کارمزدها و هزینه های پنهان در صرافی های ارز دیجیتال

نرخ کارمزد صرافی به‌صورت مستقیم روی هزینه جاری معامله‌گران تأثیرگذار است. به‌همین دلیل، میزان کارمزد صرافی ارز دیجیتال یکی از مهم‌ترین معیارها برای مقایسه انواع پلتفرم‌های معاملاتی به‌شمار می‌رود. نکته مهم این است که نباید تنها به نرخ‌های کارمزد رسمی اعلام‌شده توجه کنید؛ بلکه گاهی اوقات هزینه های پنهان در صرافی باعث می‌شوند کارمزدهای بیشتری از معامله‌گران دریافت شود. در ادامه مطلب حاضر قصد داریم به بررسی انواع کارمزد صرافی های ایرانی و خارجی و همچنین موضوع مهم کارمزدهای پنهان در خرید و فروش ارز دیجیتال بپردازیم.

نحوه محاسبه کارمزد صرافی

محاسبه کارمزد در بیشتر صرافی‌ها معمولا براساس ارز دریافتی صورت می‌گیرد. به‌عنوان مثال، فرض کنید قصد خرید تتر با تومان را در یک صرافی دارید. در زمان نگارش مطلب حاضر (دی‌ماه 1404)، قیمت تتر حدود 136,000 تومان است. بنابراین هزینه خرید 10 تتر برابر با 1 میلیون و 360 هزار تومان می‌شود.

فرض کنید نرخ کارمزد صرافی ارز دیجیتال برابر با 0.3 درصد است. مطابق توضیح ارائه‌شده، کارمزد معامله فوق از ارز دیجیتال تتر دریافتی کاربر کسر می‌شود. 0.3 درصد کارمزد 10 تتر معادل 0.03 تتر می‌شود. بنابراین بعد از انجام معامله، میزان 9.97 تتر در اختیار شما قرار می‌گیرد.

حال فرض کنید معامله فوق را در جهت عکس یعنی فروش تتر انجام دهید. در این حالت، کارمزد از مبلغ ریالی پرداختی به کاربر، کسر می‌شود. 0.3 درصد مبلغ 1 میلیون و 360 هزار تومان برابر با 4080 تومان است. بنابراین پس از انجام این معامله، مبلغ 1 میلیون و 355 هزار و 920 تومان به شما پرداخت می‌شود.

نحوه محاسبه و کسر کارمزد در همه صرافی‌ها یکسان نیست و به سیاست کارمزدی هر پلتفرم بستگی دارد. بنابراین پیش از انجام معامله، بررسی دقیق بخش «کارمزدها» یا «Fee» صرافی موردنظر برای جلوگیری از برداشت اشتباه یا هزینه‌های پیش‌بینی‌نشده ضروری است.

انواع کارمزد در صرافی‌های ارز دیجیتال

کارمزد صرافی ارز دیجیتال محدود به هزینه معاملات نمی‌شود. اینکه چه نوع معامله‌ای انجام دهید و از چه شبکه‌ای استفاده کنید نقش به‌سزایی در میزان کارمزد شما دارد. در این بخش، به معرفی انواع کارمزد صرافی های ایرانی و خارجی می‌پردازیم.

کارمزد معاملات (Maker و Taker)

کارمزد معامله در صرافی به هزینه‌ای گفته می‌شود که صرافی بابت ارائه خدمات خرید و فروش ارز دیجیتال از معامله‌گران دریافت می‌کند. در بازار معاملات اسپات، معامله‌گران بر اساس نوع سفارش‌گذاری به دو دسته تقسیم می‌شوند:

• میکر (Maker) یا سفارش‌گذار
• تیکر (Taker) یا سفارش‌بردار

اگر سفارش خرید یا فروش ارز دیجیتال به دفترچه سفارش صرافی اضافه شود، در این حالت، شما در جایگاه میکر قرار می‌گیرید. اما در صورتی‌که سفارش خرید یا فروش ثبت‌شده توسط شما بلافاصله با سفارش دیگری در اوردر بوک (Order Book) تطابق پیدا کند و اجرا شود، در آن صورت شما به‌عنوان تیکر در نظر گرفته می‌شوید.

