دلار بخریم یا طلا برای سرمایه گذاری؟

جالب است بدانید قیمت طلای ۱۸ عیار از شهریور ۱۴۰۰ تا شهریور ۱۴۰۵، ۱,۹۷۰ ٪ رشد داشته است. درحالی‌که دلار در همین بازه زمانی توانسته ۷۴۳.۲۰ ٪ رشد کند. از همین رو یکی از همیشگی‌ترین سوال‌هایی که ممکن است هر ایرانی بپرسد این است که دلار بخریم یا طلا برای سرمایه گذاری؟

دلار و طلا در ایران از جمله دارایی‌هایی هستند که سرمایه‌گذاران برای کاهش اثر افت ارزش ریال و تورم به آن‌ها توجه می‌کنند؛ به همین دلیل در این مطلب به بررسی این موضوع می‌پردازیم که کدام یک برای سرمایه‌گذاری مناسب‌تر هستند و چه عواملی رو قیمت آن‌ها تأثیر می‌گذارند. همچنین میزان بازدهی این دو دارایی را از شهریور 1392 تا شهریور 1405 بررسی می‌کنیم و در نهایت به سوال «دلار بخریم یا طلا برای سرمایه گذاری؟» پاسخ می‌دهیم.

قیمت طلا و دلار در ایران چگونه تعیین می‌شود؟

قیمت طلا و دلار در ایران متأثر از مجموعه‌ای از عوامل داخلی و خارجی است که تعیین می‌شود.

در رابطه با دلار باید گفت که شرایط تجارت خارجی، میزان درآمدهای ارزی و وضعیت اقتصادی کشور بر میزان عرضه و تقاضای دلار اثر می‌گذارند. برای مثال، کاهش درآمدهای ارزی یا تشدید تحریم‌ها می‌تواند دسترسی به ارز را محدود کند و هم‌زمان، نگرانی درباره آینده اقتصاد و کاهش ارزش ریال و قدرت خرید، ممکن است تقاضای مردم را برای خرید دلار افزایش دهد؛ در نتیجه، قیمت دلار بالاتر برود. ورود یا خروج سرمایه و تغییر درآمدهای نفتی نیز می‌توانند همین مسیر عرضه و تقاضا را تحت‌تأثیر قرار دهند.

در بازار طلا، علاوه‌بر شرایط اقتصادی داخل کشور، قیمت جهانی طلا و نرخ دلار نقش مهمی روی تعیین قیمت آن دارند؛ زیرا قیمت طلای داخلی از ترکیب این دو عامل مشخص می‌شود. در دوره‌های تورمی یا هنگام افزایش نااطمینانی اقتصادی، ممکن است تقاضا برای طلا به‌عنوان ابزاری برای حفظ ارزش دارایی زیاد شود.

برای مثال، در جریان جنگ و تشدید تنش‌های اسفند ماه، افزایش قیمت اونس جهانی طلا در کنار تحولات نرخ ارز، بر قیمت طلای داخلی نیز اثر گذاشت و قیمت طلای ۱۸ عیار در بازار داخلی از ۲۱ میلیون تومان عبور کرد.

بااین‌حال، طلا و دلار الزاماً با سرعت و شدت یکسانی حرکت نمی‌کنند؛ زیرا هرکدام تحت‌تأثیر عوامل متفاوتی قرار دارند. ممکن است افزایش ریسک‌های داخلی باعث رشد تقاضا برای دلار شود، اما هم‌زمان قیمت جهانی طلا کاهش پیدا کند و بخشی از اثر افزایش نرخ ارز بر طلای داخلی را خنثی کند؛ بنابراین برای بررسی تغییرات قیمت این دو دارایی، باید هم‌زمان شرایط داخلی، نرخ ارز، قیمت جهانی طلا و رفتار عرضه و تقاضا را در نظر گرفت.

چرا طلا گاهی بیشتر یا کمتر از دلار رشد می‌کند؟

رشد قیمت طلا در ایران الزاماً پابه‌پای دلار حرکت نمی‌کند؛ چون قیمت آن هم‌زمان از نرخ ارز و قیمت جهانی طلا تأثیر می‌گیرد. برای مثال، اگر دلار افزایش پیدا کند اما طلای جهانی تحت فشار نرخ‌های بهره بالاتر یا تقویت دلار آمریکا قرار بگیرد، رشد طلای داخلی می‌تواند از رشد دلار عقب بماند. در مقابل، کاهش نرخ بهره، افزایش ریسک‌های ژئوپلیتیک، تقاضای بانک‌های مرکزی و ورود سرمایه به بازار طلا می‌تواند قیمت جهانی طلا را با سرعت بیشتری بالا ببرد.

