با تاریخچه‌ی بازار فارکس آشنا شوید

فارکس (Forex) بازار ارز جهانی است که در آن ارزش واقعی ارزها با تقابل عرضه و تقاضا تعیین می‌شود. معاملات همیشه به‌صورت جفت ارز انجام می‌شود و همین ساختار، فارکس را به بزرگ‌ترین و سیال‌ترین بازار مالی جهان تبدیل کرده است.

طبق برخی داده‌ها حجم معاملات روزانه این بازار حدود ۷.۵ تریلیون دلار است که اگر فقط بخش اسپاتش را در نظر بگیریم، باز هم با بازاری دو تریلیون دلاری مواجه هستیم. بیش از 90% این حجم توسط سفته‌بازانی (معامله‌گران ریسکی یا اهرمی) ایجاد می‌شود که هدفشان کسب سود از نوسانات کوتاه‌مدت است؛ عاملی که باعث نقدینگی بسیار بالا و اجرای سریع معاملات می‌شود.

معامله‌گران این بازار از بانک‌های مرکزی و شرکت‌های چندملیتی گرفته تا صندوق‌های مالی و معامله‌گران خرد، هر کدام با اهداف متفاوت اما در یک ساختار به‌هم‌پیوسته فعالیت می‌کنند. درک تاریخچه‌ی بازار فارکس و تحول آن، از سیستم‌های پولی قدیمی تا نرخ‌های شناور امروزی، کلید فهم این است که چرا نرخ ارز شناور یکی از مهم‌ترین شاخص‌های اقتصادی جهان و فارکس، بزرگ‌ترین بازار مالی جهان به‌شمار می‌رود.

فارکس چیست؟

برای اینکه خیلی ساده بفهمیم فارکس چیست، کافی است به یک موقعیت کاملاً روزمره نگاه کنیم. فرض کنید در صرافی محل زندگی‌تان، قیمت هر یک دلار آمریکا 114 هزار تومان است. اگر بخواهید ۱۰ دلار بخرید، باید 1,140,000 تومان پرداخت کنید. این فرایند یک معامله ارزی است؛ یعنی شما ارزش یک ارز (USD) را با ارز دیگری (IRT یا IRR) مبادله کرده‌اید. حتی اگر اسمش را ندانید، این عمل دقیقاً همان چیزی است که در بازار فارکس انجام می‌شود: تبدیل یک ارز به ارز دیگر بر اساس نرخ روز.

در مقیاس جهانی، همین فرایند به‌صورت پیوسته بین میلیون‌ها معامله‌گر انجام می‌شود. بانک‌ها، موسسات مالی بزرگ، شرکت‌های چندملیتی، صرافی‌ها، سرمایه‌گذاران کوچک و حتی مردم عادی، همگی در هر نقطه‌ای از جهان که ارز یک کشور را با ارز کشور دیگر معامله کنند، در واقع در حال معامله در بازار فارکس هستند.

بازار فارکس یک شبکه بزرگ، غیرمتمرکز و 24 ساعته است که از دوشنبه تا جمعه بدون توقف فعالیت می‌کند. بانک‌های بزرگ بین‌المللی و بانک‌های مرکزی از اصلی‌ترین بازیگران این بازار هستند و صرافی‌های بزرگ مانند لنگرگاه، خریداران و فروشندگان را به هم متصل می‌کنند.

نماد ارزها در بازار فارکس

نماد هر ارز که به آنها کد ارز (Currency Code) گفته می‌شود، در پلتفرم‌های معاملاتی بازار فارکس با ۳ حرف بزرگ انگلیسی نمایش داده می‌شود: دو حرف اول مربوط به نام کشور و سومین حرف، حرف اول نام ارز آن کشور است.

به‌عنوان مثال، نماد دلار آمریکا در بازار ارز جهانی فارکس به شکل «USD» نمایش داده می‌شود؛ دو حرف اول آن مخفف United States و حرف سوم نیز، اولین حرف از Dollar است. برای ارز ایران هم دو نماد دیده می‌شود: IRR نماد ریال ایران و IRT نماد تومان ایران است.

برخی پلتفرم‌ها مثل تریدینگ ویو (TradingView) از نماد ریال (IRR) استفاده می‌کنند مانند تصویر زیر.

