گواهی سپرده نقره چیست؟ نحوه خرید گواهی سپرده نقره از بورس کالا

فرض کنید قیمت نقره افزایش پیدا کند و شما از این رشد، سود ببرید، درحالی‌که حتی یک گرم نقره هم در خانه نگهداری نکرده‌اید. گواهی سپرده نقره یکی از ابزارهای مالی مبتنی بر کالا در بازار سرمایه ایران، این امکان را فراهم می‌کند که بدون خرید و نگهداری فیزیکی شمش، روی نقره سرمایه‌گذاری کنید و در صورت نیاز حتی شمش واقعی را تحویل بگیرید.

در سال‌های اخیر، خرید گواهی سپرده نقره به دلیل شفافیت قیمتی، سهولت معامله، امکان دسترسی آنلاین و بستر امن از طریق کارگزاری‌های بورسی به یکی از روش‌های محبوب سرمایه‌گذاری در بورس کالا تبدیل شده است. در ادامه این مقاله از ایران بروکر بررسی می‌کنیم گواهی سپرده نقره چیست، چگونه خریداری می‌شود، چه هزینه‌هایی دارد و قیمت آن بر چه اساسی تعیین می‌شود.

گواهی سپرده نقره چیست؟

گواهی سپرده نقره، اوراق بهاداری است که هر گواهی، مالکیت مقدار 1 گرم از شمش نقره با عیار 999.9 را نشان می‌دهد. این شمش‌های نقره در انبارهای تحت نظارت بورس کالا نگهداری می‌شود و در صورت مالکیت یک کیلو نقره معادل 1000 گواهی، امکان دریافت فیزیکی آن وجود دارد.

در این مدل سرمایه‌گذاری، به‌جای خرید مستقیم نقره فیزیکی، سرمایه‌گذار گواهی نقره را از طریق سامانه‌های معاملاتی کارگزاری‌ها خریداری می‌کند و مالک معادل همان مقدار نقره می‌شود.

قیمت گواهی سپرده نقره بر اساس شرایط بازار و تغییرات عرضه و تقاضا در بورس کالا مشخص می‌شود و تقریبا هم‌راستا با تغییرات بازار نقره نوسان می‌کند. بااین‌حال بهتر است بدانید نرخ اونس جهانی نقره و نرخ دلار، مهم‌ترین عوامل موثر بر ارزش ذاتی گواهی سپرده نقره هستند (در بخش چگونگی تعیین قیمت گواهی سپرده شمش نقره توضیح داده‌ایم).

مشخصات فنی گواهی سپرده نقره

برای سرمایه‌گذاری موفق در بازار نقره از طریق بورس، شناخت جزئیات عملیاتی نماد معاملاتی الزامی است. گواهی سپرده شمش نقره با نماد SilverBar در بورس کالا معامله می‌شود. در جدول زیر، می‌توانید جزئیات دقیق و محدودیت‌های معاملاتی این نماد را مشاهده کنید:

توضیحات کارشناس ایران بروکر:

1. معنای «حداقل تغییر قیمت هر سفارش»: حداقل نوسان قیمت یعنی شما نمی‌توانید قیمت سفارش خود را به هر میزانی تغییر دهید. در بازار گواهی سپرده نقره، قیمت‌ها باید با فاصله‌های ۱۰ ریالی (۱ تومانی) از هم ثبت شوند.
   برای مثال اگر قیمت فعلی ۴۵۱,۸۷۰ ریال است و می‌خواهید قیمت بالاتری پیشنهاد دهید، عدد بعدی حتماً باید ۴۵۱,۸۸۰ ریال باشد. شما نمی‌توانید عددی مثل ۴۵۱,۸۷۵ را وارد کنید؛ چون قیمت‌ها فقط در پله‌های ۱۰ ریالی بالا یا پایین می‌روند.
2. محدودیت مالکیت: در زمان معرفی گواهی سپرده نقره در بورس کالا هیچ محدودیتی برای میزان خرید افراد حقیقی وجود نداشت. به همین دلیل اگر شما به صفحه مشخصات گواهی سپرده نقره در سایت بورس کالا مراجعه کنید با عبارت اشخاص حقیقی و حقوقی بدون محدودیت مواجه می‌شوید؛ بااین‌حال در زمان نگارش محتوا، محدودیت خرید 5000 گواهی سپرده معادل 5 کیلوگرم نقره برای افراد حقیقی وجود دارد.

