صندوق سرمایه گذاری اهرمی چیست؟

اگر شما سرمایه‌گذار بازار بورس هستید و شخصیت ریسک‌پذیری دارید، نمادهای معاملاتی مربوط به صندوق‌های سهامی اهرمی می‌توانند یکی از جذاب‌ترین انتخاب‌ها برایتان باشند. این صندوق‌ها به کمک ضریب اهرم، بازدهی سرمایه‌گذاری را چند برابر می‌کنند؛ البته ریسک خرید نیز به همان نسبت افزایش پیدا می‌کند.

خرید این صندوق‌ها تنها زمانی توصیه می‌شود که جو کلی بازار بورس مثبت یا شما یک تکنیکالیست حرفه‌ای بوده و بتوانید از آن‌ها نوسان‌گیری کنید. در این مطلب از ایران بروکر با سازوکار صندوق‌های اهرمی، انواع واحدها، میزان ریسک و روش خرید آن‌ها به‌طور جامع آشنا خواهید شد، پس همراه ما باشید.

صندوق سهامی اهرمی چیست؟

صندوق‌های سهامی اهرمی نوعی صندوق سرمایه‌گذاری مشترک هستند که حداقل 70 درصد از دارایی‌های خود را در سهام شرکت‌های بورسی یا فرابورسی و حق تقدم سهام سرمایه‌گذاری می‌کنند. ویژگی بارز این صندوق‌ها، استفاده از ضریب اهرم است که به مدیر صندوق اجازه می‌دهد از طریق استفاده از ابزار‌های مشتقه (مانند قراردادهای آتی یا اختیار معامله)، حجم سرمایه‌گذاری را افزایش دهد. این مکانیزم باعث می‌شود بازدهی (سود یا زیان) صندوق نسبت به تغییرات کلی بازار چند برابر شود.

سازمان بورس و اوراق بهادار، اساسنامه و امیدنامه صندوق‌های اهرمی را تصویب می‌کند و مدیر صندوق موظف است گزارش‌های دوره‌ای عملکرد را از طریق سامانه کدال منتشر کند.

اجزای کلیدی صندوق‌های اهرمی

صندوق‌های اهرمی دارای دو نوع واحد عادی و ممتاز هستند.

واحدهای عادی در صندوق های اهرمی

دارای کف و سقف مشخصی از لحاظ بازدهی هستند؛ حتی در صورت عملکرد منفی صندوق، بازدهی حداقلی به آن‌ها تعلق می‌گیرد (معمولاً بین 30 تا 36 درصد سالیانه) و اگر بازدهی بیشتر شود، فقط تا سقف مشخص شده بازدهی خواهند داشت.

• واحدهای عادی صندوق اهرمی ماهیتی مانند صندوق درآمد ثابت دارند در نتیجه مناسب سرمایه‌گذاران ریسک گریز و نیازمند به درآمد ثابت هستند.
• از طریق مکانیزم صدور و ابطال خرید و فروش می‌شوند.
• در صورت کمبود بازدهی، کسری سود از دارایی‌های واحدهای ممتاز تأمین می‌شود.

واحدهای ممتاز در صندوق های اهرمی

در صورت کسب سود بالاتر از سقف واحدهای عادی، مازاد سود به آن‌ها تعلق می‌گیرد؛ اما اگر صندوق ضرر دهد باید کسری را جبران کنند.

• مناسب برای سرمایه‌گذاران ریسک‌پذیر است.
• به‌صورت قابل معامله (ETF) در بورس عرضه می‌شوند.
• از اهرم مالی بهره می‌برند و سود یا زیان آن‌ها به شدت به نوسانات بازار وابسته است.
• به دو دسته تقسیم می‌شوند:
  • واحدهای ممتاز عام: بدون حق رأی در مجامع صندوق هستند.
  • واحدهای ممتاز خاص: مختص مؤسسان با حق رأی است.

بیشتر بدانید: صندوق سرمایه‌ گذاری قابل معامله (ETF) چیست؟

ضریب اهرمی در صندوق های اهرمی

ضریب اهرمی معمولاً بین 2 تا 3 است، به این معنا که بازدهی یا زیان می‌تواند 2 تا 3 برابر تغییرات بازار باشد. برای مثال، با ضریب اهرمی 3 و رشد 10 درصدی بازار، بازدهی واحدهای ممتاز می‌تواند تا 30 درصد باشد، اما در صورت افت بازار، زیان نیز به همین نسبت افزایش می‌یابد.

