الگوی مرد به دار آویخته (Hanging man) چیست؟

الگوی مرد به دار آویخته یکی از الگوهای کندلی پرکاربرد است که شروع روند نزولی را نشان می‌دهد. این الگو با شمایل اختصاصی خود، به‌راحتی قابل تشخیص بوده و به معامله‌گران اخطار پایان روند صعودی را صادر می‌کند. در این مقاله از ایران بروکر به معرفی الگوی مرد به دار آویخته می‌پردازیم و با انواع آن، ویژگی‌ها و روش تشخیص این الگو بیشتر آشنا می‌شویم.

الگوی مرد به دار آویخته چیست؟

الگوی مرد به دار آویخته در طول یک روند صعودی رخ می‌دهد و هشدار می‌دهد که قیمت‌ها ممکن است شروع به کاهش کنند. این الگو از یک بدنه کوچک، یک شدو (سایه) پایینی بلند و شدو بالایی کم یا بدون شدو تشکیل شده است. مرد به دار آویخته نشان می‌دهد که تمایل به فروش در حال افزایش است. برای اینکه الگو معتبر باشد، کندلی که پس از مرد آویزان قرار دارد باید شاهد کاهش قیمت دارایی باشد. معامله‌گران الگوی مرد به دار آویخته را نشانه‌ای از آماده‌شدن بازار برای ریزش می‌دانند.

برای شناسایی این الگو روی نمودار شمعی، به نکات زیر توجه کنید:

• طول سایه پایینی باید حداقل دو برابر بدنه کندل باشد.
• بدنه کندل باید نزدیک به بالای کندل قرار گرفته باشد.
• سایه بالایی باید بسیار کوتاه یا اصلاً وجود نداشته باشد.

انواع الگوی مرد به دار آویخته در تحلیل تکنیکال

الگوی مرد به دار آویخته را می‌توان بر اساس رنگ کندل به دو نوع تقسیم کرد:

• کندل مرد به دار آویخته قرمز: در این نوع، بدنه کندل قرمز است؛ چون قیمت بسته‌شدن پایین‌تر از قیمت بازشدن قرار دارد. این وضعیت نشان‌دهنده یک سیگنال نزولی قوی‌تر است؛ یعنی فروشندگان در آن بازه زمانی کنترل بازار را در دست گرفته‌اند.
• کندل مرد به دار آویخته سبز: در این نوع، بدنه کندل سبز است؛ چون قیمت بسته شدن بالاتر از قیمت باز شدن است. این موضوع نشان می‌دهد قدرت خریداران در حال کاهش است و احتمال دارد فروشندگان فرصت پیدا کنند که کنترل بازار را به‌دست بگیرند.

با اینکه رنگ کندل مهم‌ترین عامل در معامله‌گری نیست، اما معمولاً کندل مرد به دار آویخته قرمز در روند نزولی نشانه بازگشت نزولی قوی‌تری نسبت به نوع سبز آن محسوب می‌شود؛ زیرا نشان می‌دهد قیمت پایین‌تر از سطح بازشدن، بسته شده است.

الگو مرد به دار آویخته چه کاربردی دارد؟

برای درک بهتر الگوی مرد به دار آویخته و کاربردهای این الگو باید بدانیم هنگام شکل‌گیری آن چه اتفاقی در بازار می‌افتد. در هر لحظه، نبردی بین خریداران (گاوها) که انتظار رشد قیمت را دارند و فروشندگان (خرس‌ها) که پیش‌بینی کاهش قیمت را می‌کنند، در جریان است. نمودارهای قیمتی این نبرد دائمی را نمایش می‌دهند و کندل‌ها نیز تصویر واضحی را از رفتار قیمت ارائه می‌دهند؛ به‌طوری‌که معامله‌گر با دیدن یک الگوی خاص می‌تواند سریع تشخیص دهد کدام گروه کنترل بازار را در دست دارد.

الگوی مرد به دار آویخته پس از یک روند صعودی شکل می‌گیرد و ماهیت آن نزولی است. تا پیش از تشکیل این کندل، خریداران کنترل بازار را در دست داشته‌اند و قیمت چند روز پیاپی رشد کرده است. اما در روز تشکیل این الگو، اگرچه خریداران ابتدا بازار را در اختیار دارند، در ادامه قدرت خود را از دست می‌دهند و فروشندگان قیمت را به‌طور قابل‌توجهی پایین می‌آورند.