تفاوت میکر و تیکر معمولا در نرخ کارمزد صرافی است. میکر باعث می‌شود عمق بازار دفترچه سفارش صرافی افزایش پیدا کند. در مقابل تیکر از سفارش‌های موجود در اوردر بوک کم می‌کند. به‌همین دلیل، معمولا نرخ کارمزد میکر در مقایسه با تیکر در صرافی‌ها کمتر است.

نوع روش سفارش‌گذاری در تعیین میکر و تیکر برای معاملات ارز دیجیتال حائز اهمیت است. معمولا سفارش‌گذاری به‌صورت مارکت (Market) یا بازار باعث می‌شود در جایگاه تیکر قرار بگیرید؛ چراکه در این حالت، سفارش با بهترین نرخ لحظه‌ای خرید یا فروش در دفترچه سفارش اجرا می‌شود. معمولاً سفارش‌های لیمیت (Limit) یا سفارش‌های شرطی مانند استاپ لیمیت (Stop Limit) درصورتی‌که بلافاصله با سفارش دیگری مطابقت پیدا نکنند، باعث می‌شوند تا در جایگاه میکر قرار گرفته و کارمزد کمتری پرداخت کنید.

کارمزد واریز و برداشت ارز دیجیتال

برخی از صرافی‌ها، کیف پول ارز دیجیتال اختصاصی در اختیار کاربران می‌گذارند. در این نوع صرافی‌ها، معمولا کارمزد برای واریز ارز دیجیتال دریافت نمی‌شود. پس از خرید ارز دیجیتال نیز می‌توانید دارایی خود را به‌صورت رایگان در حساب کاربری این صرافی‌ها نگهداری کنید. کارمزد برداشت ارز دیجیتال بر اساس نوع رمزارز و شبکه انتقال مشخص می‌شود. معمولا در بسیاری از صرافی‌ها در قالب یک جدول، نرخ کارمزد برداشت رمزارزها در بلاک چین‌های مختلف به اطلاع کاربران می‌رسد.

بعضی از صرافی‌های ارز دیجیتال، کیف پول اختصاصی برای واریز، برداشت و نگهداری رمزارزها ارائه نمی‌دهند. برای فروش ارز دیجیتال در این صرافی‌ها، آدرس کیف پول توسط صرافی در اختیار شما قرار می‌گیرد و باید رمزارز را به آن نشانی واریز کنید. برای انجام این تراکنش باید کارمزد شبکه بپردازید. همچنین در زمان خرید ارز دیجیتال نیز باید آدرس کیف پول خود را در اختیار صرافی بگذارید. در این حالت، علاوه‌بر هزینه معامله، کارمزد انتقال رمزارز به کیف پول شما نیز کسر می‌شود.

تجربه نشان می‌دهد هزینه معامله در صرافی‌هایی که کیف پول اختصاصی ندارند، به‌خصوص برای کاربرانی که معاملات پرتعداد انجام می‌دهند، بسیار بیشتر می‌شود. به‌همین دلیل، باید این نکته را در زمان بررسی کارمزد صرافی های ایرانی و خارجی مد نظر قرار دهید.

کارمزد شبکه (Network Fee) چیست؟

بد نیست درباره مفهوم کارمزد شبکه که در واریز و برداشت ارز دیجیتال در صرافی‌ها با آن سروکار دارید، کمی بیشتر توضیح دهیم. تراکنش‌های ارز دیجیتال در بستر شبکه‌های بلاکچین انجام می‌شوند. هر شبکه سازوکار اختصاصی برای پردازش تراکنش‌ها دارد. بسته به میزان تقاضا برای انجام تراکنش در بلاکچین‌ها، کارمزد شبکه‌های مختلف با یکدیگر تفاوت دارد.