برخی بروکرها نماد تومان ایران (IRT) را نمایش می‌دهند مطابق تصویر زیر.

همچنین نماد پوند انگلیس در بازار ارز جهانی GBP مخفف Great Britain Pound (پوند بریتانیای کبیر) و نماد دلار آمریکا هم که گفتیم USD است. برای مبادله این جفت ارز، در تمام پلتفرم‌های معاملاتی از نماد GBPUSD استفاده می‌شود.

جفت ارز (Currency Pair) چیست؟

در فارکس، ارزها همیشه به‌صورت جفت معامله می‌شوند؛ یعنی ارزش ارز یک کشور در برابر ارز کشور دیگر سنجیده می‌شود.

به‌منظور نمایش نماد یک جفت ارز، معمولا از ۳ شکل نوشتاری استفاده می‌شود:
GBPUSD، دو نماد معاملاتی به‌صورت پشت‌سر هم و بدون فاصله
GBP USD، دو نماد معاملاتی پشت‌سر هم اما با فاصله
GBP/USD، دو نماد معاملاتی پشت‌سر هم اما با استفاده از یک اسلش (به‌معنای در مقابل).

در یک جفت ارز معاملاتی نماد ارز اول (سمت چپ)، ارز پایه نام دارد و ارز دوم (سمت راست)، ارز مظنه. معامله‌گران از ارز مظنه برای خرید یک واحد ارز پایه در بازار ارز جهانی استفاده می‌کنند. پس یک معامله‌گر باید چند واحد از ارز دوم (مظنه) را بدهد تا بتوانند یک واحد از ارز اول (پایه) را به‌دست آورد؟

• در نماد GBPUSD، مقدار ۱.۳۱۵ دلار مساوی ۱ پوند است.
• در نماد جفت ارز USDIRT، مقدار 114,000 تومان برابر با ۱ دلار است.
• در نماد USDIRR مقدار 1,140,000 ریال برابر با ۱ دلار است. 

بازار فارکس در طول قرن‌ها، شاهد تکامل چشم‌گیری بوده و از یک سیستم سنتی و محلی به یک سیستم دیجیتال و غیرمتمرکز بسیار گسترده تبدیل شده است.درحال‌حاضر فارکس بزرگ‌ترین بازار ارز جهان استی و تقریباً همه اقتصادهای دنیا به نرخ‌های آن وابسته هستند. اما این بازار بزرگ، چه تاریخچه‌ای دارد؟

بررسی تاریخچه بازار فارکس

بازار ارز جهانی (Foreign Exchange Trading) که به اختصار Forex می‌شناسیم، یک بازار مالی پویا و غیرمتمرکز است که در آن ارزها خرید و فروش می‌شوند. اگر گفته شود که قدمتی به قدمت حیات بشر دارد، سخنی چندان دور از واقعیت نیست! 

برای آن که بدانیم فارکس چیست و چگونه شکل گرفته است، باید برای بررسی تاریخچه‌ی بازار فارکس به هزاران سال قبل بازگردیم؛ جایی که پژوهش‌های باستان‌شناسان نشان می‌دهد نخستین اشکال تجارت و مبادله ارز در دوران باستان توسط صرافان، زرگران و نقره‌کارانی انجام می‌شد که در ازای تبدیل واحدهای ارزش، کارمزد دریافت می‌کردند.

هرچند که انسان‌های هزاره‌های قبل نمی‌دانستند فارکس چیست، اما دیرینه‌شناسان به شواهدی دست یافته‌اند که نشان می‌دهند در طول قرن چهارم میلادی، دوران امپراتوری بیزانس انحصار مبادله ارز را در دست داشته است. این شواهد تاریخچه فارکس را تا حدود ۱۷ قرن به عقب می‌کشد و در ۱۶۰۰ سال پیش نیز بازار ارز جهانی رواج داشته است.

کشفیات مرتبط با مصر باستان هم نشان می‌دهد که مبادله سکه بر اساس وزن و محتوای فلزی آن، نقش یک نرخ تبدیل اولیه را ایفا می‌کرد. در عمل، ارزش سکه‌ها بر پایه مقدار طلای موجود در آنها سنجیده می‌شد و همین تفاوت ارزش، باعث تجارت میان تمدن‌ها شده است.