بیشتر بخوانید: یک سال قبل کدام انتخاب شما را پولدارتر می‌کرد؟ طلا، دلار یا سکه

نمودار مقایسه رشد طلا و دلار؛ کدام در گذشته سود بیشتری داده است؟

از بحث عوامل موثر بر رشد دلار و طلا که بگذریم، می‌رسیم به میزان رشد و بازدهی که طی سال‌های اخیر داشته‌اند. در جدول زیر به بررسی و مقایسه رشد دلار و طلا از شهریور سال‌ ۱۳۹۲ تا شهریور سال ۱۴۰۵ می‌پردازیم.

لازم به ذکر است که درصد رشد قیمت‌ها در جدول بالا، با استفاده از قیمت‌های زیر به‌دست آمده‌اند.

• قیمت طلا در شهریور ۱۳۹۲: ۱۰۴,۰۰۰ تومان
• قیمت طلا در شهریور ۱۴۰۰: ۱,۱۴۴,۹۰۰ تومان
• قیمت طلا در شهریور ۱۴۰۵: ۲۳,۶۹۹,۶۶۸ تومان
• قیمت دلار در شهریور ۱۳۹۲: ۳,۱۰۰ تومان
• قیمت دلار در شهریور ۱۴۰۰: ۲۶,۹۰۹ تومان
• قیمت دلار در شهریور ۱۴۰۵: ۲۲۶,۸۹۸ تومان

بر اساس داده‌های جدول و نمودار فوق، در بازه 8 ساله (از سال ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۰)، بازده طلای ۱۸ عیار با 1,000.87٪ بیشتر از بازده دلار آزاد با ۷۶۸.۰۳ ٪ بوده است. در بازه 5 ساله نیز طلا با ۱,۹۷۰.۰۲ ٪ رشد، افزایش بسیار بیشتری نسبت به ۷۴۳.۲۰ ٪ بازده دلار آزاد ثبت کرده است.

نکته مهمی که در رابطه با رشد طلا و دلار از سال ۱۳۹۲ تا به الان وجود دارد این است که در این درصدها هزینه‌هایی مانند اسپرد، کارمزد معاملات و به‌طور کلی هزینه‌هایی که ممکن است روی سود شما اثر بگذارد، لحاظ نشده است. این ارقام صرفاً عملکرد گذشته را نشان می‌دهند و بازده تاریخی، تضمینی برای تکرار همین عملکرد در آینده نیست.

هزینه واقعی خرید طلا بیشتر است یا دلار؟

یکی از نکات مهمی که هنگام سرمایه‌گذاری در طلا یا دلار باید به آن توجه کنیم، هزینه‌های ورود به بازار طلا و دلار است. به‌عنوان مثال وقتی طلای زینتی می‌خرید، فقط پول خود طلا را نمی‌پردازید؛ بلکه اجرت ساخت، سود فروشنده و مالیات بخش‌های مشمول هم به مبلغ فاکتور اضافه می‌شود. بنابراین قیمت طلا باید ابتدا این هزینه‌ها و اختلاف قیمت خرید و فروش را جبران کند تا سرمایه شما وارد ناحیه سود بشود.

در خرید دلار، البته بسته به روش خرید، هزینه‌های جانبی معمولاً کمتر است و بیشتر باید حواستان به اختلاف قیمت خرید و فروش یا همان اسپرد باشد. به همین دلیل، اگر طلای زینتی را با اجرت بالا بخرید، صرف اینکه قیمت طلا چند درصد بالا رفته، به این معنی نیست که وارد سود شده‌اید. موقع فروش، اجرتی که هنگام خرید پرداخت کرده‌اید معمولاً به شما برنمی‌گردد و طلا با قیمت خرید فروشنده محاسبه می‌شود.

مثلاً اگر مجموع هزینه‌های ورود و فاصله خریدوفروش یک معامله ۸ درصد باشد، قیمت طلا باید بیشتر از ۸ درصد رشد کند تا سرمایه شما وارد ناحیه سود شود. این میزان برای همه انواع طلا یکسان نیست و به نوع طلا، میزان اجرت و اختلاف قیمت خرید و فروش بستگی دارد.

