رشد مارکت‌کپ توکن‌های هوش مصنوعی؛ سرمایه‌ها دوباره به سمت AI بازگشت

بازار توکن‌های هوش مصنوعی پس از پشت سر گذاشتن یک دوره پرنوسان، بار دیگر در کانون توجه سرمایه‌گذاران قرار گرفته و ارزش بازار آن‌ها به تقریباً بیش از ۲۳ میلیارد دلار رسیده است. از همین رو در این مقاله از ایران بروکر می‌خواهیم به بررسی عواملی که باعث شده برگشت سرمایه به بازار توکن‌های ai اتفاق بیفتد، پروژه‌هایی که بیشترین سهم بازار را دارند، میزان رشد این توکن‌ها و ارتباطشان با رشد بیت کوین و در نهایت آینده این بازار بپردازیم. با ما همراه باشید.

توکن هوش مصنوعی چیست؟

توکن‌های هوش مصنوعی، ارزهای دیجیتالی هستند که در اکوسیستم پروژه‌های مبتنی بر توسعه یا استفاده از فناوری‌های هوش مصنوعی به کار می‌روند. این توکن‌ها معمولاً فقط با هدف معامله ایجاد نشده‌اند و می‌توانند برای دسترسی به خدمات، تأمین منابع یا مشارکت در فعالیت‌های مختلف شبکه مورد استفاده قرار گیرند.

کاربرد این توکن‌ها به نوع پروژه و ساختار اکوسیستم آن بستگی دارد که در این بخش به مهم ترین کاربردهای آن اشاره خواهیم کرد.

• پرداخت: از این توکن‌ها برای پرداخت هزینه خدماتی مانند تولید محتوا، پردازش داده، آموزش مدل‌های هوش مصنوعی و اجاره توان پردازشی استفاده می‌شود.
• استیکینگ و مشارکت در حاکمیت: کاربران با قفل‌کردن توکن‌ها در شبکه می‌توانند در اعتبارسنجی تراکنش‌ها، فعالیت نودها یا رأی‌گیری درباره تغییرات پروتکل مشارکت کنند.
• اقتصاد ایجنت‌ها (Agent Economy): توکن‌های هوش مصنوعی برای پرداخت هزینه عملکرد و محاسبات ایجنت‌های هوش مصنوعی و ایجاد مشوق‌های اقتصادی در اکوسیستم استفاده می‌شوند.
• DeFAI: در این بخش، توکن‌ها در اکوسیستم‌هایی به کار می‌روند که از هوش مصنوعی برای خودکارسازی برخی عملیات امور مالی غیرمتمرکز (DeFi) استفاده می‌کنند.

وضعیت مارکت کپ توکن‌های AI

بازار توکن‌های هوش مصنوعی در سال ۲۰۲۶ در ابعادی که در اوج بازار سال ۲۰۲۴ دیده می‌شد، قرار ندارد. بااین‌حال بر اساس داده‌های CoinGecko (لینک مطلب)، حجم معاملات این توکن‌ها در ۲۴ ساعت حدود 4,335,095,068 میلیارد دلار است. مارکت کپ توکن‌های این حوزه نیز در حال افزایش است و ارزش کل این دسته از ارزهای دیجیتال در حال حاضر به حدود 23,926 میلیارد دلار رسیده؛ در حالی که این رقم در اوج تاریخی خود به حدود ۷۰.۴ میلیارد دلار رسیده بود.

یعنی مارکت کپ این بخش نسبت به سقف تاریخی خود بیش از ۶۰ درصد کاهش یافته است. با این حال، کوچک‌تر شدن مارکت‌کپ به معنای از بین رفتن بازار AI کریپتو نیست. این بازار همچنان شامل پروژه‌هایی با کاربردهای متفاوت، از زیرساخت و توان پردازشی گرفته تا مدل‌های هوش مصنوعی و ایجنت‌ها است و حتی در سال ۲۰۲۶ نیز قراردادهای مرتبط با توکن‌های AI بخش قابل‌توجهی از فهرست‌های جدید بازار مشتقه را تشکیل داده‌اند.

