سطوح حمایت و مقاومت چیست؟

شاید بتوان گفت مهم‌ترین بخش تحلیل تکنیکال، درک رفتار نمودار قیمت است و یکی از مفاهیمی که به درک نمودار و پیداکردن نقاط ورود و خروج در بازار FX کمک می‌کند، سطوح حمایت و مقاومت است. سطوح حمایت و مقاومت به مناطقی از نمودار گفته می‌شود که در آن‌ها قدرت خریداران و فروشندگان تغییر می‌کند و ممکن است باعث توقف یا بازگشت نمودار قیمت شوند. اگر می‌خواهید دقیق و کامل یاد بگیرید که این مناطق چگونه تشخیص داده می‌شوند و تأثیر آنها در نتیجه معاملات چگونه است، ادامه این مقاله را از دست ندهید.

در این مبحث از مدرسه فارکس ایران بروکر، با سطوح حمایت و مقاومت، انواع آن‌ها، نحوه معامله با حمایت و مقاومت، کاربرد آن و اندیکاتور حمایت و مقاومت فارکس بیشتر آشنا می‌شویم.

سطوح حمایت و مقاومت چیست؟

حمایت و مقاومت در فارکس (Support & Resistance) که به آن S&R نیز گفته می‌شود، مناطق مهمی در نمودار هستند که در گذشته قیمت به آن نواحی واکنش نشان داده و اکنون نیز در صورت رسیدن چارت به آنها، احتمال واکنش و برگشت قیمت بیشتر از سایر نقاط است. این واکنش معمولا به‌دلیل تغییر عرضه و تقاضا و نبرد میان خریداران و فروشندگان در بازار رخ می‌دهد که به‌راحتی نیز قابل شناسایی نیستند.

سطح حمایت نقطه‌ای است که پس از مدت‌ها کاهش قیمت، نمودار در آن با فشار خرید و تقاضا همراه می‌شود و تمایل دارد از ریزش بیشتر جلوگیری کند. به‌زبان ساده‌تر، حمایت جایی است که خریداران در آن فعال‌تر هستند و مانع ادامه سقوط قیمت می‌شوند.

در مقابل، سطح مقاومت ناحیه‌ای است که پس از رشد قیمت‌ها، فشار فروش در آن افزایش پیدا می‌کند و احتمال دارد قیمت نتواند از آن عبور کند. هنگامی‌که قیمت چندبار به سقف مشخصی می‌رسد اما قادر به شکست آن نیست، یعنی فروشندگان در این سطح قوی‌تر عمل می‌کنند.

چرا سطوح حمایت و مقاومت در بازار شکل می‌گیرند؟

سطوح حمایت و مقاومت به این دلیل شکل می‌گیرند که رفتار جمعی و روانشناسی معامله‌گران در بازار، الگوهای تکرارشونده دارد. وقتی قیمت به یک ناحیه خاص می‌رسد و تعداد زیادی معامله‌گر در آن نقطه سفارش‌گذاری می‌کنند، همان محدوده در ذهن فعالان بازار ثبت و تبدیل به یک سطح مهم می‌شود. در برخوردهای بعدی، بسیاری از معامله‌گران بر اساس تجربه گذشته، رفتار مشابهی از خود نشان می‌دهند؛ همین موضوع باعث تقویت مجدد آن سطح می‌شود.

برای مثال اگر پس از ریزش نمودار در یک قیمت مشخص، مثلا 5,000 دلار برای انس طلا، خریداران آن را فرصت خرید تلقی کنند، فعال‌تر شوند و نگذارند بازار بیشتر از آن ریزشی شود، آن ناحیه به‌تدریج به یک سطح حمایت مهم تبدیل می‌شود.

در مورد مقاومت هم همین اتفاق رخ می‌دهد. وقتی قیمت بارها به سقف مشخصی برخورد می‌کند و فروشندگان در همان منطقه فشار بیشتری وارد می‌کنند، بازار در ذهن معامله‌گران یک سطح شناخته‌شده می‌سازد. وجود سفارش‌های معلق یا پندینگ اوردرها (Pending Orders)، خاطره معاملاتی تریدرها و حتی الگوریتم‌های معاملاتی، باعث می‌شوند این سطوح بارها نقش خود را تکرار کنند.