بیشتر بخوانید: معرفی بهترین نوع طلا برای سرمایه گذاری در سال 1405

مقایسه مزایا سرمایه‌گذاری در طلا و دلار

برای رسیدن به پاسخ دلار بخریم یا طلا برای سرمایه گذاری، بهتر است که با مزایا و معایب سرمایه‌گذاری در آن‌ها نیز آشنا شویم.

مزایای سرمایه‌گذاری در دلار:

• حفظ ارزش سرمایه در برابر افت ارزش ریال: دلار می‌تواند در شرایط تورمی و کاهش ارزش پول ملی، به حفظ ارزش ریالی سرمایه کمک کند.
• امکان کسب بازده از نوسانات قیمت: تغییرات نرخ دلار می‌تواند برای معامله‌گران و سرمایه‌گذارانی که از نوسانات بازار استفاده می‌کنند، فرصت‌های سودده ایجاد کند.
• نقدشوندگی بالا: دلار معمولاً بازار خریدوفروش فعالی دارد و در صورت نیاز می‌توان آن را نسبتاً سریع به ریال تبدیل کرد.
• قابلیت انتقال و تبدیل آسان: دلار یک ارز بین‌المللی است و در بسیاری از کشورها قابلیت تبدیل به ارز محلی را دارد.
• تنوع‌بخشی به دارایی‌ها: نگهداری بخشی از سرمایه به شکل ارز می‌تواند وابستگی کامل سبد به ریال را کاهش دهد.

مزایای سرمایه‌گذاری در طلا:

• پوشش ریسک: طلا می‌تواند یکی از ابزارهای حفظ ارزش سرمایه باشد.
• بهره‌مندی از دو محرک قیمتی: برخلاف دلار، قیمت طلای داخلی هم‌زمان تحت‌تأثیر نرخ دلار و اونس جهانی قرار دارد.
• امکان سرمایه‌گذاری با مبالغ مختلف: بسته به روش انتخابی، مانند خرید طلای فیزیکی یا آنلاین و صندوق‌های طلا، حداقل سرمایه موردنیاز متفاوت است.
• امکان سرمایه‌گذاری بدون نگهداری فیزیکی در برخی از روش‌ها: صندوق‌های طلا و برخی محصولات دیجیتال مبتنی بر طلا، بسته به ساختار و شرایط ارائه‌دهنده، امکان سرمایه‌گذاری بدون نگهداری مستقیم طلای فیزیکی را فراهم می‌کنند.
• کاهش دردسرهای نگهداری طلا: در روش‌هایی مانند صندوق‌ها یا توکن‌های طلا، ریسک‌هایی مانند سرقت، مفقودی و نگهداری طلای فیزیکی وجود ندارد یا کمتر است.
• تنوع در روش سرمایه‌گذاری: سرمایه‌گذار می‌تواند بسته به هدف و میزان سرمایه، بین گزینه‌هایی مانند طلای فیزیکی، سکه، طلای آب شده و صندوق طلا انتخاب کند.

بیشتر بخوانید: کدام صندوق طلا بهتر است؟ معرفی بهترین صندوق طلای بورسی

مقایسه ریسک سرمایه‌گذاری در طلا و دلار

بررسی مزایا کافی نیست و چیزی که می‌تواند به تصمیم‌گیری آگاهانه و هوشمندانه کمک کند، بررسی ریسک‌های سرمایه‌گذاری روی دلار و طلا در کنار مزایا است که در جدول به آن اشاره کرده‌ایم:

در سناریوهای مختلف اقتصادی طلا بهتر عمل می‌کند یا دلار؟

طلا و دلار در سناریو‌های مختلف اقتصادی، ممکن است عملکرد متفاوتی داشته باشند و اتفاقات، به‌اندازه یکسانی روی هر کدام از آن‌ها تأثیر نداشته باشد. در این بخش به بررسی سناریوهای مختلف می‌پردازیم تا ببینیم رفتار هرکدام ممکن است به چه شکلی باشد.

تشدید یا کاهش ریسک‌های اقتصادی

وقتی ریسک‌های اقتصادی و سیاسی در ایران افزایش پیدا می‌کند، معمولاً تقاضا برای دارایی‌هایی مانند دلار و طلا بیشتر می‌شود و فشار صعودی بر قیمت آن‌ها شکل می‌گیرد.