اما این ۲۳ میلیارد دلار میان همه پروژه‌های AI به‌طور مساوی توزیع نشده است؛ بخش قابل‌توجهی از ارزش بازار در اختیار چند پروژه بزرگ‌تر قرار دارد که در بخش بعدی بیشتر آن را بررسی می‌کنیم.

چه پروژه‌هایی بیشترین سهم از بازار AI کریپتو دارند؟

مارکت کپ کل بازار توکن‌های هوش مصنوعی، حدود ۲۳ میلیارد دلار است، بااین‌حال باید توجه داشت که بخش زیادی از این ارزش بازار میان چندین پروژه تقسیم شده است و این پروژه‌ها، بیشترین سهم از بازار توکن‌های AI را دارند. در این بخش به معرفی آن‌ها خواهیم پرداخت.

توکن نیر (NEAR)

NEAR Protocol در ابتدا به‌عنوان یک پلتفرم مقیاس‌پذیر برای قراردادهای هوشمند طراحی شده بود، اما تیم پروژه در سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ تمرکز خود را به سمت زیرساخت‌های مربوط به ایجنت‌های هوش مصنوعی تغییر داد و شبکه را به‌عنوان بستری برای تعامل میان ایجنت‌های خودمختار معرفی کرد.

این ایجنت‌ها می‌توانند بدون نیاز به دخالت مداوم انسان، خدمات موردنیاز خود را پیدا کنند، پرداخت‌ها را انجام دهند و با پروتکل‌های مختلف اکوسیستم تعامل داشته باشند. توکن NEAR برای پرداخت کارمزد گس تراکنش‌ها، استیکینگ، پاداش اعتبارسنج‌ها و ذخیره‌سازی داده‌ها روی زنجیره استفاده می‌شود.

توکن تائو (TAO)

بیتنسور (Bittensor) در حال توسعه یک بازار غیرمتمرکز برای خدمات یادگیری ماشین است. این شبکه از زیرشبکه‌های تخصصی (Subnets) تشکیل شده که هرکدام روی نوع خاصی از وظایف، مانند تولید متن، پردازش تصویر یا ذخیره‌سازی داده، تمرکز دارند. مشارکت‌کنندگان در این زیرشبکه‌ها منابع محاسباتی یا خدمات موردنیاز را ارائه می‌کنند و اعتبارسنج‌ها کیفیت و میزان مفید بودن خروجی آن‌ها را ارزیابی می‌کنند.

امتیازهای ثبت شده توسط اعتبارسنج‌ها در تعیین میزان پاداش مشارکت‌کنندگان نقش دارد. توکن TAO نیز دارایی اصلی شبکه است و در سازوکارهای اقتصادی بیتنسور، از جمله پاداش‌دهی، استیکینگ و مشارکت در زیرشبکه‌ها، کاربرد دارد.

توکن ICP

اینترنت کامپیوتر (Internet Computer) با هدف ایجاد زیرساختی طراحی شده است که در آن اپلیکیشن‌ها و بخشی از فرایندهای محاسباتی، از جمله خدمات و مدل‌های هوش مصنوعی، مستقیم روی بلاک چین اجرا شوند. این شبکه به توسعه‌دهندگان این امکان را می‌دهد که وابستگی به سرورهای خارجی را کاهش دهند. توکن ICP برای پرداخت هزینه توان پردازشی و ذخیره‌سازی، از طریق تبدیل به واحدهای Cycles، کاربرد دارد. این توکن همچنین در استیکینگ و مشارکت در حاکمیت پروتکل مورد استفاده قرار می‌گیرد.

توکن رندر (RENDER)

Render به‌دنبال ایجاد بازاری غیرمتمرکز برای توان پردازشی GPU است و صاحبان این منابع را به کاربرانی متصل می‌کند که برای رندرینگ یا پردازش‌های مرتبط با یادگیری ماشین به قدرت محاسباتی نیاز دارند. با گسترش مدل‌های هوش مصنوعی و افزایش نیاز به منابع محاسباتی، این شبکه در سال ۲۰۲۵ مسیر اختصاصی خود برای پردازش‌های AI را راه‌اندازی کرد.

در این ساختار، ارائه‌دهندگان GPU در ازای انجام وظایف محاسباتی پاداش دریافت می‌کنند. توکن RENDER نیز برای تسویه‌حساب‌های شبکه و پرداخت این پاداش‌ها استفاده می‌شود.