در طول آن روز، قیمت تا سطحی بسیار پایین‌تر از قیمت بازشدن سقوط می‌کند، اما سپس خریداران دوباره وارد می‌شوند و قیمت را بالا می‌کشند؛ به‌طوری‌که قیمت باز و بسته‌شدن، نزدیک به سقف روز قرار می‌گیرد. به همین دلیل بدنه کندل کوچک است و سایه پایینی آن بلند (معمولاً دو تا سه برابر بدنه) دیده می‌شود. ممکن است سایه بالایی وجود داشته باشد یا نه، اما اگر باشد بسیار کوتاه است.

ویژگی‌های الگو مرد به دار آویخته

حال که فهمیدیم الگوی مرد به دار آویخته چه کاربردهایی دارد، در ادامه به بررسی ویژگی‌های کندل مرد به دار آویخته در روند نزولی می‌پردازیم:

• بدنه‌ای کوچک و فشرده که در بخش بالایی دامنه قیمتی روز قرار می‌گیرد.
• سایه پایینی بلند و کشیده که معمولاً حداقل دو برابر اندازه بدنه است.
• فاصله زیاد بین کف روز و بدنه کندل که باعث می‌شود ظاهر آن شبیه فردی آویزان به‌نظر برسد.
• سایه بالایی بسیار کوتاه یا حذف‌شده؛ در بسیاری از مواقع عملاً شدو بالایی دیده نمی‌شود.
• رنگ بدنه می‌تواند سبز یا قرمز باشد، اما در هر حالت اندازه بدنه باید کوچک باقی بماند.
• قرارگیری قیمت باز و بسته‌شدن نزدیک به سقف کندل که باعث شکل‌گیری بدنه در قسمت بالایی می‌شود.

نحوه شناسایی مرد به دار آویخته

الگوی مرد به دار آویخته ویژگی‌های مشخصی دارد، اما یک نکته مهم را به‌خاطر داشته باشید: این الگو باید پس از یک روند صعودی ظاهر شود تا معتبر باشد.

• بدنه: کندل بدنه‌ای کوچک دارد که نزدیک به بالای محدوده قیمتی قرار می‌گیرد. این بدنه می‌تواند قرمز یا سبز باشد، اما اغلب قرمز دیده می‌شود. کوچک‌بودن بدنه نشان می‌دهد که بین خریداران و فروشندگان نوعی تردید یا تعادل نسبی وجود داشته است.
• سایه پایینی: سایه پایینی زیر بدنه امتداد پیدا می‌کند و پایین‌ترین قیمت ثبت‌شده در آن بازه زمانی را نشان می‌دهد. طول این سایه معمولاً حدود دو برابر بدنه یا حتی بیشتر است. این سایه بلند بیانگر آن است که فروشندگان در طول جلسه معاملاتی فشار زیادی وارد کرده‌اند و قیمت را به‌شدت پایین کشیده‌اند.
• سایه بالایی: در این الگو معمولاً سایه بالایی وجود ندارد یا بسیار کوتاه است. اگر سایه بالایی کوچکی دیده شود، نشان می‌دهد فشار خرید چندان قوی نبوده و احتمال تغییر جهت بازار به سمت نزول وجود دارد.

نکات مهم برای استفاده از مرد به دار آویخته

برای معامله با استفاده از الگوی کندل مرد به دار آویخته، ابتدا مطمئن شوید که این الگو پس از یک روند صعودی شکل گرفته است. بعد از تأیید این شرط، می‌توانید به فکر گرفتن موقعیت فروش (Short) باشید. روش کار به این صورت است:

• نقطه ورود (Entry):
  • روش محافظه‌کارانه: صبر کنید تا کندل بعدی پایین‌تر از کندل مرد به دار آویخته بسته شود، سپس وارد موقعیت فروش شوید.
  • روش ریسکی: به‌محض اینکه کندل بعدی پایین‌تر از کف مرد به دار آویخته شروع به معامله کرد، بدون صبر برای بسته شدن آن، وارد موقعیت فروش شوید.
• حد ضرر (Stop Loss): اگر قیمت بالاتر از سقف کندل مرد به دار آویخته حرکت کرد، بهتر است از موقعیت فروش خارج شوید. اگر بدنه کندل کوچک باشد، می‌توانید حد ضرر را بر اساس نسبت ریسک به ریوارد و آخرین سطح مقاومت تنظیم کنید.
• هدف سود (Profit Target): برای تعیین هدف سود در این الگو روش قطعی و ثابتی وجود ندارد. می‌توانید از نسبت ریسک به ریوارد، سطح حمایت یا مقاومت بعدی یا حد ضرر متحرک (Trailing Stop) برای ذخیره سود استفاده کنید.