این سوابق تاریخی به‌خوبی روشن می‌کنند از همان زمانی که سکه به‌عنوان جایگزین مبادله کالا با کالا یا داد و ستد ظاهر شد، هسته اولیه بازار ارز جهانی نیز شکل گرفت؛ بازاری که با پیشرفت تجارت، مسیرهای کاروانی و بعدها نظام‌های پولی رسمی، به تدریج بزرگ‌تر شد.

در قرن پانزدهم، خانواده بانکدار مدیچی در ایتالیا، برای پاسخ‌گویی به نیازهای بازرگانان بین‌المللی، دفاتر مالی در شهرهای مختلف اروپا ایجاد کرد؛ اقدامی که نخستین ساختار سازمان‌یافته برای تبدیل ارزها را پایه‌گذاری کرد. یک تا دو قرن بعد، در آمستردام نوعی بازار فارکس فعال وجود داشت و در اوایل دهه 1700 میلادی، نمایندگان پادشاهی انگلستان و هلند معاملات ارزی رسمی انجام می‌دادند. این رویدادها نخستین نسخه‌های قابل‌استناد از شکل‌گیری بازار فارکس به‌معنای مدرن آن هستند.

اولین رد پای پول: از مبادله کالا تا تولد ارزهای اولیه

پیش از پیدایش پول، از زمانی که انسان‌ها در تمدن‌های باستانی شروع به تجارت کردند، نوعی سیستم تبادل ارز خارجی وجود داشته است.
در ابتدایی‌ترین شکل خود، این سیستم شامل مبادله مستقیم کالا به کالا بود و هر منطقه معیار خود را داشت؛ در ایران غلات، در تبت بسته چای، در ویرجینیا بسته تنباکو، در حبشه بسته فلفل و نمک، در روسیه پوست سمور و در حوالی مدیترانه گوسفند.
این کالاها نقش واحد ارزش را داشتند اما حمل‌ونقل دشوار، فسادپذیری و عدم استاندارد بودن، خیلی زود این سیستم را ناکارآمد کرد. درنتیجه به تدریج سکه‌های فلزی به‌عنوان معیار ارزش استفاده شدند.

برای پیدا کردن رد اولین مبادلات ارزی در تاریخچه فارکس، هرچند که باستان‌شناسان با کاوش‌های گوناگون در نقاط مختلف جهان، تاکنون موفق شده‌اند مبادلات پولی تا حدود دو هراز سال قبل را اثبات کنند اما قدیمی‌ترین پول فلزی مربوط به تمدن دره سند در پاکستان فعلی با قدمت پنج هزار سال نیز کشف شده است. اکتشافات آینده چه بسا ممکن است عمر تاریخچه‌ی بازار فارکس را حتی تا بیش از ده هزار سال افزایش دهد.

در حدود ۲۷۰۰–۲۶۰۰ سال پیش در لیدیه (ترکیه کنونی) سکه‌هایی از جنس الکتروم ضرب شد که بعد از فتح لیدیه توسط کورش کبیر شاه پارس، این سکه‌ها در ایران آن زمان (۲۵۵۰ سال پیش) رواج یافت. در زمان داریوش بزرگ سکه‌های دریک طلا و سیگل یا شِکِل نقره ضرب شد. سکه‌هایی که طبیعتاً بر اساس ارزش فلزشان با هم مبادله می‌شدند. این همان مفهوم اولیه نرخ تبدیل است: ‌مثلاً چند سکه نقره معادل یک سکه طلا بود. این شکل از مبادله، یکی از نخستین نشانه‌های واقعی تاریخچه فارکس محسوب می‌شود.

اولین بازار فارکس که شبیه سیستم امروزی است، در دهه ۱۶۰۰ در آمستردام معرفی شد تا نرخ ارز را تثبیت کند. این شهر با افزایش تجارت بین اروپا و سایر نقاط جهان به یک مرکز مالی بزرگ تبدیل شده بود.

بازار ارز جهانی فارکس یک بازار متمرکز در یک مکان مشخص نیست؛ بلکه بازاری غیرمتمرکز است که در سراسر این جهان پهناور، هرگاه پول یک کشور به پول کشور دیگری، مبادله شود، از معاملات عظیم بانک‌های مرکزی گرفته تا خرید چند صد هزار تومان ارز در یک صرافی محلی، یعنی یک معامله در بازار فارکس انجام شده است.