نحوه عملکرد صندوق اهرمی

صندوق اهرمی با استفاده از ابزارهای مالی مشتقه مانند قراردادهای آتی و اختیار معامله، سرمایه موجود را چند برابر می‌کند. به بیان ساده، این نوع صندوق به مدیر اجازه می‌دهد با منابعی بیش از دارایی واقعی (تسهیلات)، وارد معامله شود و در نتیجه، بازدهی حاصل از تغییرات بازار افزایش یابد.

واحدهای ممتاز نقش اصلی را در این فرآیند ایفا می‌کنند؛ چراکه علاوه‌بر پذیرش ریسک بیشتر، امکان بهره‌مندی از سود مازاد را نیز دارند. این مکانیزم باعث می‌شود صندوق‌های اهرمی بیشتر مناسب سرمایه‌گذاران ریسک‌پذیر و تحلیل‌گر باشند تا بتوانند از نوسانات بازار حداکثر استفاده را ببرند.

بیشتر بدانید: آیا صندوق های سرمایه گذاری معتبر هستند؟

لیست صندوق های اهرمی

لیست تمام صندوق های اهرمی به شرح زیر است:

بیشتر بدانید: صندوق سهامی شاخصی چیست؟

نکات مهم برای سرمایه‌گذاری در صندوق اهرمی

پیش از خرید واحدهای صندوق اهرمی، توصیه می‌کنیم با دقت موارد زیر را بررسی کنید:

نخست، بررسی کنید آیا شخصیت سرمایه‌گذاری شما با ریسک بالای این صندوق سازگار است یا خیر. با تجربه مشاهده‌شده که مردم علاقه دارند خود را شخصیتی ریسک‌پذیر جلوه دهند. دوستان، سرمایه‌گذاری امری شوخی نیست و ریسک‌پذیر بودن هم حُسن خاصی نیست، بنابراین اگر واقعاً ریسک‌پذیر هستید و مهم‌تر از آن در تحلیل جامع بازار بورس حرفه‌ای هستید، این صندوق‌ها را برای سرمایه‌گذاری انتخاب کنید.

زیرا بازدهی صندوق اهرمی عموماً هم‌جهت و مضاعف با شاخص کل بورس تهران است؛ بنابراین اگر فرد حرفه‌ای در تحلیل روند قیمتی نیستید، خرید این نوع واحد، در شرایط اصلاح بازار ریسک بالایی برایتان خواهد داشت. بنابراین تنها اگر فرد حرفه‌ای در تحلیل تکنیکال و بنیادی (حتی پیش‌بینی شرایط سیاسی) هستید، می‌توانید از صندوق‌های اهرمی به‌عنوان ابزاری برای افزایش بازدهی پرتفوی استفاده کنید.

دوم، وضعیت کلی بازار را بسنجید؛ چراکه صندوق‌های اهرمی در دوران صعودی عملکرد بسیار بهتری دارند و در بازار نزولی اغلب زیان سنگینی ایجاد می‌کنند.

سوم، سابقه و عملکرد صندوق‌های اهرمی را باهم مقایسه کنید، لیست کامل را بالاتر برایتان آورده‌ایم.

در نهایت، بهتر است سرمایه‌گذاری در این صندوق‌ها تنها بخشی از پرتفوی شما باشد، نه کل آن تا ریسک کلی دارایی‌هایتان متعادل باقی بماند.

آموزش خرید بهترین صندوق اهرمی

حال که شرایط پیش از خرید را باهم مرور کردیم (و وجدان ما از تاکید بر حرفه‌ای بودن، راحت است). سراغ آموزش خرید این صندوق‌ها برویم. برای خرید واحدهای عادی یا ممتاز باید ابتدا در سامانه سجام ثبت نام کنید. مراحل بعدی باهم متفاوت بوده که در ادامه توضیح داده شده است.

نحوه خرید واحدهای ممتاز

واحدهای ممتاز صندوق‌های اهرمی به‌صورت قابل معامله در بورس (ETF) عمل می‌کنند و خرید آن‌ها مشابه معامله سهام است.

مرحله اول دریافت کد معاملاتی از یک کارگزاری بورسی است تا با کمک سامانه آن معاملاتتان را انجام دهید. در ادامه باید وارد حساب کاربری خود شده و مانند خرید اینترنتی افزایش موجودی دهید.