مراحل ثبت‌نام و دریافت کد معاملاتی بورس کالا برای خرید گواهی نقره

خرید نقره در بورس کالا برخلاف بازار سنتی، نیازمند دسترسی به سامانه‌های معاملاتی نظارتی است. این فرآیند در 2 گام اصلی خلاصه می‌شود:

1. ثبت‌نام در سامانه سجام: برای معامله در بورس کالا، ابتدا باید در سامانه سجام احراز هویت شده باشید. اگر کد بورسی دارید؛ یعنی قبلا این ثبت نام انجام شده و نیازی به تکرار نیست.
2. دریافت کد آنلاین بورس کالا (سامانه ایبگو): گام بعدی، داشتن کد معاملاتی بورس کالا است. دقت کنید که این کد با کد بورسی معمولی (سهام) متفاوت است. برای دریافت آن باید:
   • به سامانه Ebego مراجعه کنید. این سایت یک دامنه کلی است که تمامی کارگزاری‌های بورسی به آن متصل می‌شوند به همین دلیل در ادامه باید کارگزاری موردنظر خود را انتخاب کنید.
     • نکته: سایت ایبیگو دارای آموزش ویدیویی هم هست. توصیه می‌شود برای ثبت نامی راحت‌تر، ویدیو مربوط به هر بخش را مشاهده کنید.
   • پس از انتخاب کارگزاری بورسی و ورود به سایت اختصاصی آن، باید بخش «اخذ کد آنلاین در بورس کالا» را انتخاب کنید. برای مثال در تصویر زیر صفحه ایبیگو کارگزاری آگاه را مشاهده می‌کنید.
   • پس از تکمیل اطلاعات (بر اساس اطلاعات شناسنامه)، بارگذاری مدارک، امضا (روی یک کاغذ سفید) و سایر موارد خواسته‌شده، کد کاربری و رمز عبور سامانه معاملاتی برای شما پیامک خواهد شد.

نکته: چنانچه هدف شما محدود به خرید گواهی سپرده کالایی (نقره، سکه، شمش طلا و قیر) در بازار مالی بورس کالا باشد، الزامی برای افتتاح یا ثبت حساب وکالتی و همچنین ایجاد حساب در اختیار نخواهید داشت و می‌توانید بدون انجام این مراحل، معامله خود را انجام دهید.

راهنمای تصویری خرید آنلاین گواهی سپرده شمش نقره در کارگزاری

در ادامه، راهنمای گام‌به‌گام و جامع مراحل خرید آنلاین گواهی سپرده شمش نقره به‌صورت تصویری آورده شده است که به شما کمک می‌کند بدون ابهام وارد این بازار شوید:

1. ورود به سامانه معاملاتی اختصاصی

پس از دریافت اطلاعات کاربری، باید به لینک اختصاصی کارگزاری بورسی خود مراجعه کنید. برای مثال درحال‌حاضر، آدرس سایت معاملاتی کارگزاری آگاه agah.exphoenixfuture.ir است (لینک سایر کارگزاری‌ها متفاوت است، برای مثال تصویر زیر). با واردکردن نام کاربری و رمز عبور دریافتی، وارد محیط کاربری خود شوید.

2. شارژ کیف پول اصلی (واریز وجه)

برای خرید گواهی، باید قدرت خرید کافی داشته باشید. در سامانه معاملاتی، به بخش واریز وجه بروید. شما می‌توانید از طریق درگاه‌های پرداخت شتابی، مبلغ موردنظر را (شامل اصل قیمت نقره + کارمزدها) به‌صورت آنی به حساب معاملاتی خود واریز کنید تا کیف پول اصلی شما شارژ شود.

3. انتقال وجه به کیف گواهی سپرده

یکی از نکات فنی مهم در این سامانه‌ها، جداسازی وجوه است. برای اینکه بتوانید سفارش خرید نقره ثبت کنید، باید اعتبار را از «کیف اصلی» به بخش کیف گواهی سپرده منتقل کنید. این عملیات داخلی، رایگان و آنی است و به سیستم اجازه می‌دهد متوجه شود که شما قصد معامله در بازار گواهی سپرده (و نه بازار آتی یا سایر بازارها) را دارید.

4. انتخاب نماد معاملاتی نقره

پس از آماده‌سازی وجه، از بالای صفحه، در دسته‌بندی «گواهی سپرده» روی نماد «نقره» کلیک کنید. با انتخاب این نماد، تابلوی معاملاتی شامل بهترین قیمت‌های خرید و فروش، حجم معاملات و… برای شما نمایش داده می‌شود.

5. ثبت سفارش و نهایی کردن خرید

در بخش «قیمت» نرخ موردنظر برای خرید و در بخش «تعداد» مقدار عددی که قصد خرید دارید را وارد کنید. تعداد گواهی (حداقل ۱ عدد) و قیمت پیشنهادی خود را (با رعایت گام قیمتی ۱۰ ریالی) ارسال کنید.