در بازار طلا، این اثر می‌تواند هم‌زمان از مسیر رشد دلار داخلی و افزایش اونس جهانی وارد شود؛ به‌خصوص زمانی که نااطمینانی ژئوپلیتیک در بازارهای جهانی نیز بالا باشد. در مقابل، وقتی اوضاع اقتصادی باثبات‌تر شود و مردم نگرانی کمتری درباره آینده داشته باشند، ممکن است دیگر به اندازه قبل برای حفظ ارزش پولشان به خرید دلار و طلا روی نیاورند.

افزایش دلار + افزایش اونس

در این شرایط، طلا از دو جهت تحت‌تأثیر عوامل افزایشی قرار می‌گیرد؛ هم قیمت جهانی طلا بالا رفته و هم نرخ دلار تفزایش داشته است. به همین دلیل، طلای داخلی می‌تواند رشد قابل‌توجهی داشته باشد؛ به‌ویژه زمانی که افزایش قیمت جهانی طلا به دلیل عواملی مانند تنش‌ها یا افزایش تقاضای سرمایه‌گذاران کلان باشد.

افزایش دلار + کاهش اونس

در این سناریو، شرایط کمی پیچیده‌تر است. افزایش قیمت دلار معمولاً باعث بالا رفتن قیمت طلای داخلی می‌شود، اما اگر قیمت جهانی طلا (اونس) هم‌زمان کاهش پیدا کند، بخشی از این اثر از بین می‌رود. بنابراین ممکن است دلار رشد زیادی داشته باشد، اما طلا به همان اندازه رشد نکند. اگر قیمت اونس به‌شدت کاهش پیدا کند، حتی ممکن است قیمت طلای داخلی برای مدتی رشد بسیار کمی داشته باشد.

کاهش دلار + افزایش اونس

در این سناریو، دو عامل برخلاف هم عمل می‌کنند: کاهش دلار باعث فشار کاهشی روی قیمت طلای داخلی می‌شود، اما افزایش قیمت جهانی طلا می‌تواند اثر افزایشی داشته باشد. بنابراین نتیجه به میزان تغییر هرکدام بستگی دارد. ممکن است اونس جهانی گران شود، اما به‌دلیل کاهش دلار، طلای داخلی رشد کمی داشته باشد یا حتی ارزان‌تر شود.

به بیان ساده، بالا رفتن اونس جهانی به‌تنهایی لزوماً به‌معنی افزایش قیمت طلای داخلی نیست و نرخ دلار هم نقش مهمی دارد.

کاهش هم‌زمان دلار و اونس

در این حالت، هم کاهش دلار و هم افت قیمت جهانی طلا باعث کاهش قیمت طلای داخلی می‌شوند. بنابراین طلای در ایران معمولاً با فشار نزولی بیشتری روبه‌رو می‌شود، مگر اینکه افزایش تقاضای داخلی یا حباب قیمت، بخشی از این افت را جبران کند. در واقع برای پیش‌بینی قیمت طلای داخلی نمی‌توان فقط اونس جهانی یا فقط دلار را بررسی کرد؛ چون هر دو عامل هم‌زمان روی قیمت طلا در ایران اثر می‌گذارند.

برای پس انداز دلار بهتر است یا طلا؟

برای پاسخ به این سوال که برای پس انداز طلا بهتره یا دلار، جواب تا حد زیادی به اهداف مالی، افق سرمایه‌گذاری و شرایط بازار بستگی دارد. همان‌طور که در بخش‌های بالاتر بررسی کردیم، در ایران، دلار مستقیماً تحت‌تأثیر تغییرات نرخ ارز قرار دارد و طلا علاوه‌بر نرخ دلار، از قیمت جهانی اونس نیز اثر می‌پذیرد. بنابراین ممکن است عملکرد این دو دارایی در دوره‌های مختلف، متفاوت باشد و سودهای متفاوتی نیز به سرمایه‌گذاران بدهند.

از طرف دیگر، میزان نقدشوندگی هر کدام و میزان سرمایه‌ای که در اختیار دارید نیز می‌تواند روی تصمیم‌گیری شما تأثیر بگذارد. نکته مهم دیگر این است که طلا و دلار هر کدام بسته به شیوه نگهداری و اهداف مالیتان، مزایا و معایبی دارند. به‌عنوان مثال، دلار امکان دسترسی مستقیم به یک ارز خارجی را فراهم می‌کند، درحالی‌که طلا در کنار اثرپذیری از نرخ ارز، به تحولات بازار جهانی نیز وابسته است.