علاوه‌بر این، بسیاری از معامله‌گران حرفه‌ای و موسسات مالی نیز سفارش‌های بزرگ خود را در سطوح حمایت و مقاومت و به‌صور ت کلی در نواحی نقدینگی قرار می‌دهند. از طرفی چون معامله‌گران دیگر نیز رفتار مشابهی در این نواحی حساس دارند، در نتیجه قیمت نیز بارها به‌همان شکل واکنش نشان می‌دهد. همین موضوع باعث می‌شود سطوح حمایت و مقاومت در فارکس به نقاطی بسیار مهم در نمودار تبدیل شوند که می‌توانند مسیر حرکت قیمت را تحت‌تأثیر قرار دهند.

انواع سطوح حمایت و مقاومت

اشکال و انواع حمایت و مقاومت فقط به یک خط افقی ساده محدود نمی‌شود. در بازار فارکس این سطوح انواع مختلفی دارند که هر کدام نیز کاربرد خاص خود را در تحلیل تکنیکال دارند. شناخت انواع حمایت و مقاومت کمک می‌کند دید دقیق‌تری از ساختار بازار داشت. در ادامه این سطوح را با دقت بررسی می‌کنیم.

حمایت و مقاومت استاتیک یا افقی

رایج‌ترین نوع سطوح حمایت و مقاومت در فارکس، سطوح استاتیک است که از ترسیم یک خط کاملا افقی روی سقف‌ها و کف‌ها به‌دست می‌آید. همچنین ابزارهایی مانند فیبوناچی و برخی از اندیکاتورها مانند پیوت پوینت نیز سطوح استاتیک را ترسیم می‌کنند.

با این سطوح، هم می‌توان با برخورد نمودار و مشاهده نشانه‌های بازگشت، ترید کرد و هم با شکست آن‌ها. البته برای ترید با شکست نیز باید حتما نشانه‌های شکست کامل و معتبر وجود داشته باشد.

حمایت و مقاومت داینامیک

سطوح حمایت و مقاومت داینامیک مانند سطوح استاتیک ثابت نیستند و همراه با حرکت قیمت و تغییرات شیب نمودار، تغییر می‌کنند.

معروف‌ترین نوع سطوح داینامیک، خطوط روند و کانال‌ها هستند. برای ترسیم این خطوط کافی است دو سقف یا کف را با یک خط راست به یکدیگر متصل کنید و به سمت راست ادامه دهید. معمولا خطوطی که از کف‌ها ترسیم شده باشند، نقش حمایتی و آن‌هایی که در سقف‌ها ترسیم می‌شوند، مقاومتی هستند. البته ابزارهایی مانند اندیکاتور میانگین متحرک (Moving Average) نیز به‌نوعی سطوح حمایت و مقاومت داینامیک را ترسیم می‌کنند.

حمایت و مقاومت روانی

علاوه‌بر سطوح ترسیمی، معمولا اعداد رندی مانند 1.1000 یا 1.5000 در جفت ارزها یا اعدادی مانند 4,500 یا 5,000 دلار برای انس جهانی طلا، نیز سطوح حمایت و مقاومت تشکیل می‌دهند. این مسئله کاملا روانشناسی و ذهنی است؛ زیرا مغز انسان اعداد رند را دوست دارد. مانند زمانی که به پمپ بنزین می‌روید و معمولا سعی می‌کنید به اندازه یک عدد رند بنزین بزنید. به‌همین دلیل بسیاری از معامله‌گران نیز به این اعداد توجه دارند و همین موضوع باعث واکنش قیمت در این نواحی می‌شود.

سطوح حمایت و مقاومت پرایس اکشن

علاوه‌بر انواع حمایت و مقاومت کلاسیکی مانند سطوح استاتیک و داینامیک، یک دسته دیگر نیز وجود دارد که در سبک‌های پرایس اکشن مانند RTM یا اسمارت مانی و سایر سبک‌ها استفاده و بر اساس رفتار معامله‌گران ترسیم می‌شوند. در ادامه به دو مدل از این سطوح اشاره خواهیم کرد.

اولین حمایت و مقاومت پرایسی، ناحیه‌ای از نمودار است که از منشأ حرکت‌های قدرتمند صعودی یا نزولی ایجاد می‌شوند. به‌زبان ساده، یعنی محلی که خریداران یا فروشندگان تصمیم گرفتند تا نمودار در کدام جهت حرکت کنند. این سطوح به منشأ حرکت، گره تصمیم‌گیری یا اورجین (Origin) معروف هستند. برای ترسیم این سطوح کافی است اولین کندل قبل از شروع حرکت صعودی یا نزولی را انتخاب کرده، با یک مستطیل ابتدا و انتهای آن را مشخص کرده و به سمت راست ادامه دهید. هرگاه نمودار به این سطوح بازگردد، مناطق بسیار خوبی برای ترید محسوب می‌شوند.