پس از تأیید، سفارش شما در صف خرید قرار می‌گیرد. به‌محض این‌که فروشنده‌ای در قیمت پیشنهادی شما ثبت سفارش کند، معامله انجام شده و گواهی سپرده نقره در پرتفوی (سبد دارایی) شما قرار می‌گیرد.

هنگام ثبت سفارش خرید باید موارد جدول زیر را نیز در نظر بگیرید:

توجه داشته باشید که ارقام فوق مربوط به زمان نگارش این مقاله است و ممکن است بر اساس اطلاعیه‌های جدید بورس کالا تغییر کند.

محدودیت‌های خرید گواهی سپرده نقره

درحال‌حاضر، تنها محدودیت اعمال‌شده برای خرید گواهی سپرده شمش نقره، سقف ۵٬۰۰۰ گواهی برای هر کد معاملاتی حقیقی یا حقوقی است و امکان خرید بیش از این مقدار در بورس کالا وجود ندارد. این محدودیت برای صندوق‌های کالایی نقره اعمال نمی‌شود.

لازم به‌ذکر است که این محدودیت در گذشته نبوده است؛ معامله‌گران می‌توانستند بدون سقف مشخص اقدام به خرید کنند اما از 16 دی 1404 محدودیت در خرید گواهی سپرده نقره اعمال شد؛ در نتیجه این مقدار ممکن است مجدد در آینده تغییر کند.

هزینه‌های خرید و نگهداری گواهی سپرده نقره

معامله گواهی سپرده شمش نقره در بورس کالا علاوه‌بر قیمت دارایی، شامل مجموعه‌ای از هزینه‌های معاملاتی و نگهداری نیز می‌شود. این هزینه‌ها به‌طور کلی در دو دسته کارمزد معاملات و هزینه‌های مرتبط با نگهداری و تحویل شمش قرار می‌گیرند.

هزینه خرید نقره از بورس کالا

نخستین هزینه مربوط به کارمزد معاملات است. هنگام خرید گواهی سپرده نقره، ۰٫۲۴ درصد از ارزش معامله به‌عنوان کارمزد خرید دریافت می‌شود و در زمان فروش نیز ۰٫۲۴ درصد کارمزد فروش از مبلغ معامله کسر خواهد شد. این کارمزدها مطابق مقررات بورس کالا محاسبه شده (در تمامی کارگزاری‌ها برابر است) و به‌صورت خودکار در زمان انجام معامله از حساب سرمایه‌گذار کسر می‌شوند.

هزینه نگهداری نقره در بورس کالا

دسته دوم هزینه‌ها به نگهداری و ارزیابی شمش نقره مربوط است. دارایی پایه این گواهی‌ها، شمش نقره با عیار 999.9 است که در انبارهای مورد تأیید بورس کالا نگهداری می‌شود. به همین دلیل، برای نگهداری این دارایی هزینه انبارداری روزانه معادل ۱۰۷ ریال به ازای هر گرم نقره در نظر گرفته شده است. این هزینه تا زمان فروش گواهی یا درخواست تحویل فیزیکی شمش ادامه دارد.

همچنین در صورتی که سرمایه‌گذار قصد تحویل فیزیکی شمش نقره را داشته باشد، باید هزینه ارزیابی معادل ۳٬۶۰۰٬۰۰۰ ریال برای هر قطعه شمش را پرداخت کند. این مبلغ مربوط به بررسی و تأیید مشخصات شمش توسط انبار و نهادهای مسئول پیش از تحویل به مالک است.

نحوه تسویه این هزینه به یکی از دو شکل زیر خواهد بود:

• در صورت فروش گواهی سپرده، مبلغ انبارداری به‌صورت خودکار از وجه معامله کسر می‌شود.
• در صورت درخواست تحویل فیزیکی، هزینه مربوطه هنگام ترخیص شمش از انبار پرداخت خواهد شد.

نکته: چنانچه تصمیم به نگهداری بلندمدت گواهی سپرده داشته باشید (نه فروش و نه تحویل)، باید هزینه انبارداری را مطابق دوره‌های اعلامی بورس کالا (که معمولاً به‌صورت سالانه تعیین می‌شود) تسویه کنید تا مالکیت شما بدون وقفه حفظ شود.

نحوه تحویل فیزیکی نقره و فروش گواهی سپرده در بورس کالا

پس از خرید گواهی نقره از کارگزاری دو راه پیش‌رو دارید:

• فروش نقره (البته بدون محدودیت زمانی)
• تحویل نقره (اجبار نیست)

فروش گواهی سپرده در بورس کالا

شرایط معاملاتی در زمان فروش نیز دقیقا همانند خرید است؛ یعنی باید (طبق جدول بالاتر) در روزهای کاری و ساعت معاملاتی گواهی نقره در بورس کالا وارد حساب کاربری خود شده و در دامنه مجاز قیمتی، سفارش فروش را ثبت کنید.

