در شرایطی که اینترنت در داخل کشور به‌صورت کامل قطع شده است، تصمیم‌گیری درباره نحوه مدیریت ارزدیجیتال در قطعی اینترنت اهمیت دوچندانی می‌یابد. سوال اصلی این است که در چنین شرایطی، نگهداری ارز در صرافی‌ها امن‌تر است یا کیف پول‌های شخصی؟ اصلا این امکان وجود دارد که بتوانیم ارزهای دیجیتال را بین کیف پول‌ها جابجا کنیم یا از قبل باید اقدام می‌کردیم؟

ریسک صرافی های متمرکز ایرانی و خارجی

نگهداری رمزارز در صرافی‌های متمرکز، چه ایرانی و چه خارجی، همواره با ریسک‌هایی همراه است. در زمان قطعی اینترنت صرافی‌های خارجی به دلیل زیرساخت خارج از ایران به‌صورت کامل از دسترس خارج می‌شوند و هیچ راه ارتباطی با آنها وجود نخواهد داشت. ممکن است معاملات باز هم داشته باشید که هیچ مدیریتی نمی‌توانید روی آنها انجام دهید. از سوی دیگر، صرافی‌های داخلی ممکن است در شرایط بحرانی یا قطعی کامل اینترنت با چالش‌های نقدینگی و دسترسی مواجه شوند. در واقع، زمانی که ارزتان در صرافی است، کنترلی بر آن ندارید.

در دی ماه 1404 برخی از صرافی‌های داخلی به‌صورت کامل از دسترس خارج شده و برخی دیگر نیز خدمات خود را متوقف کرده‌اند. به همین دلیل تا زمانی که دارایی شما در صرافی داخلی یا خارجی قرار دارد هیچ کنترلی روی آنها ندارید.

توجه داشته باشید در شبکه‌های اجتماعی مانند اینستاگرام و ایکس، عوامل صرافی برای پلتفرم خود تبلیغ و بیان می‌کنند که صرافی آنها از کیف پول امن‌تر است. درحالی‌که تجربه جنگ 12 روزه و قطعی کامل اینترنت در دی‌ماه 1404 ثابت کرد در شرایط بحران نه تنها صرافی‌ها امن نیستند؛ بلکه دسترسی به دارایی و برداشت رمزارز تقریبا غیرممکن میشود.

دسترسی به کیف پول ها در قطعی اینترنت

باتوجه‌به ساختار اینترنت در ایران و اعمال محدودیت‌های شدید و قطع کامل ارتباط با شبکه جهانی (اینترنت بین‌المللی)، نحوه تعامل با کیف پول‌های ارز دیجیتال ابعاد فنی و امنیتی پیچیده‌تری دارد. در این شرایط، تفاوت میان دسترسی به دارایی، توانایی انتقال آن و مدیریت ارزدیجیتال در قطعی اینترنت بسیار پررنگ می‌شود.

استقلال از سرورهای خارجی و ماهیت آفلاین

کیف پول‌های شخصی (Non-custodial) برخلاف صرافی‌ها، به هیچ سرور مرکزی وابسته نیستند. داده‌های مربوط به موجودی شما در واقع نتیجه محاسبات ریاضی روی کلید عمومی و تاریخچه تراکنش‌های بلاکچین است.

در شرایط قطعی اینترنت در ایران، اگر شما نرم‌افزار کیف پول را روی گوشی یا لپ‌تاپ خود داشته باشید، می‌توانید بدون نیاز به اتصال به شبکه، موجودی خود را مشاهده کنید. این موضوع به این دلیل است که نرم‌افزار می‌تواند با استفاده از داده‌های بلاک چین (که قبلاً ذخیره شده یا از طریق سایر روش‌ها به دست آمده) وضعیت دارایی را نمایش دهد. بنابراین، اثبات مالکیت و دیدن دارایی در کیف پول شخصی، کاملاً از وضعیت اینترنت کشور مستقل است. اما نکته مهمی که وجود دارد این است که قیمت‌ها آپدیت نخواهند بود و شما بالانس موجودی که مشاهده می‌کنید مربوط به دوران قبل از قطع اینترنت است.

