حل مشکلات محیط زیستی و افزایش پلاستیک با بلاکچین و ارز دیجیتال

در میان زباله‌ها، چیزی که بیش از همه، راه خود را به دریا باز کرده پلاستیک است. در حال حاضر پنج جزیره پر از پلاستیک شناور در اقیانوس‌های مختلف در سراسر جهان وجود دارد که بزرگترین جزیره آن “لکه بزرگ اقیانوس آرام” نام دارد و وسعت آن سه برابر فرانسه است. این جزیره بین کالیفرنیا و هاوایی قرار دارد و با ۱.۸ میلیارد قطعه پلاستیک شناور که هر ساله باعث مرگ هزاران حیوان دریایی می‌شود، بزرگترین مخزن زباله اقیانوسی جهان شناخته شده است.

۳۵ درصد زباله‌ها مربوط به کشورهای ثروتمند است که ۵۰ درصد این زباله‌ها به کشورهای در حال توسعه صادر می‌شود.

با این حال، ۷۰ درصد کشورهای در حال توسعه زباله‌های خود را به درستی مدیریت نمی‌کنند و زیرساختی برای جمع‌آوری و بازیافت زباله‌هایشان ندارند. در نهایت ۹۰ درصد کل زباله‌های پلاستیکی از طریق رودخانه‌ها وارد اقیانوس‌ها می‌شوند. بیشتر از طریق چند صد رودخانه در آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین.

بسیاری از پروژه‌ها به دنبال مقابله با مشکل آلودگی پلاستیک هستند. در پروژه ساحل بیت کوین (Bitcoin Beach) در السالوادور که توسط دوستداران بیت کوین حمایت و سرمایه‌گذاری می‌شود، پلاستیک‌های موجود در رودخانه قبل از رسیدن به دریا جمع‌آوری می‌شوند.

Plastiks.io پروژه دیگری است که پروژه‌های بازیافت و پاکسازی معتبر را معمولاً در کشورهای در حال توسعه شناسایی می‌کند که تامین مالی آن توسط افراد نیکوکار و تاجران در غرب انجام می‌شود.

بانک پلاستیک کانادا ملوانان کشتی را به جمع‌آوری پلاستیک از اقیانوس‌ها تشویق می‌کند و مدعی است که مراقبان پلاستیک تاکنون مانع ورود بیش از ۶۴ میلیون کیلوگرم پلاستیک به اقیانوس شده‌اند.

در سال ۲۰۱۴ در مالزی، دانشجویان دانشگاه ناتینگهام که در آن زمان توسط یکی از بنیانگذاران برنامه دیفای Defi رهبری می‌شد، در تعدادی از تشکیلات کسب و کارهای اجتماعی شرکت می‌کردند که در آن پروژه‌ها از مگس سرباز سیاه (Black Soldier Flies) برای خوردن زباله‌ها استفاده می‌شد و یا برای استخدام بی‌خانمان‌ها پلاستیک‌ها را به بین بگ (مبل شنی Beanbag) تبدیل می‌کردند. این مشاغل هنوز در حال رونق هستند.

در سال ۲۰۱۹، ساحل خلیج مانیل در فیلیپین لقب “ساحل زباله” را به خود اختصاص داد زیرا این ساحل با زباله‌های پلاستیکی پر شده بود. سپس در یک پاکسازی بزرگ، ظرف چند ماه دوباره احیا شد. در ابتدا ۵۰۰۰ داوطلب بیش از ۴۵ تن زباله را از ساحل خارج کردند. قبل از ۲۰۱۸، شبکه بانتیز (Bounties Network) به ماهی‌گیران برای جمع‌آوری زباله‌ها حقوق پرداخت می‌کرد و به عنوان پاداش به آن‌ها توکن می‌داد. ادامه روند پرداخت حقوق، هم به تامین مالی معیشت ریسکی ماهی‌گیران و هم به تمیز نگه داشتن ساحل کمک می‌کرد.

سیمونا پاپ، یکی از بنیانگذاران شبکه بانتیز می‌گوید: شبکه بانتیز با یک ارائه‌دهنده پرداخت دیجیتال محلی به نام Coins.ph همکاری می‌کند تا مطمئن شود مردم می‌توانند اتریوم را با ارزهای فیات مبادله کنند.

مارک بیلین، مدیر عامل شبکه بانتیز، گزارشی مبتنی بر تاثیر پاکسازی بر حامیان محلی تهیه کرده است:

یکی از جالب‌ترین چیزهایی که در طول آخر هفته دیدیم این بود که در آن، انگیزه بیرونی افراد به انگیره درونی تغییر می‌کرد. بسیاری از شرکت‌کنندگان، صرفا به دلیل فرصت بی‌نظیر کسب درآمد در این رویداد شرکت کردند. با این وجود، هرچقدر بیشتر به‌صورت فردی با شرکت‌کنندگان ارتباط برقرار کردیم، فهمیدیم که کمک به بهبود محیط زیست باعث ایجاد یک حس موفقیت شخصی نیز در آن‌ها می‌شود.