سپس نماد بورسی صندوق موردنظر را جستجو کنید؛ برای مثال، صندوق سرمایه گذاری سهامی اهرمی کاریزما با نماد «اهرم» شناخته می‌شود یا صندوق سرمایه گذاری اهرمی مفید دارای نماد «توان» است. لیست کامل نمادها را می‌توانید از سایت tsetmc مشاهده کنید.

حال باید سفارش خرید خود را ثبت کنید. قیمت معاملاتی واحدهای ممتاز را بررسی کرده و با قیمت NAV ابطال مقایسه کنید (توصیه می‌کنیم از خرید در قیمت‌های بالاتر از NZV ابطال پرهیز کنید). در نهایت سفارش خرید را با حجم دلخواه ثبت نمایید. اگر فروشنده‌ای برای قیمت ثبت شده وجود داشته باشد، پس از تکمیل خرید، واحدهای صندوق به پرتفوی شما اضافه می‌شود.

برای فروش نیز باید به سبد دارایی (پرتقوی، سبد سهام یا نام‌های مشابه آن) خود مراجعه کرده و سفارش فروش را در سامانه ثبت کنید.

نحوه خرید واحدهای عادی

واحدهای عادی صندوق‌های اهرمی مبتنی بر صدور و ابطال است، بنابراین باید به سایت اصلی صندوق مراجعه کرده و در آن ثبت نام کنید. در ادامه برای خرید به بخش «صدور» و برای فروش به بخش «ابطال» مراجعه کنید.

ریسک‌های خرید واحد های صندوق اهرمی

• ریسک نقدشوندگی در شرایط بحرانی بازار: هرچند واحدهای ممتاز به‌صورت ETF معامله می‌شوند، اما در شرایط ریزش سنگین، نقدشوندگی کاهش می‌یابد.
• ریسک مدیریت صندوق: استراتژی‌های اشتباه مدیر سرمایه‌گذاری می‌تواند بازدهی صندوق را به‌شدت تحت تأثیر قرار دهد.

مزایا و معایب صندوق‌ های اهرمی

مزایا سرمایه گذاری در صندوق اهرمی به شرح زیر است:

• امکان دستیابی به سودهای بیشتر در مقایسه با صندوق‌های سهامی عادی.
• ایجاد ابزاری مناسب برای معامله‌گران حرفه‌ای و تکنیکالیست‌ها جهت نوسان‌گیری.
• تنوع در واحدهای عادی و ممتاز برای پوشش طیف مختلفی از سرمایه‌گذاران با درجات ریسک متفاوت.

صندوق‌های اهرمی همان‌طور که جذابیت بالایی برای سرمایه‌گذاران حرفه‌ای دارند، با معایبی نیز همراه هستند:

• ریسک بالاتر در شرایط نزولی بازار و احتمال از دست رفتن بخشی از سرمایه.
• وابستگی شدید به توانایی مدیریت صندوق و تصمیمات مدیر سرمایه‌گذاری.
• امکان کاهش نقدشوندگی در زمان‌های بحران یا افت شدید شاخص بورس.

مقایسه صندوق اهرمی با صندوق سهامی ساده

در جدول زیر به مقایسه صندوق سهامی و اهرمی پرداخته شده است:

کلام پایانی | صندوق اهرمی چیست؟

به‌طور خلاصه، صندوق سرمایه‌گذاری اهرمی یک نوع صندوق سهامی است که بخش عمده دارایی‌های خود را در بازار بورس و فرابورس سرمایه‌گذاری می‌کند، اما تفاوت اصلی آن با صندوق‌های معمولی استفاده از اهرم مالی است. اهرم به مدیر صندوق اجازه می‌دهد با بهره‌گیری از ابزارهای مشتقه مثل قراردادهای آتی یا اختیار معامله، حجم سرمایه‌گذاری را چند برابر کند.

صندوق‌های اهرمی دو ابزار متفاوت برای سرمایه ‌گذاری ارائه می‌کنند: واحدهای عادی برای کسانی که به‌دنبال سود تقریبا مشخص و ریسک کمتر هستند و واحدهای ممتاز برای سرمایه‌گذاران ریسک‌پذیر که می‌خواهند بازدهی چندبرابری کسب کنند. انتخاب بین این دو نوع، کاملاً به میزان دانش بورسی و قدرت تحمل ریسک شما بستگی دارد.

به‌نظر شما خرید کدام نوع صندوق برای شرایط فعلی بازار مناسب‌تر است؟ پرسش‌ها و دیدگاه‌هایتان را در کامنت‌ها با ما به اشتراک بگذارید تا پاسختان را به‌صورت حرفه‌ای دریافت کنید.