دوران طلا و اقتدار صرافی‌ها: وقتی ارزش پول با طلا سنجیده می‌شد

گفته می‌شود که در اوایل قرن ششم پیش از میلاد، اولین سکه‌های طلا تولید شدند. این سکه‌ها به‌عنوان یک واحد پول عمل می‌کردند؛ زیرا ویژگی‌های مهمی مانند قابلیت حمل، دوام، تقسیم‌پذیری، ارزش مشخص و عرضه محدود، مقبولیت داشتند. بااین‌وجود برای مبادلات تجاری بزرگ، سنگین و ناامن بود. به همین دلایل، زمینه برای ایجاد پول کاغذی یا اسکناس فراهم گردید.

بانک انگلستان نخستین بانکی بود که به‌طور رسمی انتشار اسکناس را آغاز کرد، اما اسکناس بدون پشتوانه قابل اعتماد، ارزشی نداشت. اگر محدودیتی وجود نداشت، هر کشوری می‌توانست بی‌رویه پول چاپ کند و ارزش اقتصادی خود را از بین ببرد. همین مسئله جهان را به سمت یک راه‌حل روشن کشاند: پشتوانه‌گذاری پول با طلا. در سال ۱۸۱۹، انگلستان رسماً استاندارد طلا را پذیرفت. متعاقب آن آمریکا نیز در سال ۱۸۳۴ استفاده از استاندارد طلا را آغاز کرد. تا دهه ۱۸۷۰ کشورهای بزرگی مانند فرانسه، آلمان و ژاپن نیز به استاندارد طلا پیوستند.

استاندارد طلا دولت‌ها را محدود می‌کرد؛ آن‌ها فقط به اندازه ذخایر طلای خود اجازه چاپ پول داشتند. همین محدودیت باعث شد کشورها با آسودگی بیشتری تجارت کنند؛ چون ارزش ارزها قابل تبدیل و قابل پیش‌بینی بود. طلا به‌عنوان نماد کمیابی، دوام و ثبات، ستون اصلی اعتماد جهانی به پول شد.

استاندارد طلا، افزایش مصنوعی قیمت‌ها را دشوارتر کرد و نرخ ارزهای خارجی منصفانه‌تر و قابل پیش‌بینی‌تر و باعث تقویت تجارت جهانی شد. این روش تا جنگ جهانی اول به خوبی کار می‌کرد، اما شروع جنگ، عاملی بود که کشورهای اروپایی سیستم پولی استاندارد طلا را به حالت تعلیق درآوردند تا پول بیشتری برای تأمین هزینه‌های جنگ چاپ کنند.

این رویه به سایر کشورهای ثروتمند اروپا و همچنین ایالات متحده گسترش یافت. بااین‌حال، تا اواسط قرن بیستم، نقص‌های این سیستم آشکار شده بود. کشورهایی که ذخایر طلای کمی داشتند، عملا در رشد اقتصادی محدود می‌شدند. از طرف دیگر، استاندارد طلا اجازه افزایش عرضه پول در دوران رکود را نمی‌داد و همین موضوع انعطاف‌پذیری اقتصاد را کاهش می‌داد. به همین دلیل، این نظام کم‌کم کنار گذاشته شد و جهان وارد دوره‌ای جدید از مدیریت ارزش پول شد.

پایان دوران ثابت بودن نرخ ارز؛ آغاز عصر نرخ‌های شناور

تا پیش از نیمه قرن بیستم، ارزهای جهان به‌دلیل اتکا به پشتوانه طلا، دارای نرخ‌های ثابت بودند. اما بعد از جنگ جهانی دوم، نخستین تحول بزرگ دنیای ارز با شکل‌گیری سیستم برتون وودز (Bretton Woods) رقم خورد. در سال ۱۹۴۴، نمایندگان ۴۴ کشور در کنفرانس برتون وودز در نیوهمپشایر (New Hampshire) گرد هم آمدند تا یک نظم اقتصادی جدیدی برای جهان جنگ‌زده بسازند.