سطح مهم بعدی، بیس‌ها یا درجازدن نمودار پس از یک حرکت نزولی یا صعودی است. این درجازدن قیمت باید حداقل 3 کندل زمان ببرد و مجددا در جهت قبلی یا مخالف آن با قدرت حرکت کند. این سطوح نیز بر اساس رفتار معامله‌گران ساخته می‌شوند و محل تصمیم‌گیری برای ادامه یا بازگشت قیمت است. ترسیم این سطوح نیز همانند منشأ حرکت است. یعنی ابتدا باید حرکت‌های قوی را تشخیص داد، سپس بیس یا درجازدن بین مسیر را با مستطیل مشخص کرد و منتظر ماند تا نمودار مجددا در آینده به آن برگردد.

اندیکاتور تشخیص حمایت و مقاومت

شناسایی و ترسیم دستی سطوح حمایت و مقاومت مهارتی مهم برای یک تحلیلگر و تریدر فارکس است. بااین‌حال بسیاری از معامله‌گران و برنامه‌نویسان برای افزایش سرعت تحلیل، با طراحی اندیکاتورهایی تلاش کرده‌اند ترسیم سطوح را ساده‌تر و سریع‌تر کنند. این اندیکاتورها با تحلیل داده‌های گذشته قیمت، نواحی مهمی را که بازار در آن‌ها واکنش‌های قابل‌توجهی نشان داده شناسایی کرده و به‌صورت خطوط یا محدوده‌هایی روی نمودار نمایش می‌دهند.

از رایج‌ترین و مهم‌ترین اندیکاتور حمایت و مقاومت فارکس می‌توان به‌موارد زیر اشاره کرد:

• پیوت پوینت (Pivot Points)
• اندیکاتور حمایت و مقاومت (Support & Resistance Indicator)
• کانال حمایت و مقاومت (Support & Resistance channel)
• سیگنال حمایت و مقاومت (Support & Resistance signals)
• والیوم پروفایل (Volume Profile)
• باند بولینگر (Bollinger Bands)
• میانگین متحرک (Moving Average)
• سطوح خودکار فیبوناچی (Auto Fibonacci)

برای استفاده از این اندیکاتورها شما باید به اصول ترسیم دستی و تشخیص این سطوح نیز مسلط باشید؛ زیرا این اندیکاتورها صرفا ابزار کمکی هستند و ممکن است با تأخیر یا خطا همراه باشند.

اندیکاتور سطوح حمایت و مقاومت در تریدینگ ویو

در پلتفرم تریدینگ ویو (TradingView)، اندیکاتورهای متعددی برای تشخیص و ترسیم خودکار سطوح حمایت و مقاومت وجود دارد. اندیکاتورهایی مانند Pivot Points Standard، Auto Fibonacci، Auto Support & Resistance  به معامله‌گران کمک می‌کنند سطوح مهم را به‌سرعت بشناسند. البته اندیکاتورهای حمایت و مقاومت در تریدینگ ویو تنها محدود به این چندمورد نمی‌شوند؛ بلکه کافی است با جستجوی عباراتی مانند Support  یا Resistance، تمام موارد را مشاهده کنید.

برای استفاده از این اندیکاتورها در بخش Indicators اسم آن‌ها را جستجو کرده و انتخاب کنید تا به نمودار‌تان اضافه شود. با وجود این امکانات، همچنان توصیه می‌شود معامله‌گران مبتدی ابتدا اصول ترسیم دستی سطوح را یاد بگیرند و سپس از اندیکاتور حمایت و مقاومت فارکس برای تأیید تحلیل خود استفاده کنند.

نحوه معامله با سطوح حمایت و مقاومت

یکی از مهم‌ترین کاربردهای سطوح حمایت و مقاومت در فارکس، استفاده عملی از این نواحی برای تشخیص نقاط ورود، خروج و مدیریت ریسک است. در ادامه به‌صورت جداگانه معامله با سطوح حمایت و مقاومت را بررسی می‌کنیم.

معامله با سطوح حمایت

دو دیدگاه برای ترید با سطوح حمایت وجود دارد. یکی ترید در زمان برخورد و واکنش به سطح حمایت و دیگری ترید با شکست سطح حمایتی به سمت پایین.