با این حال، همه این پروژه‌ها در تلاش هستند تا مشکلات ناشی از ریختن زباله و تاثیر منفی آن بر کشورهای در حال توسعه را حل کنند.

محیط زیست و بلاکچین

در سال ۲۰۰۸، شان لینچ (Seán Lynch) بنیانگذار OpenLitterMap و LitterCoin در کورک ایرلند، GIS را کشف کرد. GIS یک نرم افزار نقشه‌برداری برای داده‌های دنیای واقعی مانند آنچه دولت‌ها در نقشه‌برداری از جاده‌ها یا خطوط لوله استفاده می‌کنند است. او به عنوان یک گیمر مشاهده کرد که این نرم افزار شبیه به بسیاری از نقشه‌ها در بازی‌های اوست. سپس او به این فکر کرد که آیا می‌تواند از این ابزار برای نگاشتن داده‌های دنیای واقعی در یک بازی استفاده کند یا خیر.

جایی که در کورک زندگی می‌کردم، در مسیر رفتن به دانشگاه مجبور بودم از یک منطقه پر از زباله عبور کنم. این اتفاق مربوط به سال ۲۰۰۸ بود و من با خود فکر می‌کردم که آیا می‌توانم از GIS برای نشان دادن محل این زباله‌ها روی نقشه و شروع مکالمه بین افراد محلی استفاده کنم؟ من می‌دانستم که به طور کلی زباله یک مشکل جهانی است، بنابراین اگر امکان شناسایی مسائل منطقه‌ای وجود داشت، ممکن بود علاقه در بین افراد ایجاد شود و از این طریق اقدامی برای حل این مشکلات صورت گیرد.

در سال ۲۰۱۲، زمانی که ابزارهای عالی و کاربردی در گوشی‌های هوشمند وارد شدند، لینچ درمورد چگونگی ثبت کردن داده‌ها سردرگم شده بود. او می‌گوید:

من به عنوان غواص در تایلند مسافرت می‌کردم و عاشق کارم بودم. من ارتباط درونی بسیار نزدیکی با اقیانوس داشتم. غواصان دیگری مانند من، هرروز زباله‌های زیادی را از سواحل جمع‌آوری می‌کردند اما تنها با ظهور رسانه‌های اجتماعی بود که متوجه شدیم این سیاره چقدر آلوده شده است.

یک روز شخصی را با آیفون در ساحل دیدم که از آن برای ردیابی موقعیت مکانی خود استفاده می‌کرد. آن لحظه فکری به ذهنم رسید: چرا از این دستگاه تلفن همراه برای عکاسی و مستندسازی از زباله‌ها استفاده نکنیم؟

با الهام گرفتن از این افشاگری، لینچ به زادگاهش کورک برگشت تا در مقطع کارشناسی ارشد در GIS تحصیل کند تا به طور کامل نحوه استفاده از فناوری برای حل مشکل آلودگی را درک کند. همچنین او متوجه شد که ارائه راه حل برای مشکل، هرچقدر هم که بزرگ و تاثیرگذار باشد انگیره کافی را ایجاد نمی‌کند بلکه باید این راه حل بسیار فوری و قابل انجام باشد.

لینچ ایده خود را به یک پلتفرم علمی شهروندی تبدیل کرد که در آن می‌توان داده‌ها را به‌صورت فرامحلی جمع‌آوری کرد:

معمولا از مردم خواسته می‌شود تا برای کمک به کاهش تغییرات آب و هوایی، کاری انجام دهند اما من نمی‌توانم یک مولکول CO2 را از هوا بیرون بکشم و به شما نشان دهم. مردم درباره محیط زیست، مخصوصا مکان‌های دورافتاده بسیار آلوده چیزهایی را می‌شنوند؛ اگرچه که درست است اما این حقایق و اتخاذ یک رویکرد برای از بین بردن این زباله‌ها با واقعیت روزمره اکثر مردم هیچ ارتباطی ندارد. اما من به دنبال راه‌حلی هستم که بتوانم به مردم کمک کنم که زباله‌ها را در سطح منطقه‌ای کشف کنند (مانند زمانی که اولین بار در گوگل مپ (Google Map) روی محل خانه خود زوم کردند).

به دلیل تحولاتی که در داده‌های جغرافیایی رخ می‌داد، لینچ توانست از این تحول استفاده کند. او توضیح می‌دهد که مطالعه داده‌های جغرافیایی چندین بار تکرار و تغییر پارادایم را پشت سر گذاشته است.