هدف سیستم برتون وودز چه بود؟

هدف این سیتم، تثبیت نرخ مبادله همه ارزهای خارجی نسبت به دلار آمریکا بود، دلاری که خود با پشتوانه طلا تضمین می‌شد. در آن زمان، ایالات متحده تنها کشوری بود که تا حد زیادی از جنگ آسیبی ندیده بود و بزرگ‌ترین ذخایر طلای جهان را داشت؛ بنابراین طبیعی بود که دلار به محور ترازهای مالی تبدیل شود. درنتیجه، دلار رسماً ارز ذخیره جهانی شد.

در واقع، پس از سقوط بازار سهام در سال ۱۹۲۹، جنگ جهانی دوم دلار آمریکا را از یک ارز شکست خورده به معیاری تبدیل کرد که اکثر ارزهای بین‌المللی دیگر با آن سنجیده می‌شدند.

توافق برتون وودز برای ایجاد محیطی پایدار که اقتصادهای جهانی بتوانند خود را بازیابی کنند، ایجاد شد. این توافق با ایجاد یک بازار ارز خارجی قابل تنظیم و پشتیبانی‌شده، این هدف را دنبال کرد. این توافق، سیاست نرخ ارز شناور را توصیف می‌کند که در آن یک ارز نسبت به ارز دیگری ثابت می‌شود. در این حالت، کشورهای خارجی نرخ ارز خود را نسبت به دلار آمریکا ثابت می‌کردند، درحالی‌که این ارز با پشتوانه طلا تضمین شده بود.

برتون وودز برای ایجاد ثبات در بازارهای جهانی طراحی شده بود. صندوق بین‌المللی پول (IMF) و بانک جهانی نیز برای نظارت و حمایت از این ساختار ایجاد شدند. تا مدتی این سیستم توانست آرامش نسبی را به اقتصادهای بعد از جنگ برگرداند.

چی شد برتون وودز از بین رفت؟

درحالی‌که ایالات متحده از مزایای مختلفی از تبدیل شدن به ارز رسمی جهان بهره‌مند می‌شد، روی دیگر سکه باعث شد این سیستم نیز به دلیل عوامل زیر با مشکلات عدیده‌ای روبه‌رو شد:

• چاپ گسترده اسکناس برای جبران هزینه‌های هنگفت جنگ ویتنام
• افزایش بی‌سابقه هزینه‌های دولت آمریکا و کسری شدید بودجه
• اعطای وام‌های بسیار هنگفت به کشورهای دوست و متحد
• چاپ گسترده اسکناس در گردش

این عوامل توازن سیستم برتون وودز را بر هم زد. دلارهای بیشتری در گردش بود، اما طلای کافی برای پشتوانه‌ آن وجود نداشت. در نتیجه سیر نزولی دلار آمریکا و نگرانی دولت‌هایی که ذخاير کشور خود را در عوض طلا به دلار تبدیل کرده بودند، شروع شد. 

این نگرانی زمانی تشدید شد که دولت آمریکا در اقدامی بی سابقه نرخ برابری هر انس طلا را از ۳۲ دلار آمریکا به ۳۸ دلار افزایش داد. در واقع با این عمل، ارزش دلار به یکباره حدود ۲۰٪ کاهش یافت و سرمایه کشورهای دارای ذخایر دلار ۲۰٪ کاهش یافت. با افزایش نگرانی‌ها در مورد ثبات دلار، بسیاری از کشورهای خارجی از دولت ایالات متحده خواستند که ذخایر دلار کشورشان را به طلا تبدیل کند. آمریکا این درخواست را نپذیرفت.

در نهایت، رئیس جمهور ریچارد نیکسون (Richard M. Nixon) در سال ۱۹۷۱ تصمیم تاریخی خود را اعلام کرد، قطع کامل پیوند دلار و طلا؛ این تصمیم عملاً پایان سیستم برتون وودز بود.

آغاز عصر نرخ ارز شناور

حذف پشتوانه طلا در بخشی از تاریخچه فارکس، منجر به ایجاد نرخ ارز شناور یا نرخ ارز نوسانی شد که امروزه وجود دارد، یعنی قیمت ارز یک کشور توسط بازار فارکس بر اساس عرضه و تقاضا نسبت به سایر ارزها تعیین می‌شود که یک بازار آزاد برای تمام افراد در سراسر جهان به شمار می‌رود. هم‌اکنون نیز در بازار فارکس برای مبادله ارزها از نرخ ارز شناور استفاده می‌شود.

