از روز 18 دی ماه 1404، فعالان بازارهای مالی در ایران برای دومین بار در سال جاری با چالش قطع اینترنت روبه‌رو شدند. هرچند قطع دسترسی به اینترنت بین‌الملل برای تریدرهای فعال در تمام بازارهای مالی امری مشکل‌ساز است؛ اما باید توجه داشت که میزان آسیب‌پذیری معامله‌گران بازارهای مختلف در شرایط قطع اینترنت یکسان نیست. در ادامه مطلب حاضر، قصد داریم به بررسی میزان آسیب‌پذیری بازارهای ارز دیجیتال، بورس، فارکس و طلا در روزهای بدون اینترنت با تمرکز بر وقایع دی ماه 1404 بپردازیم.

چالش‌های بازار رمزارزها در شرایط قطع اینترنت

ارز دیجیتال نوعی دارایی در بستر بلاک چین است و ماهیت فیزیکی ندارد. به‌همین دلیل، همه چیز درباره رمزارزها به‌نوعی با اینترنت گره خورده است. در نتیجه قطع اینترنت بیش از هر بازار مالی دیگری، فعالان بازار رمزارزها را تحت تأثیر قرار می‌دهد. به‌طوری‌که با قطع اینترنت، کاربران امکان انتقال رمزارزهای خود را در صرافی‌ها و کیف پول‌ها نخواهند داشت. تجربه قطع اینترنت در دی ماه 1404 نشان می‌دهد که تنها راه پیش روی کاربران در صرافی‌های داخلی، تبدیل ارز دیجیتال به ریال و سپس برداشت آن است. البته مشکلات جدی دیگری نیز در بازار ارز دیجیتال ایجاد می‌شود که برخی از آن‌ها عبارت‌اند از:

  • عدم دسترسی به صرافی‌ها و سایر پلتفرم‌های رمزارزی خارجی
  • عدم دسترسی به سایت و اپلیکیشن برخی از صرافی‌های داخلی حتی در شرایط ملی شدن اینترنت
  • غیرفعال شدن ماینرهای ارز دیجیتال
  • ممنوعیت واریز و برداشت رمزارز در صرافی‌های داخلی
  • عدم دسترسی به کیف پول‌های غیرحضانتی نرم افزاری
  • اختلال در همگام‌سازی نرخ‌های لحظه‌ای رمزارزها در صرافی‌های داخلی
  • محدودیت در برخی از خدمات صرافی‌ها مانند معاملات تعهدی
  • محدود شدن راه‌های ارتباطی با پشتیبانی صرافی‌ها
  • کاهش قابل توجه نقدینگی و حجم معاملات در بازارهای اسپات و فیوچرز صرافی‌ها
  • محدودیت در مدیریت ریسک پوزیشن‌های معاملاتی باز در صرافی‌ها

چالش‌های بازار فارکس در شرایط قطع اینترنت

قطع اینترنت به تریدرهای بازار فارکس نیز آسیب زیادی وارد می‌کند. در بازار ارز دیجیتال، تعدادی صرافی داخلی به کاربران خدمات ارائه می‌دهند که حتی در شرایط ملی شدن اینترنت نیز در دسترس قرار دارند. اما تمام بروکرهای فارکس در خارج از کشور فعالیت می‌کنند. به‌همین دلیل با قطع اینترنت عملا امکان دسترسی تریدرها به سایت بروکرها و پلتفرم‌های معاملاتی برای معامله‌گران وجود نخواهد داشت.

در چنین شرایطی، اگر پوزیشن معاملاتی باز در فارکس داشته باشید، باید با استفاده از شماره تماس کارگزاری با کارشناسان آن ارتباط بگیرید. به این ترتیب می‌توانید درخواست خود را برای مدیریت پوزیشن معاملاتی انجام دهید. البته تجربه نشان می‌دهد در شرایط قطع اینترنت دی ماه 1404، برای چند روز امکان تماس تلفنی خارجی نیز در کشور وجود نداشت.

بیشتر بخوانید: شماره تماس اضطراری بروکرهای فارکس در زمان قطعی اینترنت

قطع اینترنت جریان زندگی آن دسته از معامله‌گران که ترید در فارکس را به عنوان شغل اصلی خود انتخاب کرده‌اند، مختل می‌کند. اما در عین حال، اگر پوزیشن معاملاتی باز در بروکرهای فارکس نداشته باشید، خطر خاصی سرمایه شما را تهدید نمی‌کند. ضمن اینکه از طریق ارتباط با پشتیبانی کارگزاری‌های فارکس می‌توانید دارایی خود را برداشت کنید.

چالش‌های بازار بورس در شرایط قطع اینترنت

بورس تهران در دوره قطع اینترنت خرداد ماه 1404 (حمله اسرائیل به ایران) و دی ماه 1404 (ناآرامی‌های داخلی) شرایط متفاوتی را تجربه کرد. در خرداد ماه 1404، پس از حمله اسرائیل به ایران،‌ فعالیت بورس برای چند روز به طور کامل متوقف شد.

در حالی‌که بررسی کارشناسان ایران بروکر نشان می‌دهد در دی ماه 1404 فعالیت بورس بدون وقفه ادامه پیدا کرد. روزهای 18 و 19 دی ماه مصادف با پنجشنبه و جمعه بود که عملا بورس در این روزها فعالیت ندارد. از روز شنبه 20 دی ماه نیز که زیرساخت اینترنت ملی در دسترس قرار گرفته بود، بورس بدون مشکل به فعالیت خود ادامه داد. گزارش خاصی مبنی بر بروز مشکل در ارائه خدمات کارگزاری‌های بورس فعال در سطح کشور نیز به ایران بروکر نرسیده است.