نکته قابل‌توجه این است که کارمزد شبکه در قالب رمزارز بومی هر بلاکچین دریافت می‌شود. به‌عنوان مثال، کارمزد تراکنش‌های شبکه اتریوم باید در قالب ارز دیجیتال ETH پرداخت شود. اما در صرافی‌های متمرکز برای راحت‌تر شدن فرایند انجام تراکنش‌های واریز و برداشت، معمولا کارمزدها در قالب همان ارزی دریافت می‌شود که تراکنش با آن انجام می‌پذیرد.

صرافی‌ها بیان می‌کنند تمام هزینه‌ای که بابت کارمزد برداشت ارز دیجیتال دریافت می‌کنند، مربوط به کارمزد شبکه است. اما اگر نرخ کارمزد برداشت رمزارزها در صرافی‌های مختلف را مقایسه کنید، متوجه خواهید شد که معمولا نرخ کارمزدهایشان یکسان نیست. به‌عنوان مثال، در جدول زیر نرخ کارمزد برداشت تتر در سه شبکه معروف بایننس اسمارت چین، ترون و اتریوم را در سه صرافی مهم ایرانی یعنی نوبیتکس، والکس و تبدیل مشاهده می‌کنید.

تفاوت کارمزد صرافی‌های ایرانی و خارجی

بررسی کارشناسان ایران بروکر نشان می‌دهد معمولا نرخ کارمزد صرافی های ایرانی نسبت به پلتفرم‌های خارجی بیشتر است. همین موضوع باعث شده تا برخی از معامله‌گران علی‌رغم ریسک مسدودشدن حساب‌‌های کاربری به سراغ صرافی‌های خارجی برای خرید و فروش ارز دیجیتال بروند.

برای درک بهتر تفاوت کارمزد صرافی‌های ایرانی و خارجی در جدول زیر، نرخ کارمزد بازار اسپات برخی از صرافی‌های داخلی و خارجی را بررسی می‌کنیم. برخی از صرافی‌ها نرخ کارمزد معاملات را به‌صورت پلکانی براساس حجم معاملات تعیین می‌کنند. اطلاعات جدول زیر، مربوط به بیشترین کارمزد صرافی‌های ارز دیجیتال است.

هزینه های پنهان در صرافی‌های ارز دیجیتال

نوبت به بررسی هزینه های پنهان در صرافی‌های ارز دیجیتال می‌رسد که نباید به سادگی از کنار آن عبور کرد. موضوع کارمزد یا هزینه پنهان معمولا در معاملات فروشگاهی (OTC) صرافی‌های ارز دیجیتال خیلی پررنگ است. برخی از صرافی‌ها در تبلیغات خود نرخ کارمزد معاملات فروشگاهی را صفر اعلام می‌کنند. اما اگر کمی دقیق‌تر به سازوکار معاملات فروشگاهی در صرافی‌ها نگاه کنید، متوجه خواهید شد که این موضوع چندان واقعیت ندارد. 

البته هزینه‌های پنهان در صرافی‌ها شکل‌های گوناگونی دارند که در ادامه مهم‌ترین مصادیق هزینه‌های پنهان در خرید و فروش ارزهای دیجیتال را بررسی می‌کنیم.

اسلیپیج (Slippage) و تاثیر آن بر هزینه معاملات

نوسانات قیمت یکی از ویژگی‌های ذاتی ارزهای دیجیتال است. تجربه نشان می‌دهد گاهی اوقات در فاصله زمانی ثبت تا اجرای سفارش در صرافی‌ها، قیمت ارز دیجیتال تغییر می‌کند. این اختلاف قیمت در اصطلاح رایج به‌عنوان اسلیپیچ یا لغزش شناخته می‌شود. هرچه میزان اسلیپیج در انجام یک معامله بیشتر باشد، عملا به‌صورت پنهان کارمزد بیشتری از معامله‌گران دریافت می‌شود.