اشتباهات رایج در معامله با الگوی مرد به دار آویخته

در ادامه اشتباهات رایج را در هنگام تحلیل کندل مرد به دار آویخته در روند نزولی بررسی می‌کنیم. یکی از رایج‌ترین اشتباهات معامله‌گران این است که بدون توجه به وجود روند صعودی قبلی، صرفاً با دیدن شکل ظاهری کندل وارد معامله فروش می‌شوند؛ درحالی‌که این الگو فقط در انتهای یک حرکت صعودی اعتبار دارد. همچنین بسیاری از افراد بدون صبر برای دریافت تأیید از کندل بعدی، عجولانه وارد موقعیت می‌شوند. اشتباه‌گرفتن این الگو با کندل چکش به دلیل شباهت ظاهری و بی‌توجهی به حجم معاملات نیز می‌تواند باعث دریافت سیگنال‌های اشتباه شود.

از طرف دیگر، مدیریت نکردن ریسک یکی از خطاهای مهم در معامله با این الگو است. برخی معامله‌گران حد ضرر را بالای سقف کندل قرار نمی‌دهند یا بدون توجه به نسبت ریسک به ریوارد وارد معامله می‌شوند. علاوه‌بر این، تکیه کامل به یک الگوی کندلی و نادیده‌گرفتن سطوح حمایت و مقاومت یا شرایط کلی بازار، می‌تواند احتمال خطا و ضرر را افزایش دهد.

مثال واقعی از الگوی مرد به دار آویخته روی چارت

در نمودار روزانه نماد AMGN، نمونه قابل‌توجهی از الگوی کندل مرد به دار آویخته مشاهده می‌شود که نقطه مهمی در رفتار معاملاتی این سهم را نشان می‌دهد. پس از یک رشد قدرتمند ۳۳ درصدی از کف قیمتی سپتامبر ۲۰۲۲، این سهم در نوامبر ۲۰۲۲ به اوج رسید. پس از این روند صعودی، بازار وارد فاز تثبیت شد و در همین دوره، الگوی مرد به دار آویخته شکل گرفت که می‌توانست نشانه‌ای از تغییر احتمالی احساسات بازار باشد.

معامله‌گرانی که با این الگو کار می‌کنند، معمولاً پس از تشکیل مرد به دار آویخته، در قیمت بازشدن روز بعد وارد موقعیت فروش می‌شوند و برای مدیریت ریسک، حد ضرر را روی سقف اخیر قرار می‌دهند. در مثال AMGN، حد ضرر روی عدد 296.67 دلار تنظیم شد. با درنظرگرفتن نسبت ریسک به ریوارد ۲ به ۱، نقطه خروج (حد سود) روی 263.07 دلار تعیین و معامله از قیمت بازشدن 285.55 دلار آغاز شد. این معامله در مدت ۲۱ روز معاملاتی با موفقیت به هدف خود رسید.

تفاوت الگوی چکش و مرد به دار آویخته

شمع‌های مرد آویزان و چکشی شبیه به هم به‌نظر می‌رسند. تنها تفاوت در زمینه آنها است. چکش یک الگوی کف است که پس از کاهش قیمت شکل می‌گیرد. شکل چکش نشان دهنده فروش قوی در طول دوره است، اما در پایان، خریداران کنترل را دوباره به‌دست گرفته‌اند. این نشان می‌دهد که کف احتمالی نزدیک است و در صورت تأیید حرکت صعودی روی شمع بعدی، قیمت می‌تواند شروع به افزایش کند. مرد آویزان پس از افزایش قیمت رخ می‌دهد و از قیمت‌های پایین‌تر احتمالی در آینده خبر می‌دهد.

در جدول زیر تفاوت‌های اساسی این دو الگو را مطالعه می‌کنید.