چالش‌های بازار طلا در شرایط قطع اینترنت

بازار طلا نیز در شرایط قطع اینترنت تحت تأثیر قرار می‌گیرد. رئیس اتحادیه طلا و جواهر در مصاحبه‌ای که در سایت رسمی این اتحادیه در روز 22 دی ماه 1404 منتشر شد، به این موضوع اشاره کرد که قطع اینترنت بین‌الملل باعث می‌شود که امکان رصد نرخ لحظه‌ای طلا در بازارهای جهانی وجود نداشته باشد. به‌همین دلیل، امکان کشف قیمت برای معاملات طلا در بازار فراهم نمی‌شود.

مشکل کشف قیمت طلا در قطعی اینترنت

در تصویر زیر، نمودار قیمت هر گرم طلای 18 عیار و 24 عیار که به‌عنوان نرخ مرجع در سایت اتحادیه طلا و جواهر منتشر می‌شود را مشاهده می‌کنید. نمودار زیر نشان می‌دهد که در جریان قطع اینترنت دی ماه 1404، طی روزهای 20 و 21 دی ماه قیمت جدید برای طلا اعلام نشده است.

نمودار قیمت طلا

نکته مهم دیگر در مصاحبه نادر بذرافشان، رئیس اتحادیه طلا و جواهر تهران این بود که بسیاری از معاملات درون صنفی طلا بین کسبه در بستر اینترنت انجام می‌پذیرد. بنابراین در شرایط قطع اینترنت، امکان انجام این معاملات از بین می‌رود. عدم آگاهی از قیمت‌های لحظه‌ای طلا و غیرممکن شدن مبادلات درون صنفی طلا موجب شد تا در روزهای قطع اینترنت دی ماه 1404، حجم معاملات طلا نسبت به روزهای گذشته به شدت کاهش پیدا کند.

پیش از این رئیس اتحادیه طلا و جواهر در مصاحبه‌ای دیگر در روز 1 دی ماه 1404 نسبت به مسدود شدن حساب‌های بانکی برخی از کسبه صنف طلا و جواهر تهران توسط بانک مرکزی نیز اعتراض کرده بود. البته تجربه نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از نقل و انتقالات مالی طلافروشی‌ها با استفاده از حساب‌های بانکی دیگر انجام می‌شود.

مسدود شدن حساب بانکی کسبه صنف طلا

شروع اعتراضات دی ماه 1404 در بازار تهران رقم خورد که مرکز اصلی فعالیت صنف طلا و جواهر به شمار می‌رود. در برخی از روزهای گذشته، راسته طلافروشان بازار تهران به‌صورت نیمه تعطیل یا تعطیل درآمد. این موضوع نیز باعث شد تا حتی قبل از قطع اینترنت، شرایط خرید و فروش طلا در بازار دستخوش تغییر شود.

علی‌رغم مشکلات فوق، باید توجه داشته باشید که چالش‌های سرمایه‌گذاران طلا در شرایط قطع اینترنت با سایر بازارهای مالی به‌مراتب کمتر است. کسانی که اقدام به خرید طلا به‌صورت فیزیکی می‌کنند، شاید در روزهای بحرانی برای فروش دارایی خود با مشکل مواجه شوند؛ اما به هیچ عنوان دسترسی آن‌ها به اصل دارایی‌شان به خطر نمی‌افتد.

همچنین بررسی کارشناسان ایران بروکر نشان می‌دهد در شرایط ملی شدن اینترنت در دی ماه 1404، تقریبا همه پلتفرم‌های خرید و فروش آنلاین طلا به فعالیت خود ادامه دادند. بنابراین به جز چند ساعت که شاهد قطع کامل اینترنت در کشور بودیم، در ادامه معاملات آنلاین طلا در این پلتفرم‌ها ادامه یافت.

کلام پایانی

بررسی نکات مطرح شده نشان می‌دهد بیشترین میزان آسیب در شرایط قطع اینترنت به فعالان بازار ارز دیجیتال وارد می‌شود؛ چراکه عملا دسترسی کاربران به دارایی‌هایشان در این شرایط به خطر می‌افتد. پس از آن، تریدرهای بازار فارکس بیشترین خسارت را متحمل می‌شوند که عملا امکان دسترسی به کارگزاری‌ها و پلتفرم‌های معاملاتی را ندارند. در وهله بعد باید به مشکلات بازار طلا اشاره کرد که فرایند کشف قیمت طلا مختلف شده و معاملات در بازار نیز به حالت نیمه تعطیل در می‌آید. کمترین میزان آسیب از قطع اینترنت در دی ماه 1404 متوجه بازار بورس شد که تقریبا بدون مشکل به فعالیت خود ادامه داد.

سوالات متداول

کدام بازار مالی بیشترین آسیب را از قطع اینترنت می‌بیند؟

بیشترین آسیب ناشی از قطع اینترنت متوجه بازار ارز دیجیتال است.

آیا در دوره قطع اینترنت دی ماه 1404، بازار بورس تعطیل شد؟

خیر، بورس تهران در این بازه زمانی بدون وقفه به فعالیت خود ادامه داد.

قطع اینترنت چه مشکلاتی را برای بازار طلا ایجاد می‌کند؟

به‌دلیل عدم آگاهی از نرخ لحظه‌ای طلای جهانی، کشف قیمت دقیق طلا در بازار داخلی با مشکل روبه‌رو می‌شود. ضمن اینکه بخش عمده‌ای از معاملات درون صنفی در بازار طلا نیز متوقف می‌شود.