سپس، یک انقلاب محاسباتی رخ داد که در آن دانشگاه‌ها شروع به دسترسی به کامپیوترها و دولت‌ها شروع به فرستادن ماهواره‌ها به فضا کردند.

ما توانستیم این اطلاعات کَمّی درباره سیاره را گرفته و آن را در کامپیوتر ذخیره کنیم. جغرافی‌دانان جهان متوجه شدند که نه تنها می‌توانند شکل زمین را ترسیم کنند، بلکه می‌توانند مواردی مانند میزان بارندگی یا سبز بودن چمن‌ها را نیز حساب کنند. از این اتفاق به عنوان انقلاب کَمّی در مطالعه جغرافیا یاد می‌شود.

این انقلاب با پیوستن تقریبا ۴ میلیارد نفر که دارای ابزارهای قدرتمند جمع‌آوری داده در تلفن هوشمندشان بودند انجام شد و باعث به وجود آمدن دانشوری شهروندی شد. با این روش، دیگر فقط چند متخصص در حال شمارش و جمع‌آوری داده‌های جغرافیایی نیستند، بلکه جمع‌آوری داده‌ها در هزاران نقطه دیگر نیز در حال انجام است.

اکنون فقط یک مورد وجود دارد که داده‌ها را شمارش کنیم و بفهمیم که کدام داده‌ها مرتبط هستند.

در سال ۲۰۱۴ لینچ بیت کوین را تحت نظر گرفت و آن را دنبال می‌کرد، مخصوصا مفهوم اثبات کار را در زمانی که ماینرها برای ایمن کردن شبکه پاداش دریافت می‌کنند بسیار دوست داشت. زمانی که چند سال بعد اتریوم راه‌اندازی شد، لینچ متوجه شد که می‌تواند توکن خود را ایجاد کند که باز هم باعث شد ایده دیگری به ذهن او برسد!

ایده جذابی که داشتم این بود که به مردم به عنوان پاداش دستبند بدهم اما این کار عملی نبود. بنابراین به این نتیجه رسیدم که پاداش دادن به افراد با توکن، بی‌نهایت قانع‌کننده‌تر است!

به این ترتیب، در سال ۲۰۱۵ لیتر کوین (Littercoin) ایجاد شد و در سال ۲۰۲۲، لینچ اولین بودجه خود را از پروژه کاتالیست (Project Catalyst) از کاردانو (Cardano) دریافت کرد.

توجه داشته باشید، لیترکوین مانند سایر ارزهای دیجیتال نیست، در هیچ صرافی لیست نمی‌شود و شما نمی‌توانید آن را بخرید. تنها با دانلود برنامه اوپن لیتر مپ (OpenLitterMap) و با شروع به ثبت زباله‌ها در برنامه، می‌توانید آن را به دست آورید.

لینچ اینگونه استدلال می‌کند که برای به دست آوردن این توکن‌ها موانع زیادی وجود ندارد. همچنین او خاطر نشان می‌کند که این توکن‌ها فقط در فروشگاه‌هایی که از پیش تاییده شده‌اند قابل خرج کردن هستند. این فروشگاه‌ها در اقتصاد آب و هوا “پسماند-صفر” هستند.

شما لیترکوین را با پاکسازی محیط زیست به دست می‌آورید و می‌توانید آن را در فروشگاه‌هایی خرج کنید که دوست‌دار محیط زیست هستند! با انجام این کار یک چرخه دنباله‌دار ایجاد می‌شود.

از زمان راه‌اندازی این اپلیکیشن در آپریل ۲۰۱۷، ۶۵۰۰ کاربر به صورت ثابت، به همراه ورود افراد جدید به صورت روزانه وجود داشته است. این جامعه در حال رشد، مسئول ۵۰۰ هزار علامتگذاری و گرفتن بیش از ۳۵۰ هزار عکس بوده است.

اگر نقشه را باز نگه دارید، می‌توانید به‌روز‌رسانی‌ها را در زمان واقعی مشاهده کنید. بنابراین اگر کسی مقداری زباله را ببینید و آن را در هر کجای دنیا جمع کند، می‌توانید محل آن را روی نقشه ثبت و به‌روز‌رسانی کنید. لینچ می‌گوید:

ما در حال ایجاد یک جامعه جهانی برای پاکسازی سیاره از زباله‌ها هستیم. ما برای خلق این دانش، ابزارهایی را ارائه می‌دهیم که به این کار بسیار قدرت می‌دهد.

لینچ برای اینکه این فرایند کمی سرگرم‌کننده‌تر به‌نظر برسد، یک رقابت جهانی با کشورهایی که همگی در تلاشند تا بهترین باشند ایجاد کرده است. در ابتدا ایرلند جایگاه اول را داشت اما هلندی‌ها از آن‌ها پیشی گرفتند.