بانک مرکزی با تصویب «دستورالعمل اجرایی تبلیغات اشخاص تحت نظارت»، چارچوب تازه‌ای برای تبلیغات بانک‌ها، مؤسسات اعتباری و سایر اشخاص تحت نظارت تعیین کرده است. بر اساس این دستورالعمل، تبلیغات این مجموعه‌ها باید در محدوده مجوز فعالیت آنها انجام شود و انتشار تبلیغات گمراه‌کننده، ارائه وعده‌های غیرقابل اجرا و تبلیغ برخی فعالیت‌های مالی بدون مجوز بانک مرکزی ممنوع خواهد بود.

این دستورالعمل در ۲۱ ماده و ۳ تبصره در جلسه مورخ ۱۹ مرداد ۱۴۰۵ هیأت عامل بانک مرکزی به تصویب رسیده و علاوه بر اشخاص تحت نظارت، برای رسانه‌ها و مجموعه‌هایی که تبلیغات خدمات مالی را منتشر می‌کنند نیز الزاماتی در نظر گرفته است.

تبلیغات فقط در محدوده مجوز فعالیت

بر اساس این دستورالعمل، اشخاص تحت نظارت بانک مرکزی تنها در صورتی مجاز به تبلیغ هستند که فعالیت مورد تبلیغ در محدوده مجوز آنها قرار داشته باشد و الزامات این دستورالعمل نیز رعایت شود.

همچنین اشخاص تحت نظارتی که مجوز تأسیس یا مجوزپذیری از بانک مرکزی دارند اما هنوز مجوز فعالیت دریافت نکرده‌اند، باید پیش از انجام هرگونه تبلیغ، مجوز لازم را از بانک مرکزی دریافت کنند. انتشار هر نوع تبلیغ از سوی اشخاص تحت نظارت نیز باید پس از تأیید هیأت عامل یا هیأت‌مدیره آن مجموعه انجام شود.

تبلیغ فعالیت‌های مالی بدون مجوز ممنوع است

یکی از مهم‌ترین بخش‌های این دستورالعمل به تبلیغ اشخاصی مربوط می‌شود که بدون مجوز بانک مرکزی در حوزه‌های مالی فعالیت می‌کنند.

بر اساس متن مصوبه، انجام تبلیغات به نفع اشخاص حقیقی یا حقوقی که بدون مجوز بانک مرکزی اقدام به عملیات بانکی، ارائه خدمات بانکی، صرافی، واسپاری یا لیزینگ و برخی فعالیت‌های مرتبط با فناوری‌های نوین مالی، ابزارهای پرداخت و رمزپول می‌کنند، ممنوع است. این ممنوعیت در دوره‌ای که مجوز فعالیت یک شخص تحت نظارت به حالت تعلیق درآمده باشد نیز اعمال می‌شود.

تبلیغات حوزه رمزارز نیازمند مجوز است

بانک مرکزی در ماده ۱۰ این دستورالعمل به‌صورت مشخص به حوزه رمزارزها پرداخته است. بر اساس این ماده، هرگونه تبلیغ در حوزه رمزارزها صرفاً با اخذ مجوز از اداره متولی امکان‌پذیر خواهد بود. این بند یکی از مهم‌ترین بخش‌های دستورالعمل جدید است و برای تبلیغات مرتبط با فعالیت‌های رمزارزی محدودیت صریح در نظر می‌گیرد.

تبلیغات گمراه‌کننده و وعده‌های غیرواقعی ممنوع شد

بانک مرکزی همچنین مصادیقی از تخلف در محتوای تبلیغات اشخاص تحت نظارت را مشخص کرده است. بر این اساس، تبلیغات نباید موجب ایجاد اشتباه یا گمراهی مخاطب شوند. ارائه اطلاعات غیرمنصفانه درباره سایر اشخاص تحت نظارت، انتشار مطالبی با هدف بی‌اعتبار کردن رقبا، ارائه اطلاعات نادرست درباره خود یا سایر مجموعه‌ها و همچنین حذف یا کتمان اطلاعات مهم درباره موضوع تبلیغ از جمله موارد ممنوع اعلام شده است.