برای معامله در جهت برخورد و برگشت قیمت به سطح حمایتی، کافی است منتظر رسیدن قیمت به محدوده حمایتی باشید. سپس باید آثار و نشانه‌های بازگشت قیمت مانند تشکیل پیوت کف یا الگوهای بازگشت صعودی مانند سر و شانه معکوس را مشاهده کنید. پس از آن اجازه ورود به معامله خرید را دارید. حد ضرر را نیز می‌توانید پشت محدوده حمایتی قرار دهید. حد سود نیز در حوالی اولین سطح مقاومتی قرار می‌گیرد.

برای ترید با شکست سطح حمایتی، پس از رسیدن قیمت به این ناحیه، باید نمودار قیمت با کندل نزولی قوی (کندلی با بدنه بزرگ) و حجم معاملات بالا از سطح حمایتی عبور کند. سپس حداقل برای 3 کندل درجا بزند و اصطلاحا شکست سطح را تثبیت کند. پس از آن می‌توانید وارد معامله فروش شوید. حد ضرر کمی بالاتر از سطح حمایتی یا کندل شکست قرار می‌گیرد.

معامله با سطوح مقاومت

معامله با سطوح مقاومت نیز دقیقا مانند معامله با حمایت‌ها است. با این تفاوت که برای ترید با برخورد و برگشت قیمت از مقاومت‌ها، باید حتما نشانه‌های کاهش قیمت مانند پیوت سقف، الگوهای کندلی یا قیمتی نزولی مانند سقف دو قلو و سر و شانه را مشاهده کنید. در زمان شکست نیز باید مقاومت با کندل صعودی قوی به سمت بالا شکسته شود.

شکست سطوح حمایت و مقاومت چیست؟

شکست سطوح حمایت و مقاومت به‌معنای عبور با قدرت نمودار قیمت از آن‌ سطوح است. در چنین شرایطی تعادل بین عرضه و تقاضا به‌نفع یکی از طرفین بازار تغییر می‌کند؛ یعنی یا خریداران توانسته‌اند فشار فروش را پشت‌سر بگذارند، یا فروشندگان بر قدرت خریداران غلبه کرده‌اند. همچنین شکست معتبر باید حتما پارامترهای زیر را داشته باشد تا بتوان به آن اعتماد کرد و بر اساس آن وارد ترید شد.

• شکست سطح با کندل فول بادی و قوی
• افزایش حجم معاملات قبل، در هنگام و بعد از شکست
• تثبیت نمودار بعد از شکست سطح حداقل در 3 کندل
• عدم بازگشت نمودار به قبل از سطح شکسته‌شده

این ویژگی نشان می‌دهد که حرکت قیمت پشتوانه قابل‌توجهی داشته و احتمال بازگشت سریع کاهش می‌یابد. اما اگر هرکدام از این پارامترها در هنگام شکست یک سطح وجود نداشت، اعتبار شکست کم خواهد شد.

نکته بسیار مهم پس از شکست یک سطح، تغییر ماهیت سطح است؛ یعنی اگر سطح حمایتی به پایین شکسته شود، ماهیت آن به مقاومتی تغییر می‌کند و از آن پس، نقش یک مقاومت را ایفا می‌کند و اجازه نخواهد داد تا قیمت به‌راحتی رشد کند. سطوح مقاومتی نیز پس از شکست تبدیل به سطوح حمایتی خواهند شد. به این فرایند در تحلیل تکنیکال اصطلاحا فلیپ‌کردن (Flip) می‌گویند.

کاربرد سطوح حمایت و مقاومت در فارکس

سطوح حمایت و مقاومت در فارکس نقش مهمی در تصمیم‌گیری‌های معاملاتی دارند. این نواحی نقش نقاط تعیین‌کننده مسیر قیمت را ایفا می‌کنند که می‌تواند برای شناسایی فرصت‌های ورود و خروج، تعیین حد ضرر و سود و تشخیص روند بازار بسیار با اهمیت باشد.