پس از برداشته شدن پشتوانه طلا از سوی کشورهای مختلف و ایجاد نرخ ارز شناور برای ارزهای مختلف، برای این که نرخ ارزش هر ارز نسبت به دیگری مشخص شود، سازمان‌های مالی برای تسهیل تجارت بین‌المللی و پشتیبانی از ارزش پول خود، به ذخایر ارزی متکی شدند. امروزه نیز با اعلام میزان ذخایر ارزی یک کشور، ارزش ارز آن کشور در برابر سایر ارزهای دیگر دچار نوسان می‌شود.

گذار به مدرنیزاسیون

در ژوئن ۱۹۷۳، رویترز با معرفی مانیتورهای کامپیوتری نقطه عطف مهمی در بازار ارز جهانی ایجاد کرد. مانیتورهایی که قرار بود جایگزین تلفن‌ها و تلکس‌هایی شود که قبلاً برای انتقال قیمت در بازار فارکس استفاده می‌شدند، اما در طول دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰، بیشتر معاملات فارکس در موسسات مالی بزرگ و بانک‌های مرکزی، از طریق تماس‌های تلفنی، تلکس یا فکس انجام می‌شد. این سرعت بازار را به‌شدت محدود می‌کرد.

این روش‌ها نه‌تنها کند و دست‌وپاگیر بودند؛ بلکه اجازه نمی‌دادند قیمت یک ارز در لحظه و با دقت کامل تعیین شود. از طرف دیگر، تنها بانک‌های مرکزی و مؤسسات مالی بزرگ به فناوری و بودجه لازم برای حضور در این بازار دسترسی داشتند. همین موضوع باعث شده بود که فارکس در آن دوران بازاری کاملاً انحصاری و دور از دسترس معامله‌گران خرد باشد.

چطور فارکس وارد دنیای دیجیتال شد؟

دیجیتالی شدن در طول دهه ۱۹۸۰ به‌عنوان بخشی از تاریخچه‌ی بازار فارکس افزایش یافت و ضمن این که زمان تراکنش‌ها را سرعت بخشید، هزینه‌ها را نیز کاهش داد، اما انقلاب واقعی با گسترش اینترنت و اصلاحات نظارتی در اواخر دهه ۱۹۹۰ و اوایل ۲۰۰۰ رخ داد. این امر بانک‌ها را قادر ساخت تا از یک سو پلتفرم‌های معاملاتی خود را بسازند و بتوانند برنامه‌های تحلیل و بررسی زنده را پخش کنند و از سوی دیگر امکان اجرای فوری معاملات را فراهم کنند.

این امر به نوبه خود یک سیستم قیمت‌گذاری رقابتی‌تر و شفاف‌تر ایجاد کرد و سرعت معاملات را افزایش داد. همچنین منجر به راه‌اندازی معاملات خرد بازار ارز جهانی شد؛ با راه‌اندازی پلتفرم‌های کاربرپسند توسط بروکرها، معامله‌گران خرد برای اولین بار به ابزارهایی دسترسی پیدا کردند که تا پیش از آن فقط در اختیار بانک‌ها و موسسات بزرگ بود.

انفجار فارکس در دهه ۲۰۰۰

در دهه 2000 معاملات خرد فارکس سریع رشد کرد؛ زیرا بازار تقریباً 24 ساعته فعال بود و موانع ورود به کمترین سطح تاریخی رسیده بود. دسترسی سریع و قابل اعتماد به اینترنت، دستگاه‌های دیجیتال پیشرفته‌تر و مقرون‌به‌صرفه‌تر و گسترش شرکت‌های تبلیغاتی آنلاین، مشارکت را به‌طور قابل توجهی افزایش داد.

روزهای اولیه برای معامله‌گران انفرادی، روزهای پرجنب‌وجوشی بود که برای اولین بار در تاریخ، ابزارهای معاملاتی قدرتمندی را در اختیار داشتند. بااین‌حال، این دوران، دوران آشفته‌ای نیز بود؛ زیرا اقتصاد تحت تأثیر مجموعه‌ای از رویدادهای مهم، از جمله ترکیدن حباب دات کام، حملات یازده سپتامبر و بحران مالی جهانی سال‌های ۲۰۰۸ و ۲۰۰۹، قرار گرفت. بازارهای فارکس نیز تا حد زیادی بدون نظارت بودند و مشخص شد که برای ایجاد محیطی امن‌تر و مطمئن‌تر برای معامله‌گران، تغییرات نظارتی لازم است.