توکن VVV

توکن VVV (Venice Token) دارایی بومی پلتفرم ونیس (Venice) است؛ یک پلتفرم هوش مصنوعی که خدمات استنتاج مدل‌های هوش مصنوعی را ارائه می‌دهد. کاربران می‌توانند VVV را استیک کنند و در ازای آن پاداش دریافت کنند. همچنین با قفل‌کردن VVV استیک‌شده، امکان ایجاد توکن DIEM فراهم می‌شود که نماینده اعتبار مصرف خدمات API ونیس است. هر واحد DIEM معادل ۱ دلار اعتبار روزانه برای استفاده از API این پلتفرم است.

VVV یک توکن ERC-20 روی شبکه Base است و کاربرد اصلی آن به اقتصاد خدمات هوش مصنوعی ونیس مربوط می‌شود. عرضه اولیه آن ۱۰۰ میلیون واحد بود و پس از سوزاندن بخشی از توکن‌ها، انتشار سالانه VVV نیز در سال ۲۰۲۶ کاهش یافته است.

عواملی که باعث ورود سرمایه به توکن‌های هوش مصنوعی می‌شود

افزایش تقاضا برای زیرساخت‌های مرتبط با هوش مصنوعی، به‌ویژه ایجنت‌های خودمختار، توان پردازشی، داده و پرداخت‌های ماشینی، یکی از عوامل جذب سرمایه به این بخش است، همچنین توجه به AI Agentها نیز به‌طور محسوسی افزایش یافته است. در کنار آن، ظهور DeFAI نیز پیوند میان هوش مصنوعی و امور مالی غیرمتمرکز را پررنگ‌تر کرده و توجه سرمایه‌گذاران را به پروژه‌هایی جلب کرده است که از AI برای خودکارسازی بخشی از فعالیت‌های مالی استفاده می‌کنند.

عامل مهم دیگر، تلاش پروژه‌های کریپتویی برای تبدیل هوش مصنوعی به کاربردهای اقتصادی واقعی است؛ برای مثال، استفاده از بلاک چین برای پرداخت خودکار ایجنت‌ها یا هماهنگی میان سرویس‌های مختلف. Coinbase نیز در گزارش خود تأکید می‌کند که همین زیرساخت‌ها می‌توانند در صورت افزایش فعالیت واقعی ایجنت‌ها، محل ایجاد ارزش اقتصادی باشند. البته رشد قیمت توکن‌ها لزوماً به معنای رشد استفاده واقعی از شبکه نیست.

ارتباط رشد توکن های AI با عملکرد بیت کوین

توکن‌های AI مانند سایر دارایی‌های بازار کریپتو تا حدی تحت تأثیر روند کلی بازار و به‌ویژه حرکت بیت کوین قرار دارند؛ اما عملکرد آن‌ها الزاماً همیشه با بیت کوین هم‌جهت نیست. به‌عنوان مثال، همان‌طور که در تصویر زیر مشاهده می‌کنید، چند ماه گذشته در شرایطی که بیت کوین طی دو هفته ۱۲ درصد افت کرد، NEAR ،ICP و RENDER به‌ترتیب رشدهای دورقمی ثبت کردند.

این واگرایی نشان می‌دهد عوامل و دلایل اختصاصی هر پروژه AI نیز می‌توانند بر رفتار قیمتی این توکن‌ها اثر بگذارند. افزایش توجه به زیرساخت‌های هوش مصنوعی، ایجنت‌ها، توان پردازشی GPU و کاربردهای آنچین می‌تواند باعث شود بخشی از سرمایه، حتی در زمان ضعف بازار عمومی، به سمت پروژه‌های AI حرکت کند.

با این حال، نمی‌توان رشد توکن‌های AI را کاملاً جدا و مستقل از چرخه کلی کریپتو در نظر گرفت؛ زیرا تغییرات نقدینگی، احساسات سرمایه‌گذاران و روند بیت کوین همچنان بر این بازار اثرگذار هستند. بنابراین، رفتار این توکن‌ها را می‌توان حاصل ترکیب دو عامل دانست: جهت کلی بازار کریپتو و میزان توجه سرمایه‌گذاران به کاربرد هر پروژه.