چالش انتقال و نیاز به اینترنت بین‌الملل

اگرچه دسترسی به اطلاعات کیف پول ممکن است، اما انجام تراکنش (ارسال یا دریافت ارز) در بلاکچین‌هایی مانند بیت کوین یا اتریوم نیازمند برقراری ارتباط با نودهای شبکه در سطح جهانی است. در حالت قطعی کامل اینترنت بین‌الملل در ایران، تراکنش‌های شما توسط ماینرها یا اعتبارسنج‌های خارجی پردازش نخواهد شد و مدیریت ارزدیجیتال در قطعی اینترنت با چالش روبرو خواهد شد.

بااین‌حال، نکته کلیدی اینجا است که شما می‌توانید تراکنش را به‌صورت آفلاین امضا کنید. یعنی دستور انتقال را با کلید خصوصی خود در دستگاهتان امضا کرده و فایل امضاشده را ذخیره کنید. پس از بازگشت اینترنت، این تراکنش آماده پخش در شبکه خواهد بود.

این ویژگی به شما اطمینان می‌دهد که حتی در بدترین شرایط قطعی، کنترل عملیاتی دارایی را از دست نمی‌دهید و تنها زمان ثبت آن به تأخیر می‌افتد که متأسفانه برای شرایط نیاز فوری اصلا کارساز نیست.

صرافی‌های متمرکز خارجی در شرایط قطعی اینترنت

در مقابل، صرافی‌های متمرکز (چه داخلی و چه خارجی) در چنین سناریویی تقریبا فلج می‌شوند. صرافی‌های خارجی به دلیل تحریم‌های IP ایران، در شرایط عادی نیز با فیلترینگ مواجه هستند و در قطعی اینترنت دسترسی به آن‌ها غیرممکن است.

صرافی‌های داخلی نیز اگرچه ممکن است در اینترنت ملی در دسترس باشند، اما وابستگی آن‌ها به نقدینگی و تکنولوژی‌های خارجی برای انتقال ارزها، باعث می‌شود در بحران‌های اینترنتی، خطر مسدودشدن دارایی کاربر یا عدم امکان برداشت بسیار بالا باشد.

در دی ماه 1404 تقریبا برداشت ارز دیجیتال در تمام صرافی‌های داخلی غیرممکن شده است؛ بنابراین برای مدیریت ارزدیجیتال در قطعی اینترنت باید ابتدا رمزارز خود را تبدیل به ریال کرده و بعد اقدام به برداشت کنید.

راهکارهای نگهداری امن رمزارز در قطعی اینترنت

برای مدیریت ارزدیجیتال در قطعی اینترنت، اولین و حیاتی‌ترین اقدام، حفاظت فیزیکی از کلید خصوصی است. در شرایطی که دسترسی به ابزارهای دیجیتال و فضای ابری ممکن است با محدودیت مواجه شود، توصیه می‌شود این اطلاعات حساس را هرگز در نرم‌افزارهای یادداشت‌برداری یا فضای آنلاین ذخیره نکنید.

بهترین روش، نوشتن دست‌نویس این عبارات روی کاغذ یا نگهداری در یک حفاظ فلزی ضد آب و آتش است؛ زیرا این روش‌ها کاملاً آفلاین هستند و وابستگی به هیچ‌گونه زیرساخت اینترنتی یا سرور خارجی ندارند و در بدترین سناریوی قطع ارتباطات، تنها راه بازیابی دارایی‌ها محسوب می‌شوند.

علاوه‌بر این، استفاده از کیف پول‌های سرد (Cold Wallet) مانند والت‌های سخت‌افزاری، امن‌ترین استراتژی برای مقابله با ریسک‌های اینترنتی در ایران محسوب می‌شود. این دستگاه‌ها کلیدهای خصوصی را در محیطی کاملاً ایزوله و بدون اتصال مستقیم به اینترنت ذخیره می‌کنند و حتی در صورت قطعی اینترنت ملی یا بین‌المللی، امکان مشاهده دارایی و امضای تراکنش‌ها به‌صورت آفلاین را برای شما فراهم می‌کنند.

با انتخاب کیف پول سرد، شما کنترل کامل دارایی‌های خود را حفظ کرده و از آسیب‌پذیری‌های ناشی از نگهداری ارز در صرافی‌های آنلاین که در زمان بحران ممکن است در دسترس نباشند، مصون می‌مانید.