در صورت وجود خریدار در قیمت‌های پیشنهادی برای فروش، معامله به‌صورت آنی انجام می‌شود.

تحویل فیزیکی شمش نقره

در صورتی که حداقل ۱٬۰۰۰ گواهی سپرده شمش نقره در اختیار داشته باشید، امکان ثبت درخواست برای دریافت فیزیکی شمش برای شما فراهم است. برای این منظور باید از طریق پنل معاملاتی خود و با انتخاب گزینه «ترخیص انبار» سپس «درخواست ترخیص»، درخواست رسمی را به کارگزاری ارسال کنید. پس از ثبت درخواست، زمان‌بندی تحویل توسط بورس کالا تعیین و از طریق کارگزار به شما اعلام می‌شود.

قیمت گواهی سپرده شمش نقره چگونه تعیین می‌شود؟

قیمت گواهی سپرده شمش نقره در بورس کالا عدد ثابتی نیست و به‌صورت لحظه‌ای تغییر می‌کند. سه متغیر اصلی بر ارزش این گواهی اثر مستقیم دارند:

1. قیمت جهانی اونس نقره (XAGUSD)
2. نرخ دلار در بازار داخلی
3. عرضه و تقاضا در تابلوی معاملات بورس کالا

از آنجا که هر گواهی سپرده معادل یک گرم نقره با عیار 999.9 است، ارزش آن عملاً از تبدیل قیمت جهانی اونس به قیمت هر گرم و سپس تبدیل دلاری آن به تومان محاسبه می‌شود.

فرمول محاسبه قیمت ذاتی هر گرم نقره

هر اونس تروا نقره برابر با ۳۱٫۱۰۳ گرم است؛ بنابراین برای به‌دست‌آوردن ارزش تقریبی هر گرم نقره، از فرمول زیر استفاده می‌شود:

قیمت هر گرم نقره = 31103 ÷ (قیمت اونس نقره × نرخ دلار)

در ادامه یک مثال عددی برای شفافیت بیشتر آورده‌ایم، فرض کنیم:

• قیمت جهانی هر اونس نقره = 65 دلار
• نرخ دلار در بازار داخلی = 180,000 تومان

تومان 376,168 ≈ 31.103 ÷ (65 × 180,000)

بنابراین، ارزش ذاتی هر گرم نقره حدود 376,168 هزار تومان برآورد می‌شود؛ اما نکته اینجا است که در اکثر مواقع قیمت معامله‌شده گواهی سپرده در بورس کالا با ارزش ذاتی محاسبه‌شده، متفاوت است. این اختلاف به دلایل زیر رخ می‌دهد:

• فشار تقاضا یا عرضه در بازار
• محدودیت دامنه نوسان روزانه
• هیجانات کوتاه‌مدت معامله‌گران

به همین دلیل، پیش از خرید گواهی سپرده نقره، مقایسه قیمت تابلو با ارزش ذاتی اهمیت زیادی دارد. در صورتی که فاصله قیمتی قابل‌توجه (حباب مثبت) مشاهده شود (که در اکثر مواقع این حباب مثبت وجود دارد)، تصمیم‌گیری باید با دقت و مدیریت ریسک انجام شود.

کلام پایانی | گواهی سپرده نقره چیست و چگونه می‌توان خرید؟

گواهی سپرده شمش نقره با نماد SilverBar، یکی از ساده‌ترین روش‌های سرمایه‌گذاری در بازار نقره از طریق بورس کالا است که امکان خرید، فروش و حتی دریافت فیزیکی را در بستری شفاف و تحت نظارت فراهم می‌کند. هر گواهی در این بازار معادل یک گرم نقره با خلوص 999.9 است که در انبار بورس کالا نگهداری می‌شود. با وجود مزایایی مانند امنیت بالا، نقدشوندگی مناسب و هزینه‌های معاملاتی پایین، سرمایه‌گذاران باید پیش از خرید گواهی سپرده نقره به عواملی مانند قیمت جهانی نقره، نرخ ارز، هزینه‌های انبارداری و اختلاف قیمت بازار با ارزش ذاتی توجه کنند.

برای خرید گواهی سپرده نقره، کافی است پس از ثبت‌نام در سامانه سجام و دریافت کد بورس کالا از طریق سامانه ایبگو، وجه موردنظر را به حساب معاملاتی در کارگزاری خود واریز کرده و به‌صورت آنلاین اقدام به خرید کنید. این بازار هم برای نوسان‌گیران و هم برای سرمایه‌گذارانی که قصد تحویل فیزیکی (حداقل ۱ کیلوگرم) را دارند، یکی از روش‌های سرمایه‌گذاری در بازار نقره محسوب می‌شود.