استفاده از عبارات تشویقی برخلاف قوانین و مقررات نیز ممنوع است. همچنین اشخاص تحت نظارت نمی‌توانند در تبلیغات خود وعده ارائه خدمات یا اعطای تسهیلاتی را بدهند که طبق قوانین و مقررات، قصد یا امکان اجرای آن را ندارند.

استفاده از نام و نشان بانک مرکزی محدود شد

اگر یک شخص تحت نظارت در تبلیغات خود از عنوان، نشان یا تصویر بانک مرکزی استفاده کند، باید مشخصات مجوزها و تأییدیه‌های دریافت‌شده از بانک مرکزی درباره موضوع همان تبلیغ را به‌طور شفاف اعلام کند. بانک مرکزی همچنین استفاده از عنوان، نشان و تصویر خود و واژگان و اصطلاحاتی مانند «ارز»، «ریال»، «تومان»، «دلار»، «سکه» و «مسکوکات» در نام یا نشان تجاری اشخاصی را که تحت نظارت بانک مرکزی نیستند، در صورتی که باعث ایجاد تصور تحت نظارت بودن آنها شود، ممنوع اعلام کرده است.

تبلیغ خرید و فروش امتیاز وام و اجاره حساب ممنوع است

در بخش دیگری از این دستورالعمل، تبلیغ در زمینه خرید و فروش تسهیلات، امتیاز دریافت تسهیلات، انواع سپرده بانکی، مجوزهای تأسیس و فعالیت اشخاص تحت نظارت و اجاره حساب ممنوع اعلام شده است. همچنین تبلیغات روی ابزارهای پرداختی مانند اسکناس، ایران‌چک و مسکوکات منتشرشده توسط بانک مرکزی و نیز تبلیغ از طریق چاپ برگه‌هایی شبیه اسکناس، ایران‌چک یا مسکوکات بانک مرکزی ممنوع شده است.

رسانه‌ها هم در برابر تبلیغات مالی مسئولیت دارند. این دستورالعمل فقط متوجه بانک‌ها و مؤسسات مالی نیست و برای رسانه‌ها و فعالان تبلیغاتی نیز مسئولیت‌هایی تعیین کرده است. بر اساس مصوبه، اشخاص تحت نظارت باید مفاد این دستورالعمل را به‌عنوان پیوست مقرراتی در قراردادهای تبلیغاتی خود با رسانه‌ها و مجریان تبلیغات درج کنند و بر اجرای صحیح تبلیغات نظارت داشته باشند.

همچنین اگر بانک مرکزی دستور توقف یک تبلیغ را صادر کند، رسانه‌ها و اشخاص حقیقی یا حقوقی فعال در حوزه تبلیغات موظف‌اند بدون فاصله اقدام لازم را انجام داده و نتیجه اقدامات خود را به بانک مرکزی اعلام کنند. در صورت مشاهده تخلف رسانه‌ها از مفاد دستورالعمل، موضوع می‌تواند پس از اعلام به اداره متولی و دریافت گزارش از مراجع ذی‌صلاح، از طریق اداره دعاوی کیفری بانک مرکزی پیگیری شود.

بانک مرکزی در پایان تأکید کرده است که تخلف اشخاص تحت نظارت از قوانین، مقررات و مفاد این دستورالعمل می‌تواند موجب اعمال تنبیهات و مجازات‌های مقرر در قانون بانک مرکزی و سایر مقررات مربوطه شود.

بر این اساس، دستورالعمل جدید را می‌توان تلاشی برای افزایش نظارت بر تبلیغات خدمات مالی، جلوگیری از انتشار ادعاهای گمراه‌کننده و محدود کردن تبلیغات فعالیت‌های مالی فاقد مجوز دانست؛ موضوعی که به‌ویژه برای تبلیغات حوزه رمزارز، تسهیلات بانکی و فعالیت رسانه‌ها اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.