آیا رشد توکن‌های AI پشتوانه بنیادی دارد؟

رشد توکن‌های هوش مصنوعی تا حدی بر پایه کاربردهای واقعی این پروژه‌ها شکل گرفته است و بهتر است که رشد توکن‌های AI را ترکیبی از عوامل بنیادی و انتظارات سرمایه‌گذاران در نظر گرفت. طبق مقاله‌ای در ژورنال IET Blockchain (لینک)، پروژه‌هایی مانند Render، Bittensor و Fetch.ai با هدف ایجاد زیرساخت‌هایی برای پردازش GPU، بازار مدل‌های AI و اقتصاد ایجنت‌ها طراحی شده‌اند؛ بااین‌حال، بسیاری از این شبکه‌ها همچنان به پردازش خارج از زنجیره وابسته‌ هستند و از نظر مقیاس‌پذیری و اجرای هوش مصنوعی روی زنجیره با محدودیت مواجه‌اند.

همچنین در بسیاری از توکن‌های مبتنی بر هوش مصنوعی، معاملات هیجانی و پرریسک می‌تواند از میزان استفاده واقعی پروژه و پلتفرم‌های آن بیشتر شود؛ به‌طوری‌که دارندگان توکن گاهی بیشتر با هدف کسب سود از افزایش قیمت، دارایی را معامله یا نگهداری می‌کنند تا استفاده از خدمات شبکه. به‌عنوان مثال ارز دیجیتال ICP، با وجود ارزش‌گذاری اولیه چند میلیارد دلاری، پس از راه‌اندازی افت شدیدی را تجربه کرد و پذیرش واقعی آن طبق آن چیزی که انتظار می‌رفت، عمل نکرد.

آینده بازار توکن‌های هوش مصنوعی چه خواهد بود؟

آینده توکن‌های هوش مصنوعی به میزان موفقیت پروژه‌های AI به کاربردهای واقعی آن‌ها وابسته است. با گسترش استفاده از هوش مصنوعی در حوزه‌هایی مانند سلامت، اینترنت اشیا و صنایع مختلف، می‌توان انتظار داشت تقاضا برای زیرساخت‌های غیرمتمرکز و توکن‌های مرتبط با این خدمات نیز افزایش پیدا کند.

از سوی دیگر، شفاف‌تر شدن چارچوب‌های قانونی می‌تواند مسیر ورود سرمایه‌گذاران بزرگ‌تر به این بازار را هموارتر کند. هم‌زمان، توسعه زیرساخت‌های مقیاس‌پذیرتر و ترکیب بلاک چین با کاربردهای AI، می‌تواند زمینه شکل‌گیری مدل‌های اقتصادی تازه‌ای را در این اکوسیستم فراهم کند.

با این حال، رشد این بازار صرفاً به افزایش توجه به هوش مصنوعی وابسته نخواهد بود و پروژه‌ها باید بتوانند ارزش و کاربرد واقعی و مشخص برای توکن خود ایجاد کنند. در نهایت، پروژه‌هایی که بتوانند کاربرد واقعی، زیرساخت فنی و تقاضای پایدار برای توکن فراهم کنند، نقش مهم‌تری در مسیر تحول AI و بلاک چین خواهند داشت.

کلام پایانی

در این مطلب از ایران بروکر به معرفی توکن‌های هوش مصنوعی پرداختیم و به کاربردهای آن که شامل پرداخت، استیکینگ، مشارکت در حاکمیت، اقتصاد ایجنت‌ها و DeFAI هستند پرداختیم. در نهایت گفتیم که اخیراً توجه بازار به سمت توکن‌های هوش مصنوعی بیشتر شده و ارزش بازار آن‌ها به حدود 23,926 میلیارد دلار رسیده است. از پروژه‌هایی که بیشترین مارکت کپ در میان توکن‌های هوش مصنوعی را دارند می‌توان به NEAR ،VVV ،TAO ،ICP و RENDER اشاره کرد.

همچنین به عواملی مانند افزایش تقاضا برای زیرساخت‌های مرتبط با هوش مصنوعی، به‌ویژه ایجنت‌های خودمختار، توان پردازشی، داده و پرداخت‌های ماشینی اشاره کردیم که توانسته‌اند سرمایه زیادی را به این حوزه جذب کنند.