برخی از کاربردهای این سطوح را در زیر مشاهده می‌کنید:

• اولین کاربرد، یافتن نقاط ورود به معامله است.
  • معامله‌گران معمولا زمانی که قیمت به یک سطح حمایت نزدیک شده و نشانه بازگشت مشاهده می‌کنند، وارد موقعیت خرید می‌شوند و بالعکس، نزدیک مقاومت، فرصت فروش را بررسی می‌کنند.
• یکی از کاربردهای این سطوح، تشخیص محل حدودی حد ضرر  (Stop Loss) است.
  • قراردادن حد ضرر  در پشت یک سطح حمایت یا مقاومت قوی، معمولا از ضررهای سنگین جلوگیری می‌کند.
• با سطوح حمایت و مقاومت می‌توانید تغییر روند یا ادامه روند را تشخیص دهید.
  • معمولا  اگر سطحی شکسته شود و قیمت پشت آن تثبیت کند، احتمال ادامه روند وجود دارد؛ اگر قیمت به سطح واکنش نشان دهد و بازگردد، نشانه‌ای از برگشت روند خواهد بود.
• همچنین از این سطوح به‌عنوان حد سود نیز می‌توان استفاده کرد.
  • در بسیاری از استراتژی‌ها، سطوح حمایت و مقاومت بعدی، به‌عنوان اهداف قیمتی برای سودگیری استفاده می‌شوند.
• از این سطوح می‌توانید در کنار سایر ابزارهای تحلیل تکنیکال نیز استفاده کنید.
  • به‌عنوان مثال می‌توانید این سطوح را با ابزارهایی مانند اندیکاتورها، پرایس اکشن و الگوهای قیمتی ترکیب کنید.

اشتباهات رایج در استفاده از حمایت و مقاومت

یکی از اشتباهات رایج، رسم بیش از حد سطوح روی نمودار است. زمانی که معامله‌گر تعداد زیادی خط روی نمودار ترسیم می‌کند، تحلیل پیچیده و گیج‌کننده می‌شود و تصمیم‌گیری نیز دشوار خواهد شد.

اشتباه دیگر، بی‌توجهی به تایم‌فریم‌های بالاتر است. بسیاری از معامله‌گران تنها بر نمودارهای کوتاه‌مدت تمرکز می‌کنند و از سطوح مهم در تایم‌فریم‌های بالاتر غافل می‌شوند. این موضوع می‌تواند منجر به ورود در نقاط نامناسب شود.

اشتباه رایج دیگر، انتخاب نقاط نامناسب برای تعیین سطح حمایت یا مقاومت است. تنها نقاطی که چندین بار باعث واکنش قیمت شده‌اند اعتبار کافی دارند. علاوه‌بر این، برخی معامله‌گران تصور می‌کنند این سطوح باید به‌صورت دقیق و نقطه‌ای عمل کنند، در صورتی که حمایت و مقاومت در فارکس اغلب به‌صورت یک ناحیه قیمتی هستند.

دو اشتباه رایج دیگر بروزنکردن سطوح حمایت و مقاومت طی زمان و همچنین ورود به معامله در نواحی میانی بین دو سطح مهم است. به یاد داشته باشید که نمودارهای فارکس کاملا زنده و پویا هستند و باید سطوح حمایت و مقاومت را باتوجه‌به تایم فریم به‌روزرسانی کنید. همچنین برای ورود به معامله حتما باید نمودار در نزدیکی یک سطح حمایتی یا مقاومتی باشد. ترید در میانه مسیر (به‌جز در برخی استراتژی‌ها) کاملا اشتباه است؛ زیرا ریسک به ریوارد مناسبی نخواهید داشت.

کلام پایانی | سطوح حمایت و مقاومت چیست؟

حمایت و مقاومت (S&R) مناطق مهمی در نمودار هستند که در گذشته قیمت به آنها واکنش نشان داده و الان هم در صورت رسیدن چارت به آنها، احتمال واکنش و بازگشت قیمت بیشتر از سایر نقاط است. شناخت درست سطوح حمایت و مقاومت یکی از مهارت‌هایی است که هر معامله‌گری در تحلیل تکنیکال باید آن را بیاموزد. این سطوح به معامله‌گران کمک می‌کنند رفتار قیمت را بهتر درک کنند و نقاط کلیدی بازار را نیز شناسایی کنند.

از تشخیص روند گرفته تا تعیین نقاط ورود و خروج، تقریبا تمام مراحل تحلیل تکنیکال به نحوی با این سطوح در ارتباط است. پس اگر سطوح حمایت و مقاومت، انواع آن، نحوه ترسیم و معامله با آن‌ها را به خوبی بدانید، عملا بخش قابل‌توجهی از پایه‌های تحلیلی خود را محکم کرده‌اید و یک گام بزرگ به سمت معامله‌گری اصولی برداشته‌اید.