ساعت معاملات در بورس به چه صورت است؟

اگر تابه‌حال برای خرید یا فروش یک سهم در بورس ایران، وارد سامانه معاملاتی شده‌اید و به بازار بسته برخورده‌اید، احتمالا این سؤال برایتان پیش آمده است که ساعت کار بورس دقیقا چگونه است. واقعیت این است که ساعات معاملات بورس فقط به زمان باز و بسته‌شدن بازار محدود نمی‌شود و هر بخش از بازار سرمایه، زمان‌بندی خاص خود را دارد.

در ادامه این مطلب، ساعت فعالیت بازارهای مختلف و زمان انجام معاملات را بررسی می‌کنیم تا تصویر روشن‌تری از ساعت معاملات بورس ایران داشته باشید.

ساعت معاملات بورس ایران چگونه است؟

شناخت ساعت کار بورس اهمیت زیادی دارد؛ زیرا بسیاری از اتفاقات مهم بازار، مانند شکل‌گیری صف خرید و صف فروش معمولا در ساعات ابتدایی بازار رخ می‌دهد.

بازار سرمایه ایران در روزهای شنبه تا چهارشنبه فعالیت می‌کند و روزهای پنجشنبه، جمعه و تعطیلات رسمی، بازار تعطیل است. بنابراین، سرمایه‌گذاران تنها در 5 روز کاری هفته امکان انجام معاملات در بازار بورس را دارند.

ساعت معاملات بورس ایران بسته به نوع دارایی و بازار آن، اندکی متفاوت است. بااین‌حال، برای بخش بزرگی از معاملات سهام و حق تقدم‌ها، جلسه معاملاتی معمولا از ساعت 9:00 آغاز می‌شود و تا ساعت 12:30 ادامه دارد. پیش از شروع معاملات نیز یک بازه زمانی 15 دقیقه‌ای تحت‌عنوان پیش‌گشایش برای ثبت، حذف یا ویرایش سفارش‌ها در نظر گرفته شده است.

ساعت‌های اعلام‌شده در این محتوا، بر اساس مقررات فعلی است و این اعداد ممکن است در آینده مطابق اطلاعیه‌های سازمان بورس، فرابورس یا بورس کالا تغییر کند.

ساختار هر جلسه معاملاتی در بورس ایران

در ساختار ساعت کار بورس، هر روز معاملاتی از دو مرحله مشخص تشکیل شده است که هرکدام نقش متفاوتی در کشف قیمت و انجام معاملات دارند که در ادامه به آن‌ها خواهیم پرداخت.

مرحله پیش‌گشایش

پیش‌گشایش، نخستین مرحله از هر جلسه معاملاتی در بورس است. در این بازه، معامله‌گران می‌توانند سفارش‌های خرید و فروش خود را ثبت، ویرایش یا حذف کنند، اما سفارش‌ها هنوز وارد فاز اجرا نمی‌شوند. هدف اصلی این مرحله، جمع‌آوری سفارش‌ها و تعیین قیمت تعادلی آغاز معاملات است.

ازآن‌جا که سفارش‌های ثبت‌شده در پیش‌گشایش تصویری از میزان عرضه و تقاضا ارائه می‌کنند، بسیاری از معامله‌گران از این بازه برای ارزیابی جو بازار و بررسی صف‌های خرید و فروش استفاده می‌کنند. به‌همین دلیل، پیش‌گشایش معمولا تصویر مناسبی را از وضعیت احتمالی سهم در دقایق ابتدایی معاملات می‌دهد.

معمولا مرحله پیش‌گشایش در بازار بورس و فرابورس و بیشتر صندوق‌های سرمایه‌گذاری از ساعت 8:45 تا 9:00 انجام می‌شود و پس از آن، معاملات وارد فاز عادی می‌شوند. البته ساعات پیش‌گشایش در همه بازارها یکسان نیست. برای مثال، صندوق‌های درآمد ثابت از ساعت 8:25 تا 8:30 در مرحله پیش‌گشایش قرار دارند و معاملات آن‌ها از ساعت 8:30 آغاز می‌شود.

مرحله معاملات اصلی یا حراج پیوسته

حراج پیوسته، دومین و اصلی‌ترین مرحله از جلسه معاملاتی بورس است. در این بازه، سفارش‌های خرید و فروش بر اساس اولویت قیمت و زمان با یکدیگر تطبیق داده می‌شوند؛ هر زمان که قیمت پیشنهادی خریدار و فروشنده با هم منطبق باشد، معامله به‌صورت لحظه‌ای انجام می‌شود. بخش عمده معاملات روزانه بازار سرمایه نیز در همین مرحله انجام می‌شود و قیمت‌ها دائما تحت‌تأثیر عرضه و تقاضا تغییر می‌کنند.