در نهایت، طلا و دلار هر دو می‌توانند در سبد دارایی فرد حضور داشته باشند و نقش متفاوتی ایفا کنند. بنابراین، بهتر است قبل از سرمایه‌گذاری به بررسی افق زمانی، میزان نقدینگی موردنیاز، تحمل نوسان و هدف از پس‌انداز، در کنار روند نرخ ارز و قیمت طلا بپردازید. این خیلی بهتر از آن است که یک روش را در همه شرایط، انتخاب مناسب‌تری برای پس‌انداز بدانیم.

نکات مهم قبل از خرید طلا یا دلار؛ این موارد را بررسی کنید

قبل از انتخاب بین طلا و دلار، توجه به چند نکته می‌تواند به شما کمک کند تصویر دقیق‌تری از هزینه‌ها، ریسک‌ها و میزان نقدشوندگی هر گزینه داشته باشید. صرفاً بررسی روند قیمت کافی نیست؛ مدت‌زمان نگهداری، شرایط بازار و سهم این دارایی از کل سرمایه نیز می‌تواند بر نتیجه معامله‌تان اثر بگذارد.

• هدف و افق زمانی: مشخص کنید سرمایه را برای چه مدتی کنار می‌گذارید و چه زمانی به آن نیاز دارید.
• هزینه‌های جانبی خرید طلا: اختلاف قیمت خرید و فروش، کارمزد و هزینه خروج را بررسی کنید.
• شرایط بازار: قیمت اونس جهانی، نرخ دلار و شرایط اقتصادی و سیاسی را بررسی کنید.
• ریسک‌ها یا محدودیت‌های قانونی: قوانین و محدودیت‌های مربوط به خرید، فروش و نگهداری دارایی‌هایی مانند دلار را در نظر بگیرید.
• تمرکز سرمایه: مشخص کنید چه سهمی از کل دارایی شما به طلا یا دلار اختصاص پیدا می‌کند.
• ریسک استیبل کوین تتر برای کاربرانی ایرانی: محدودیت‌های خدمات‌دهی شرکت تتر به کاربران ایرانی و احتمال فریز‌شدن دارایی، از جمله ریسک‌هایی است که هنگام استفاده از USDT باید در نظر داشته باشید.

لازم به ذکر است که هر شخص می‌تواند در سال ۱,۰۰۰ دلار بخرد. همچنین طبق محدودیت‌های بانک مرکزی می‌تواند ۵,۰۰۰ استیبل کوین تتر بخرد و سقف نگهداری استیبل کوین‌ها نیز در تمام پلتفرم‌های داخلی کشور، ۱۰,۰۰۰ دلار است. این درحالی است که برای خرید طلا چنین محدودیت‌هایی وجود ندارد.

بالاخره دلار بخریم یا طلا برای سرمایه گذاری؟

تا به اینجا به بررسی میزان بازدهی که طلا و دلار از سال ۱۳۹۲ تا کنون داشته‌اند پرداختیم، همچنین به عوامل تأثیرگذار بر قیمت، مزایا و معایب سرمایه‌گذاری نیز اشاره کردیم. بااین‌حال می‌خواهیم در این جدول، به سوال «آیا دلار بخریم یا طلا برای سرمایه گذاری؟» بپردازیم و از چند جهت آن را بررسی کنیم.

کلام پایانی | دلار بخریم یا طلا برای سرمایه گذاری؟

در این مطلب از ایران بروکر سعی کردیم به بررسی عوامل تأثیرگذار بر قیمت دلار و طلا اشاره کنیم؛ عواملی مانند نرخ ارز، قیمت طلای جهانی، تنش‌های سیاسی و مسائل اقتصادی. سپس به بازدهی طلا و دلار از سال ۱۳۹۲ تا سال ۱۴۰۵ پرداختیم و نتیجه آن را می‌توانید در جدول زیر مشاهده کنید.

این مقایسه نشان داد که بازدهی طلا از سال ۱۳۹۲ تا کنون بیشتر از دلار بوده، بااین‌حال باید توجه داشته باشید که هزینه‌هایی مثل اختلاف قیمت خرید و فروش (اسپرد)، کارمزد معامله و اجرت از آن کم نشده است. بنابراین بازدهی واقعی سرمایه‌گذار می‌تواند کمتر از عددی باشد که در این جدول مشاهده می‌کنیم. بااین حال سرمایه‌گذاری در طلا و دلار، باید باتوجه به اهداف مالی، میزان ریسک‌گذیری، میزان دارایی و شرایط شما انجام شود.