امروزه، بخش خرد فارکس تحت نظارت سازمان‌های نظارتی مانند کمیسیون معاملات آتی کالای ایالات متحده (CFTC)، سازمان رفتار مالی بریتانیا (FCA)، کمیسیون اوراق بهادار و سرمایه‌گذاری استرالیا (ASIC) و سازمان اوراق بهادار و بازارهای اروپا (ESMA) و دیگر نهادهای رگولاتوری قرار دارند. هرچند که بخش بزرگی از کشورهای جهان فاقد نهاد نظارتی است که در این مناطق، بروکرهای آفشور با قوانین دلخواه و بدون کنترل جدی فعالیت می‌کنند.

نقاط عطف تاریخی و بحران‌های ماندگار در بازار فارکس

در تاریخچه فارکس نقاط عطف و بحران‌های ماندگار زیادی وجود دارد که در ادامه به‌طور خلاصه به چند مورد اشاره می‌شود:

• حذف سقف نرخ ارز فرانک از سوی بانک مرکزی سوئیس در سال ۲۰۱۵ باعث سونامی در بازار فارکس و ورشکستگی بسیاری بروکرها و بانک‌ها ازجمله ورشکستگی شعبه انگلیس بروکر آلپاری شد.
• فروپاشی سیستم برتون وودز و تعطیلی بازارها (۱۹۷۲–۱۹۷۳) ارزهای اصلی شروع به شناور شدن در برابر یکدیگر کردند و در نهایت منجر به کنار گذاشتن سیستم نرخ ارز ثابت شد.
• بزرگترین خرید دلار آمریکا در تاریخ، در سال ۱۹۷۶ توسط دولت آلمان غربی به میزان تقریباً ۳ میلیارد دلار، عدم تعادل نرخ ارز باعث شد سیستم پولی آلمان غربی و دیگر کشورهای اروپایی برای دو هفته تعطیل شود.
• چهارشنبه سیاه، ۱۶ سپتامبر ۱۹۹۲، جرج سوروس با فروش استقراضی (Short Selling) ده‌ها میلیارد پوند استرلینگ، بانک مرکزی بریتانیا را مجبور به پذیرش کاهش مصنوعی نرخ پوند کرد و سود هنگفتی کسب نمود.
• همه‌پرسی برگزیت 23 ژوئن، بریتانیا با رأی به خروج از اتحادیه اروپا، جهان را شوکه کرد. بلافاصله پس از اعلام همه‌پرسی، ارزش پوند بریتانیا در برابر دلار آمریکا به پایین‌ترین حد خود در ۳۱ سال گذشته رسید.
• جنگ تجاری آمریکا با چین (۲۰۱۸-۲۰۲۰)، اعمال تعرفه‌ها توسط دولت آمریکا و تلافی چین باعث نوسانات شدید ارزها شد. یوان چین کاهش یافت و ارزهای مرتبط با کالا مانند دلار استرالیا و نیوزیلند نیز تحت فشار قرار گرفتند.
• همه‌گیری کووید ۱۹ (2020)، قرنطینه‌ها و اختلال اقتصادی جهانی باعث شد دلار آمریکا و ین ژاپن به‌عنوان دارایی امن تقویت شوند؛ درحالی‌که ارزهای بازارهای نوظهور مانند رئال برزیل و راند آفریقای جنوبی سقوط کردند.
• جنگ روسیه با اوکراین (۲۰۲۲)، باعث اختلال در تامین انرژی، تحریم روسیه و بی‌ثباتی اقتصادی جهانی شد. در نتیجه، یورو و روبل روسیه تضعیف شدند اما ٰکرون نروژ به دلیل افزایش صادرات نفت و گاز طبیعی افزایش یافت.
• تحولات بازار در سال ۲۰۲۵ نیز پس پیروزی ترامپ و جنگ تعرفه‌ها، ارزش دلار و سهام بورس آمریکا و حتی بورس‌های بسیاری از کشورهای صنعتی سقوط شدیدی را تجربه کرد.