در بیشتر نمادهای بورس و فرابورس، معاملات پیوسته از ساعت 9:00 آغاز شده و در ساعت 12:30 به پایان می‌رسد. پس از بسته‌شدن بازار، امکان ثبت معامله جدید وجود ندارد و داده‌هایی مانند قیمت پایانی و حجم معاملات منتشر می‌شود. البته برخی بازارها و ابزارهای مالی از این زمان‌بندی پیروی نمی‌کنند و ساعات معاملاتی متفاوتی دارند.

ساعت معاملات انواع اوراق بهادار در بورس ایران

ساعت معاملات بورس ایران برای همه دارایی‌ها یکسان نیست. هر گروه از اوراق بهادار، بسته به ماهیت بازار و سازوکار معاملاتی خود، بازه زمانی متفاوتی دارد. این تفاوت به‌خصوص در مورد سهام، صندوق‌ها، اوراق بدهی، بورس کالا و بورس انرژی بسیار مهم است.

ساعت معاملات سهام و حق تقدم

معاملات سهام و حق تقدم در بورس و فرابورس معمولا در روزهای شنبه تا چهارشنبه برگزار می‌شود. در این بازار، مرحله پیش‌گشایش از ساعت 8:45 تا 9:00 است. پس از آن، معاملات پیوسته از ساعت 9:00 تا 12:30 آغاز می‌شود و خرید و فروش سهام به‌صورت لحظه‌ای انجام می‌گیرد. بخش عمده حجم معاملات روزانه بازار نیز در همین بازه زمانی انجام می‌شود.

ساعت معاملات صندوق‌های سرمایه‌گذاری

ساعات معاملات صندوق‌های سرمایه‌گذاری به نوع صندوق بستگی دارد. صندوق‌های قابل معامله (ETF) سهامی، مختلط، طلا و اهرمی معمولا از همان زمان‌بندی بازار سهام پیروی می‌کنند؛ یعنی پیش‌گشایش آن‌ها از ساعت 8:45 تا 9:00 و معاملات پیوسته از ساعت 9:00 تا 12:30 است. در مقابل، صندوق‌های درآمد ثابت زمان متفاوتی دارند و معمولا پیش‌گشایش آن‌ها از ساعت 8:25 تا 8:30 و معاملاتشان از ساعت 8:30 تا 15:00 ادامه دارد.

ساعت معاملات بورس کالا

ساعت معاملات بورس کالا برای همه دارایی‌ها یکسان نیست و به نوع قرارداد و کالای مورد معامله بستگی دارد. برای مثال، معاملات گواهی سپرده کالایی طلا معمولا از ساعت 12:00 تا 18:00 انجام می‌شود. اما محصولات کشاورزی مانند زیره، زعفران، برنج و پسته از ساعت 9:00 تا 15:00 انجام می‌شود.

ساعت معاملات بورس انرژی

بورس انرژی ایران نیز از بازارهای متنوعی تشکیل شده و ساعات معاملاتی آن برای همه ابزارها یکسان نیست. به‌طور معمول، بخش زیادی از معاملات این بازار در روزهای کاری و در بازه تقریبی 9:00 تا 15:00 انجام می‌شود، اما زمان دقیق معامله هر ابزار به مقررات و اطلاعیه‌های بورس انرژی بستگی دارد.

جدول ساعت معاملات بورس ایران و انواع دارایی‌ها

در جدول زیر، ساعت کار بورس ایران و زمان فعالیت مهم‌ترین بازارها و ابزارهای معاملاتی به‌صورت خلاصه ارائه شده است:

کلام پایانی

آشنایی با ساعت کار بورس و زمان‌بندی بازارهای مختلف، یکی از پیش‌نیازهای مهم برای انجام معاملات آگاهانه است. ساعت معاملات سهام از 9 تا 12:30 روزهای شنبه تا چهارشنبه است اما همه بازارهای بورس ساعت یکسانی ندارند؛ به همین دلیل شناخت زمان فعالیت هر بازار به شما کمک می‌کند تا سفارش‌های خود را در زمان مناسب ثبت کرده و با دید بهتری در بازار سرمایه فعالیت کنید.