

بررسی نقدینگی در بازارهای ارز دیجیتال و سایر بازارها بسیار مهم بوده زیرا تأثیر مستقیمی بر سوددهی معاملات شما خواهد گذاشت. بنابراین نه‌تنها باید مراقب ریسک‌های نقدینگی در ارزهای دیجیتال باشیم، بلکه سایر بازارهایی مانند املاک و مستغلات نیز بیشترین میزان ریسک در نقدینگی را دارند که باید احتیاط کنیم.