برخی از صرافی‌ها امکان تعیین محدوده اسلیپیج برای اجرای سفارشات در اختیار معامله‌گران قرار داده‌اند. به‌عنوان مثال، با تعیین حداکثر اسلیپیج مجاز در سطح 1 درصد، اگر میزان تغییر قیمت رمزارز در فاصله ثبت تا اجرای سفارش بیش از 1 درصد شود، صرافی سفارش را لغو می‌کند. این قابلیت به کنترل هزینه معاملات کمک می‌کند.

اختلاف قیمت خرید و فروش (Spread)

برخی از صرافی‌ها به‌جای دریافت کارمزد با نرخ مشخص از محل اختلاف قیمت لحظه‌ای خرید و فروش ارزهای دیجیتال در معاملات فروشگاهی کسب درآمد می‌کنند. تجربه نشان می‌دهد میزان اسپرد در صرافی‌ها ثابت نیست و بسته به شرایط بازار تغییر می‌کند. به‌همین دلیل، لازم است همواره اختلاف قیمت خرید و فروش ارزهای دیجیتال در چند صرافی را با هم مقایسه کنید تا معامله را با بهترین نرخ ممکن انجام دهید.

کارمزد تبدیل ارز (Conversion Fee)

برخی از صرافی‌ها هزینه دیگری به نام کارمزد تبدیل ارز هم از معامله‌گران دریافت می‌کنند. در واقع این صرافی‌ها صرفا نقش تأمین‌کننده ارز را دارند. به‌عبارت دیگر، بعد از دریافت سفارش از سوی معامله‌گران، اقدام به تأمین ارز از صرافی‌های خارجی می‌کنند. در این فرایند هزینه‌های دیگری برای تبدیل و انتقال ارزهای دیجیتال وجود خواهد داشت. این هزینه‌ها در قالب کارمزد تبدیل ارز از معامله‌گران دریافت می‌شود.

هزینه‌های مربوط به احراز هویت و محدودیت‌ها

ثبت نام و احراز هویت در تمام صرافی‌های ارز دیجیتال به‌صورت رایگان انجام می‌شود. در کنار کارمزدهای واریز و برداشت ارز دیجیتال باید به محدودیت‌های صرافی‌ها نیز در این زمینه توجه داشته باشید. معمولا صرافی‌ها برای واریز ارز دیجیتال سقف مشخص تعیین نمی‌کنند؛ اما حداقل مقدار مجاز برای واریز و برداشت ارزهای دیجیتال در نظر می‌گیرند.

علاوه‌بر آن، هر صرافی معمولا محدودیت‌هایی برای برداشت روزانه ارزهای دیجیتال اعمال می‌کند. در صرافی‌های خارجی، سقف برداشت ارز دیجیتال معمولا براساس احراز هویت مشخص می‌شود. معمولا حساب‌های بدون احراز هویت، امکان برداشت ارزهای دیجیتال کمتر در شبانه‌روز دارند.

کلام پایانی | هزینه های پنهان در صرافی

در این مطلب به بررسی انواع کارمزد صرافی ارز دیجیتال پرداختیم و درباره هزینه های پنهان در صرافی‌ها توضیح دادیم. هنگام مقایسه کارمزد صرافی های ایرانی و خارجی نباید تنها به نرخ‌های رسمی اعلام‌شده توسط پلتفرم‌ها بسنده کنید. بلکه لازم است مواردی مانند کارمزد واریز و برداشت، اسلیپیج، اختلاف قیمت خرید و فروش و همچنین کارمزد تبدیل ارزها را نیز در نظر بگیرید. به این ترتیب می‌توانید کم کارمزدترین صرافی را برای خرید و فروش ارز دیجیتال بیابید.